Ημερίδα ΟΣΔΕΛ για τα πνευματικά δικαιώματα στην εποχή της ΤΝ

Με μεγάλη επιτυχία και συμμετοχή από τον κλάδο του βιβλίου και του Τύπου, πραγματοποιήθηκε στις 29 Ιουνίου η Ημερίδα με θέμα «Τα Πνευματικά Δικαιώματα και η διαχείρισή τους στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης στον χώρο του Βιβλίου και του Τύπου», που διοργάνωσε ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ), στην Ένωση Συντακτών Ημερήσιων Εφημερίδων Αθηνών (ΕΣΗΕΑ).

Η ανταπόκριση του κοινού επιβεβαίωσε τη σημασία της Ημερίδας, η οποία ανέδειξε κρίσιμα ζητήματα γύρω από την προστασία των Πνευματικών Δικαιωμάτων απέναντι στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι ομιλητές, καταξιωμένοι επαγγελματίες και επιστήμονες με πολυετή εμπειρία στους τομείς τους, κατέθεσαν τις γνώσεις τους, προσφέροντας σημαντικές οπτικές, συμβάλλοντας σε έναν ουσιαστικό διάλογο.

Με την πρωτοβουλία αυτή, ο ΟΣΔΕΛ ενισχύει την παρουσία του στον δημόσιο διάλογο, δίνοντας το παρών στις σημαντικές τεχνολογικές και πολιτισμικές εξελίξεις, στηρίζοντας έμπρακτα τους δημιουργούς κάθε μορφής: συγγραφείς, μεταφραστές/-τριες, εκδότες, εικονογράφους και δημιουργούς εικόνας, ακαδημαϊκούς, ερευνητές/-τριες, δημοσιογράφους, εκδότες/-τριες Τύπου.

Την έναρξη των εργασιών της Ημερίδας κήρυξε ο διευθυντής του ΟΣΔΕΛ Γιωργανδρέας Ζάννος. Εκ μέρους του υπουργείου Πολιτισμού απηύθυνε χαιρετισμό ο υφυπουργός, Ιάσονας Φωτήλας αναφέροντας «Είναι η πρώτη φορά στην ανθρώπινη ιστορία, ίσως, που το δημιούργημα του ανθρώπου ανταγωνίζεται τον άνθρωπο στην πιο πυρηνική, την πιο κεντρική του δύναμη, που είναι η σκέψη» κι εκ μέρους του ΟΣΔΕΛ ο Πρόεδρος του Δ.Σ., Αντώνης Καρατζάς ο οποίος, μεταξύ άλλων, τόνισε πως «Η συζήτηση που ξεκίνησε στο πλαίσιο της Ημερίδας δεν αφορά μόνο την τεχνολογία αλλά τον τρόπο με τον οποίο θα διασφαλίσουμε ότι η εξέλιξή της θα συμβαδίζει με τον σεβασμό στα Πνευματικά Δικαιώματα, τη βιωσιμότητα της δημιουργίας και τη δίκαιη αμοιβή όσων παράγουν πρωτότυπο έργο.»

Η Ημερίδα ξεκίνησε με τον Θεοφάνη Τάση, Επίκουρο Καθηγητή Φιλοσοφίας της Πληροφορίας και Ψηφιακού Ανθρωπισμού στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο και τον Κώστα Κατσουλάρη, Προέδρο της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων και μέλος Δ.Σ. του ΟΣΔΕΛ, οι οποίοι έκαναν μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα φιλοσοφική συζήτηση γύρω από την ταχύτατη εξέλιξη των συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης αλλά και της θέσης του ανθρώπου στην ψηφιακή εποχή. Δόθηκε έμφαση στις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι δημιουργοί του λόγου, καθώς τα εργαλεία παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης τροφοδοτούνται από υπάρχοντα έργα πνευματικής ιδιοκτησίας, εγείροντας κρίσιμα ερωτήματα για τα όρια της αντιγραφής και το κατά πόσο ηθική είναι η χρήση των δεδομένων από τις μηχανές. Επίσης επισημάνθηκε η ανάγκη διαμόρφωσης ενός δίκαιου ρυθμιστικού πλαισίου, που θα προστατεύει ναι μεν τους δικαιούχους αλλά θα διευκολύνει και την ανάπτυξη της τεχνολογίας.

