22η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Το επαγγελματικό πρόγραμμα – Δικαιώματα, ΤΝ, «ισπανικό μοντέλο», μικρές γλώσσες, μεταφράσεις

Φέτος, είναι η τέταρτη χρονιά διεξαγωγής του διεθνούς επαγγελματικού προγράμματος στο πλαίσιο της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης και εκδότες, συγγραφείς, λογοτεχνικοί πράκτορες, μεταφραστές και επαγγελματίες του εκδοτικού χώρου απ’ όλον τον κόσμο συγκεντρώνονται στην ΔΕΒΘ με σκοπό την ανταλλαγή ιδεών, τη δημιουργία συνεργασιών και την εξερεύνηση νέων ευκαιριών στο παγκόσμιο εκδοτικό τοπίο. Το φετινό, διευρυμένο επαγγελματικό πρόγραμμα διεξάγεται στο Κέντρο Δικαιωμάτων ΔΙΑΛΟΓΟΣ (Περίπτερο 15, Εκθεσιακό Κέντρο HELEXPO).

Οι σαράντα συμμετέχοντες από όλο τον κόσμο θα συνεισφέρουν με τις ιδέες και τις γνώσεις τους στον τομέα της αγοράς και πώλησης δικαιωμάτων, της Τεχνητής Νοημοσύνης, της ανάπτυξης της Φιλαναγνωσίας, των χρηματοδοτικών μοντέλων μετάφρασης. Θα διερευνηθεί ως καλή πρακτική το «ισπανικό φαινόμενο», καθώς και οι παράλληλοι βίοι των βιβλίων και των media, στην εποχή ιδίως των social media.

Διεθνείς αγορές βιβλίου

Το πρόγραμμα ξεκινά με την παρουσίαση της ελληνικής εκδοτικής βιομηχανίας και των πολιτικών του ΕΛΙΒΙΠ: GreekLit, ΒΙΒΛΙΟΝΕΤ, 1η Διεθνής Έκθεση Παιδικού Βιβλίου στην Πάτρα, Διεθνείς εκθέσεις, από τον Νίκο Μπακουνάκη, Πρόεδρο του ΕΛΙΒΙΠ και τον Παναγιώτη Κάπο, Δρ Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Αντιπρόεδρο του ΕΛΙΒΙΠ.

Ο πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ Νίκος Μπακουνάκης στην 21η ΔΕΒΘ.

Η τιμώμενη χώρα Βουλγαρία κάνει μια επισκόπηση της εκδοτικής της αγοράς με τις/τους Gergana Pancheva, Λογοτεχνική πράκτορα, διευθύντρια, Sofia Literary Agency και Svetlozar Zhelev, Διευθυντή του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου της Βουλγαρίας.

Για τις δε τάσεις του παιδικού βιβλίου και τις ευκαιρίες για διεθνείς συνεργασίες μιλούν οι: Zornitsa Hristova, Editor in Chief – Tochitza Publishers, Dessislava Grozdanova, Editor in Chief – Fox Books Publishing σε συντονισμό της Dessislava Zheleva, Editor – Colibri Publishing.

Για τις κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι μεταφραστές της βουλγαρικής λογοτεχνίας στα ελληνικά, τις σύγχρονες τάσεις και τη σύνδεση μέσω των μεταφράσεων μιλούν οι: Blagorodna Filevska, μεταφράστρια, Σπύρος Ν. Παππάς, μεταφραστής και Zdravka Mihaylova, μεταφράστρια, σε συντονισμό της Gergana Pancheva.

Ο ρόλος των λογοτεχνικών πρακτόρων

Πώς τα βιβλία ξεπερνούν τα όρια της αρχικής τους γλώσσας και φτάνουν σε αναγνώστες σε όλο τον κόσμο; Λογοτεχνικοί πράκτορες από πολύ σημαντικούς εκδοτικούς οίκους, που συμμετέχουν στο φετινό fellowship πρόγραμμα της ΔΕΒΘ, θα συζητήσουν για το ρόλο τους στη διάδοση ιστοριών πέρα από τα σύνορα. Από τη μετάφραση και τα δικαιώματα έως τις αναδυόμενες διεθνείς τάσεις, συζητούν τον τρόπο με τον οποίο τα βιβλία ταξιδεύουν μεταξύ γλωσσών, πολιτισμών και αγορών στο σημερινό διασυνδεδεμένο εκδοτικό τοπίο.

Ομιλητές: Deniz Topaktas, Isbank Cultural Publications, Τουρκία, Joanna Maciuk, Wydawnictwo Mięta, Πολωνία, Tasja Dorkofikis, Linden Editions, Μ. Βρετανία, Adrian Kasnitz, Parasitenpresse, Γερμανία.

Συντονισμός: Marie Desmeures, Noir sur Blanc / Notabilia, Γαλλία.

Οι fellows συζητούν επίσης για το ρόλο τους στην αγορά και πώληση δικαιωμάτων και τον αντίκτυπο των εκθέσεων βιβλίου & των ψηφιακών πλατφορμών στη διάδοση των τίτλων. Ομιλητές: Flora Esterly, Farrar Straus & Giroux, ΗΠΑ, Evita Pilla, Penguin Random House, Μ. Βρετανία, Cristina Garcia Hidalgo, Grupo Planeta, Ισπανία, Adèle Rolland-Le Dem, Editions Gallimard, Γαλλία.

