Του Κώστα Αγοραστού
Xαρακτηριστικό γνώρισμα των συγγραφέων είναι να βλέπουν παντού ιστορίες. Αληθινή ζωή και μυθιστορηματική αφήγηση έχουν δυσδιάκριτα όρια και στο παιχνίδι απαιτούνται λύτες με παρατηρητικότητα και οξυμμένο το ένστικτο της αμφιβολίας. O David Sedaris είναι ένας τέτοιος συγγραφέας.
Χαρισματικός αφηγητής με τυπικό νεοϋορκέζικο, γουντιαλενικού τύπου χιούμορ και κοσμοπολίτικη αντίληψη της ζωής, κατάφερε με ευκολία να ενθουσιάσει τους πολυάριθμους αναγνώστες του χθες βράδυ στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών. Με αφορμή το νέο του βιβλίο Ας συζητήσουμε για τον διαβήτη με κουκουβάγιες (εκδ. Μελάνι, μτφρ. Μυρσίνη Γκανά), ο Sedaris κουβέντιασε με τον δημοσιογράφο Γιώργο Αρχιμανδρίτη για θέματα όπως η σχέση του με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία, οι ελληνικές του ρίζες αλλά και η διαφορετική αποδοχή που έχουν τα βιβλία του ανά τον κόσμο.
Τύχη ή πεπρωμένο;
Αυτό που με ενδιαφέρει είναι εκείνη η στιγμή πριν την κρίσιμη ατάκα, που δεν ξέρεις αν ο άλλος θα γελάσει
«Από μικρό παιδί ήθελα να έχω την προσοχή όλων στραμμένη επάνω μου. Ξεκίνησα να κάνω μαθήματα μουσικής και μόλις διαπίστωσα ότι δεν έχω κανένα ταλέντο εκεί αποφάσισα να γίνω ηθοποιός. Επάνω στη σκηνή όμως το λαρύγγι μου στέγνωνε και η φωνή μου έβγαινε με έναν αστείο τρόπο. Το παράτησα κι αυτό. Αμέσως μετά αποφάσισα να γράψω. Αυτό που με ενδιαφέρει κάθε φορά είναι εκείνη η στιγμή πριν την κρίσιμη ατάκα, που δεν ξέρεις αν ο άλλος θα γελάσει ή δεν θα τη θεωρήσει αστεία. Κάθε φορά που διαβάζω ένα νέο κείμενό μου σε ακροατήριο σκέφτομαι ότι μπορεί να πάει είτε πολύ πολύ καλά είτε να αποτύχει πλήρως». Για μια τέτοια «αποτυχία» του μίλησε εκτεταμένα. Στη διάρκεια μιας δημόσιας ανάγνωσης, ενός διηγήματός του, κάποιος από το κοινό τον κατηγόρησε για ρατσιστή κατά των Κινέζων. Το θέμα γρήγορα πήρε διαστάσεις, άρθρα και σχόλια γράφτηκαν στον Τύπο και ο Sedaris αντιμετώπισε την όλη κατάσταση με τον τρόπο που γνωρίζει καλύτερα: το χιούμορ.
Στην «ευγενική τύχη» απέδωσε την ανακάλυψή του από έναν ραδιοφωνικό παραγωγό και την ενασχόλησή του με το ραδιόφωνο, στην αρχή της καριέρας του. Μέσο που βοήθησε πολύ τον ίδιο στο να γίνει γνωστός και τα βιβλία του να σημειώσουν αξιοσημείωτες πωλήσεις. Έπειτα όλα πήραν το δρόμο τους.
Ταξιδεύοντας στον κόσμο
Οι παρουσιάσεις των βιβλίων του ανά τον κόσμο είναι, εδώ και πολλά χρόνια, μέσα στο βασικό πρόγραμμα του Sedaris. Συχνά έρχεται αντιμέτωπος με διαφορετικές αναγνωστικές κουλτούρες. «Τα πάντα ξεκινούν από τους εκδότες. Στη Γερμανία τα βιβλιοπωλεία πληρώνουν τους συγγραφείς για μια παρουσίαση και το κοινό συρρέει. Το ίδιο και στην Ιταλία ή την Ολλανδία. Στην Κορέα, όπου τα βιβλία μου μου λένε ότι πάνε καλά, όταν έκανα μια παρουσίαση, στην αίθουσα ήταν μόνο τρία άτομα». Ζητήματα μετάφρασης, κοινών κωδίκων στο χιούμορ και γενικότερα στην αντίληψη για την καθημερινότητα στην κάθε χώρα τέθηκαν στη συζήτηση. Ο Sedaris ήταν γλαφυρός, αστείος και μελετημένος. Απέφυγε να τοποθετηθεί για μείζονα ζητήματα και να κάνει κριτική προβάλλοντας το επιχείρημα της μη ύπαρξης αλάνθαστου κριτή.
Ο David Sedaris είναι ένας συγγραφέας που παρατηρεί τον κόσμο, εμπνέεται από αυτόν, και μέσω των κειμένων του τον σχολιάζει, τον ειρωνεύεται, τον αντιμετωπίζει με χιούμορ και λοξή ματιά. Ιστορίες βασισμένες σε προσωπικά βιώματα, σε οικογενειακές μνήμες, σε ανθρώπους των προαστίων. Ακύρωση, πικρές αλήθειες, μυστικά καλά κρυμμένα, παιχνίδι του φαίνεσθαι με το είναι. Ο Sedaris γνωρίζει καλά με ποια υλικά να χτίζει τη λογοτεχνική του περσόνα και το κάνει με επιτυχία.