Στη συνέχεια, τη σκυτάλη πήρε η Hege Munch Gundersen, Εκτελεστική Διευθύντρια (CEO) του Νορβηγικού Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης KOPINOR, του πρώτου ΟΣΔ που προχώρησε σε συμφωνία αδειοδότησης προστατευόμενων έργων για την εκπαίδευση του νορβηγικού Μεγάλου Γλωσσικού Μοντέλου (LLM). Μέσα από την παρουσίασή της σχετικά με τις συμφωνίες με την Εθνική Βιβλιοθήκη της Νορβηγίας για την εκπαίδευση γλωσσικών μοντέλων μεγάλης κλίμακας, μίλησε για τους λόγους που οδήγησαν στη σύναψη της συμφωνίας, καθώς και για τα βήματα που ακολουθήθηκαν μέχρι την ολοκλήρωσή της. Χαρακτηριστικά ανέφερε: «Η χορήγηση αδειών χρήσης Τεχνητής Νοημοσύνης δεν πρέπει να αποτελεί επιλογή μεταξύ καινοτομίας και δικαιωμάτων. Η πραγματική πρόκληση είναι να βασιστεί η καινοτομία στα δικαιώματα — με άδεια, αμοιβή και έλεγχο».

Ακολούθησαν δύο θεματικά πάνελ, ένα για το βιβλίο και ένα για τον Τύπο, με ουσιαστικό διάλογο και γόνιμη ανταλλαγή απόψεων μεταξύ εκπροσώπων του εκδοτικού, ακαδημαϊκού, νομικού και ερευνητικού χώρου αλλά και με τη συμμετοχή του κοινού.

Στο πάνελ του βιβλίου συμμετείχαν οι: Κώστας Δαρδανός, Εκδότης, Gutenberg, Πρόεδρος της Ένωσης Ελληνικού Βιβλίου (ΕΝΕΛΒΙ), μέλος Δ.Σ. του ΟΣΔΕΛ, Νίκος Ερηνάκης, Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας & Φιλοσοφίας του Πολιτισμού, Πανεπιστήμιο Κρήτης, ποιητής και μέλος Δ.Σ. της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων, Τιτίκα Δημητρούλια, Καθηγήτρια Θεωρίας και Πράξης της Μετάφρασης, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και μέλος Δ.Σ. του ΟΣΔΕΛ, Νίκος Χατζόπουλος, Εκδότης, Brainfood εκδοτική, Βασίλης Κατσούρος, Διευθυντής στο Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου (ΙΕΛ), ΕΚ Αθηνά και Μαρία-Δάφνη Παπαδοπούλου, ΔΝ, Αναπληρώτρια Διευθύντρια στον Οργανισμού Πνευματικής Ιδιοκτησίας (ΟΠΙ). Τη συζήτηση συντόνισε η Άννα Παραγυιού, Υπεύθυνη Συντονισμού και Εποπτείας του ΟΣΔΕΛ.

Οι ομιλίες επικεντρώθηκαν στην πολυδιάστατη επίδραση της Τεχνητής Νοημοσύνης στον χώρο του βιβλίου, της μετάφρασης, της ακαδημαϊκής κοινότητας και του Τύπου, αναλύοντας αν η νέα αυτή τεχνολογία αποτελεί απειλή ή ευκαιρία. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη θωράκισης των Πνευματικών Δικαιωμάτων μέσω ενός ισχυρού νομικού πλαισίου και συλλογικών αδειοδοτήσεων για την εκπαίδευση γλωσσικών μοντέλων.

Στο πάνελ για τον Τύπο μίλησαν οι: Δημήτρης Ηλιόπουλος, Εκδότης, ΔΕΣΜΗ ΕΚΔΟΤΙΚΗ - Αντιπρόεδρος της Ένωσης Εκδοτών Διαδικτύου (ΕΝΕΔ), μέλος Δ.Σ. του ΟΣΔΕΛ, Παναγιώτης Σωτήρης, Επίκουρος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου, αρθρογράφος, Αλέξανδρος Γεωργακάκης, Director of Operations, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ, Στέλιος Καρόζης, Εντεταλμένος Ερευνητής ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος & Αναπληρωτής Τεχνικός Συντονιστής Pharos AI Factory, και Γιάννος Παραμυθιώτης, Επίκουρος Καθηγητής Νομικής Σχολής ΔΠΘ – Δικηγόρος. Τη συζήτηση συντόνισε η Βασιλική Αλιμπέρτη, Νομική Σύμβουλος του ΟΣΔΕΛ.

Υπήρξε κοινή παραδοχή πως η Τεχνητή Νοημοσύνη αλλάζει όχι μόνο τον τρόπο παραγωγής ειδήσεων, αλλά και αυτόν τον ίδιο τον τρόπο ενημέρωσης του κοινού, αναδεικνύοντας νέες συνθήκες που θέτουν προκλήσεις βιωσιμότητας και πλουραλισμού των μέσων ενημέρωσης και διαμορφώνοντας παράλληλα ευκαιρίες αποδοτικότερης αξιοποίησης του χρόνου εργασίας των δημοσιογράφων και αύξησης της παραγωγικότητας του εκδοτικού οικοσυστήματος.

Η Ημερίδα εντάσσεται στη μεγάλη Πανελλαδική Καμπάνια του ΟΣΔΕΛ, που ξεκίνησε τον περασμένο Νοέμβριο, για την προστασία των Πνευματικών Δικαιωμάτων απέναντι στις προκλήσεις της Τεχνητής Νοημοσύνης.