alt

Μια συζήτηση με τη Μαρίλλη Μαστραντώνη, σκηνοθέτιδα της παράστασης Manifesto 2083, η οποία ανεβαίνει στο θέατρο Σημείο από τις 19 Ιανουαρίου. Το έργο είναι εμπνευσμένο από την προσωπικότητα του Anders Breivik και την τραγωδία της Ουτόγια.

Του Κώστα Αγοραστού

Με ποια κριτήρια επιλέξατε να σκηνοθετήσετε το εν λόγω έργο;

Η επιλογή έγινε με βάση την παγιωμένη μου άποψη ότι η πραγματικότητα είναι το πιο εξωφρενικό πράγμα που υπάρχει, συνεπώς και το πιο ενδιαφέρον, καθώς και το ενδιαφέρον μου για επίκαιρα –με την έννοια της επείγουσας διερεύνησης– ζητήματα με πολιτικές και κοινωνικές υποδηλώσεις, για τα οποία το θέατρο μπορεί να λειτουργήσει ως μοχλός διεύρυνσης ενός δυναμικού δημόσιου διαλόγου. Το «Manifesto 2083» λοιπόν πληρούσε αυτά τα κριτήρια.

Μετά και τα γεγονότα της Γαλλίας, το «Manifesto 2083» αποτελεί ένα ιδιαιτέρως επίκαιρο κείμενο. Πώς αντιμετωπίσατε τη διάσταση της επικαιρότητας; Κάνατε προσαρμογές της τελευταίας στιγμής ή θεωρείτε ότι οι δυο περιπτώσεις δεν έχουν ομοιότητες;

Δυστυχώς υπάρχουν πολλές ομοιότητες. Δεν χρειάστηκε να γίνουν προσαρμογές, επειδή στο κείμενο αναφέρεται ήδη η άποψη του Breivik για τη σύγκρουση μεταξύ Δύσης και Ισλάμ, την οποία αναλύει διεξοδικώς στα γραπτά του. Το 2083 μάλιστα είναι το έτος στο οποίο πιστεύει πως η ιδεολογία του θα θριαμβεύσει μετά από αυτήν τη γενικευμένη πολύχρονη σύρραξη. Όλα αυτά υπάρχουν στο κείμενο της παράστασης και το καθιστούν τραγικά επίκαιρο.

Πρόκειται για θέατρο-ντοκουμέντο, κι όχι την ταύτιση ενός ηθοποιού με έναν ρόλο ή μια περσόνα. Στην παράσταση δεν αναπαριστούμε τον Breivik.

Ο ήρωας είναι ένας από τους μεγαλύτερους μαζικούς δολοφόνους, που έκανε ό,τι έκανε επικαλούμενος ιδεολογικούς σκοπούς. Πώς προσεγγίσατε έναν τέτοιον χαρακτήρα;

Πρόκειται για θέατρο-ντοκουμέντο, κι όχι για ταύτιση ενός ηθοποιού με έναν ρόλο ή μια περσόνα. Στην παράσταση δεν αναπαριστούμε τον Breivik. Υπάρχει ένας ηθοποιός, ο Δημήτρης Αλεξανδρής, ο οποίος ως ο εαυτός του και ως περφόρμερ, προσπαθεί να εκθέσει τα δεδομένα που έχουμε, και παράλληλα να «εκτεθεί» στη σκέψη του Breivik, επιχειρώντας να διαφωτίσει στοιχεία της προσωπικότητάς του, να αντιληφθεί ποιες είναι οι απόψεις του για την κοινωνία στην οποία ο ίδιος και εμείς διαβιούμε, και ποιοι υπήρξαν οι καθοριστικοί παράγοντες που τον ώθησαν σε μια τόσο ακραία ενέργεια.

Είχατε καθόλου την έγνοια ότι θα μπορούσε να κάνετε έναν μαζικό δολοφόνο συμπαθή στα μάτια του κόσμου, και ιδιαίτερα κάποιων νέων που μπορεί να μην βρίσκουν κι εντελώς «τρελές» τις ιδέες του;

Σε καμία περίπτωση δεν είμαστε απολογητές του Breivik. Αυτό που επιχειρούμε είναι να αναδείξουμε τα αίτια αυτής της τρομερής τραγωδίας και το σκεπτικό που υποκίνησε τον δράστη και να εκθέσουμε αυτά τα δεδομένα στο βλέμμα του θεατή, στοχεύοντας στην ενεργοποίηση της κριτικής του σκέψης. Το να καταδικάσουμε τις ενέργειές του ή το να τον χαρακτηρίσουμε απλώς «παράφρονα», δεν είναι αρκετό. Υποτιμά κατά τη γνώμη μου το μέγεθος του προβλήματος και δεν συμβάλλει επί της ουσίας στη συζήτηση για τους πιθανούς τρόπους που μπορούμε να θωρακιστούμε κοινωνικά από ανάλογες ενέργειες στο μέλλον.