Η Adèle Rolland-Le Dem, Editions Gallimard, Γαλλία.

Συντονίζει η Νίκη Νταβαρίνου, Λογοτεχνική πράκτορας Read & Right Agency.

Επαγγελματίες του κλάδου διεθνώς θα εξετάσουν επίσης τον τρόπο με τον οποίο διαπραγματεύονται και διαχειρίζονται τα δικαιώματα των παιδικών βιβλίων, από τις συμβάσεις εικονογράφησης και τα ζητήματα πνευματικής ιδιοκτησίας έως τις συμφωνίες αδειοδότησης και μετάφρασης.

Ομιλητές: Kim Laura Franzke, Ueberreuter Verlag GmbH, Γερμανία, Mireia Trius, Zahorí Books, Ισπανία, Pedro Reisinho, Zero a Oito, Πορτογαλία, Davide Loppo, Terre di mezzo Editore, Ιταλία.

Συντονίζει η Claire Rivkin, Random House Children's Books, ΗΠΑ.

Τι σημαίνει ο όρος «ισπανικό φαινόμενο»;

Η ισπανική εκδοτική βιομηχανία παρουσιάζει τα τελευταία χρόνια έντονη ανάπτυξη και διεθνή επιρροή. Με κινητήρια δύναμη τον δυναμικό εκδοτικό τομέα, την παγκόσμια εμβέλεια της ισπανικής γλώσσας και τις στενές σχέσεις με τις αγορές της Λατινικής Αμερικής, οι Ισπανοί εκδότες έχουν επεκτείνει σημαντικά την παρουσία τους στον τομέα της διεθνούς εμπορίας δικαιωμάτων και των μεταφράσεων. Σήμερα, η Ισπανία αποτελεί έναν από τους πιο δραστήριους παράγοντες στην παγκόσμια αγορά βιβλίων, προωθώντας συγγραφείς που γράφουν στα ισπανικά σε όλο τον κόσμο και ενισχύοντας τον πολιτισμικό διάλογο μέσω των βιβλίων.

Για το φαινόμενο μιλούν οι: José Manuel Anta, Διευθύνων Σύμβουλος της Ισπανικής Ομοσπονδίας Εκδοτών Βιβλίου στην Ισπανία και Φαίδων Κυδωνιάτης, Εκδότης, Αντιπρόεδρος της Ομοσπονδίας Ευρωπαίων Εκδοτών.

Ο δε Jesús González González, Αν. Γενικός Διευθυντής για την Προώθηση του Βιβλίου, της Ανάγνωσης και της Ισπανικής Λογοτεχνίας, θα μιλήσει για τον τρόπο με τον οποίο προγράμματα χρηματοδότησης, δημόσιοι φορείς και εκδοτικοί οίκοι συνεργάζονται για να υποστηρίξουν τη μετάφραση της ισπανικής λογοτεχνίας σε άλλες γλώσσες.

Books & Media

Η νέα αυτή θεματική στο πλαίσιο του επαγγελματικού προγράμματος ξεκινά με μια συζήτηση για τη δεύτερη ζωή των βιβλίων: Τα βιβλία με ιστορικό ή συλλεκτικό χαρακτήρα και όλες οι έντυπες μορφές πληροφόρησης (εφημερίδες, περιοδικά, έντυπα τεκμήρια) μπορούν πλέον να αποκτήσουν μια νέα ζωή με τη χρήση της τεχνολογίας. Να γίνουν πιο εύκολα προσβάσιμα στους ερευνητές και το περιεχόμενό τους να μετασχηματιστεί σε νέες εκδόσεις και άλλες πολιτιστικές εφαρμογές: podcasts, vidcasts, εκπαιδευτικό υλικό, εκθέσεις μικρής κλίμακας, ψηφιακά αρχεία.

Οι Ανδρέας Τσιλίρας, Πολιτιστικός διαχειριστής και εκδότης, Βασίλης Γάτος, Διευθυντής Ερευνών, Ινστιτούτο Πληροφορικής & Τηλεπικοινωνιών, ΕΚΕΦΕ "Δημόκριτος" και Κατερίνα Χριστοπούλου, συνιδρύτρια του Al4doc, θα παρουσιάσουν σχετικά παραδείγματα και θα συζητηθούν οι ανάγκες των εκδοτών, βιβλιοθηκών, συλλογών και πολιτιστικών οργανισμών.