Η Τέχνη προσφέρει μια σημαντική φωνή, μια διαφορετική οπτική στην αποκρυπτογράφηση της προβληματικής που τίθεται πίσω από τέτοιες επιθέσεις.

Η παράσταση στις χώρες της Σκανδιναβίας σημείωσε πολύ μεγάλη επιτυχία. Τι πιστεύετε ότι θα συγκινήσει το ελληνικό κοινό;

Η δική μας παράσταση είναι η ελληνική εκδοχή ενός έργου που αρχικά εμπνεύστηκαν και δούλεψαν ο Christian Lollike και ο Δανός πρωταγωνιστής του Olaf Højgaard. Βεβαίως υπήρξαν επεμβάσεις για να προσαρμόσουμε αυτό το ιδιαίτερο κείμενο στις παραστατικές μας ανάγκες, διατηρώντας ωστόσο στο ακέραιο τη δομή, τη γλωσσική οξύτητα και τη φόρμα. Πιστεύω ότι τα θέματα που θίγει μας αφορούν όλους και η συγκινησιακή φόρτιση του κειμένου μπορεί να λειτουργήσει σε κάθε κοινό.

Ακροδεξιός εξτρεμισμός και φανατικό Ισλάμ. Τι θεωρείτε ότι μπορεί να αναχαιτίσει αυτά τα δύο ακραία ρεύματα;

Με δεδομένη τη σημερινή Ευρωπαϊκή κατάσταση και την παγκόσμια συγκυρία, είναι σημαντικό να διερευνηθεί ανυπόκριτα και σε βάθος το πολιτικό και κοινωνικό πλαίσιο αυτών των φαινομένων. Χρειάζεται νηφαλιότητα και εξάλειψη των αιτίων που τα προκαλούν. Στόχος καθόλου εύκολος μέσα στο δυναμικό, ρευστό τοπίο μιας σύνθετης πραγματικότητας, απ’ την οποία απορρέει η τάση και η νοσταλγία του Απόλυτου, με άλλα λόγια η ανακουφιστική προσφυγή σε ανορθολογικές, «καθαρές» και ακραίες λύσεις. Θεωρώ πως η Τέχνη προσφέρει μια σημαντική φωνή, μια διαφορετική οπτική στην αποκρυπτογράφηση της προβληματικής που τίθεται πίσω από τέτοιες επιθέσεις.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

 «Άμλετ» από τον Χουβαρδά στη Στέγη

«Άμλετ» από τον Χουβαρδά στη Στέγη

Ο Σαίξπηρ στη Στέγη μέσα από τη σύγχρονη ματιά του Γιάννη Χουβαρδά. Κρυμμένα μυστικά και δολοπλοκίες, μοναξιά και αλύτρωτες επιθυμίες στο πιο διεφθαρμένο βασίλειο. 

Επιμ. ...

Η δεσποινίς Χάισμιθ διδάσκει λογοτεχνία

Η δεσποινίς Χάισμιθ διδάσκει λογοτεχνία

Για την παράσταση Patricia Highsmith - Εισαγωγή στο σασπένς ...

«Manifesto 2083»

«Manifesto 2083»

Μια παράσταση με τίτλο «Manifesto 2083», βασισμένη στην τραγωδία της Ουτόγια, στο Θέατρο Σημείο από τον Ιανουάριο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην Κεντρική Σκηνή...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ [Elif Şafak] «Το νησί των χαμένων δέντρων» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Το παρελθόν είναι ένας σκοτεινός, παραμορφωτικός καθρέφτης. Το κοιτάζεις και το μόνο που βλέπεις είνα...

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

«Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;»: Κάποιες απαντήσεις, στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης

Μια μεγάλη και φιλόδοξη έκθεση στο Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης στην οποία παρουσιάζονται έργα σημαντικών καλλιτέχνιδων. Κεντρική εικόνα: Η Λήδα Παπακωνσταντίνου, Κωφάλαλη, 1971, Φωτογραφία: Roy Tunnicliffe - ευγενική παραχώρηση της καλλιτέχνιδας.

Γράφει η Τόνια Μάκρα ...

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Mάθε τέχνη και μην την αφήνεις: 7 βιβλία που μας βοηθούν να δούμε τον κόσμο και τη ζωή αλλιώς

Η ζωή απαιτεί μια σειρά από δεξιότητες για να μπορεί κανείς να ανταποκριθεί καλύτερα στις απαιτήσεις της. Επιλέγουμε κάποια από τα βιβλία που μας μαθαίνουν διάφορες «εναλλακτικές» τέχνες του ζην. Ορισμένες, εξόχως πρωτότυπες. 

Γράφει ο Λεωνίδας Καλούσης

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