Επίσης θα συζητηθεί η άνοδος του BookTok που έχει επηρεάσει σημαντικά τις τάσεις στην ανάγνωση και τις πωλήσεις βιβλίων, αναζωπυρώνοντας το ενδιαφέρον τόσο για τις νέες κυκλοφορίες όσο και για παλαιότερους τίτλους. Κατά πόσον έχει εξελιχθεί σε μια ισχυρή κοινότητα αναγνωστών, με την οποία οι εκδότες μπορούν να αλληλεπιδρούν και στην οποία μπορούν να βασίζονται;

Ομιλητές: Έλενα Πατάκη, Εκδότρια, εκδόσεις Πατάκη, Ελένη Παπαγεωργίου, Εκδότρια, εκδόσεις Μεταίχμιο, Αθηνά Δασκαλέα, Διευθύντρια Marketing & Επικοινωνίας, εκδόσεις Ψυχογιός και Γιάννης Πλιώτας, Διευθυντής Marketing, εκδόσεις Διόπτρα.

Η αλληλεπίδραση του αθλητισμού, του κινηματογράφου και της μουσικής με τη λογοτεχνία και τον εκδοτικό χώρο και η διαμόρφωση αφηγήσεων, κοινού και πολιτιστικών τάσεων, είναι αντικείμενο άλλης συζήτησης με ομιλητές τους/τις: Γιώργο Μουρούτη, εκδότη, εκδόσεις AΘens Bookstores, δημοσιογράφο, Σωτήρη Τριανταφύλλου, Πρόεδρο Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Ενώσεων Συντακτών, Αποστολία Παπαϊωάννου, Διευθύντρια Μεσογειακού Ινστιτούτου Κινηματογράφου – Παραγωγό και Δημήτρη Βασιλάκη, Σαξοφωνίστα, συνθέτη, ποιητή, ακαδημαϊκό ερευνητή.

Μικρές Γλώσσες – Μεγάλες Λογοτεχνίες

Πώς μπορεί η λογοτεχνία που γράφεται σε μικρότερες ή λιγότερο διαδεδομένες γλώσσες να φτάσει σε διεθνές αναγνωστικό κοινό; Επαγγελματίες του χώρου της μετάφρασης θα συζητήσουν για τη σημασία της υποστήριξης της μετάφρασης και για προγράμματα χρηματοδότησης, διεθνείς συνεργασίες και βέλτιστες πρακτικές για την προώθηση ποικίλων φωνών στην παγκόσμια αγορά βιβλίων.

Ομιλητές: Simeon Aleksandar, Creative Europe Desk Βουλγαρία, Κώστας Τρακόσας, Creative Europe Desk Ελλάδα, Hipsime Madoyan, επικεφαλής εκδόσεων (Antares, Αρμενία), Veronika Chaloupkova, editor, λογοτεχνική πράκτορας (Argo Publishers, Τσεχία) και Tere Irastortza Garmendia, ποιήτρια, μεταφράστρια (Χώρα των Βάσκων).

Το χρηματοδοτικό πρόγραμμα Creative Europe ενισχύει κάθε χρόνο εκδότες, φορείς και συγγραφείς από τις ευρωπαϊκές χώρες ώστε να μεταφράσουν και να εκδώσουν τα βιβλία τους σε άλλες γλώσσες, να προχωρήσουν σε διεθνείς συνεργασίες προβολής και προώθησής τους, να διοργανώσουν φεστιβάλ, δράσεις και fellowships, να συμμετέχουν σε εκθέσεις και φεστιβάλ βιβλίου.

Η Σουηδή συγγραφέας Έρικα Χίντμποργκ (Erica Hindborg) από το πρότζεκτ Trans-European Journeys (2025-2027), οι Σλοβένες συγγραφείς Jana Bauer και Αντρέα Πέκλαρ (Andreja Peklar) από το πρότζεκτ Connected with Books (2024-2026), o Έλληνας εκδότης Νέστορας Πουλάκος (εκδόσεις Βακχικόν) και ο εκπρόσωπος του Creative Europe Desk Ελλάδας Κώστας Τρακόσας θα μιλήσουν για την εμπειρία τους και τις προοπτικές που αναδεικνύονται από τη συμμετοχή των ανθρώπων του βιβλίου σε τέτοιου είδους συνεργασίες.

Η Anne Bergman-Tahon, Διευθύντρια της Ομοσπονδίας Ευρωπαίων Εκδοτών που έρχεται στη Θεσσαλονίκη επίσης καλεσμένη του ΕΛΙΒΙΠ, συντονίζει εκδήλωση για το Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας (EUPL) με τρεις συγγραφείς του: Τον Μάκη Μαλαφέκα [βραχεία λίστα 2025, Ελλάδα, για το βιβλίο του Deepfake], την Lusine Kharatyan [βραχεία λίστα 2023, Αρμενία για το βιβλίο της A Syrian Affair] και την Anja Mugerli [Σλοβενία] που απέσπασε το βραβείο 2021 για το βιβλίο της Bee Family.

Book Generators – Το Μέλλον των Εκδόσεων

Με το βλέμμα στραμμένο στο μέλλον, η θεματική αγγίζει ζητήματα τεχνητής νοημοσύνης, νομοθεσίας, δικαιωμάτων, μετάφρασης και ελευθερίας έκφρασης.

Οι Senja Pozar, Διευθύντρια Σύνταξης του Journal for Artificial Intelligence and Sustainable Development (JAISD) και Οικονομική Υπεύθυνη στο IRCAI υπό την αιγίδα της UNESCO στο Ινστιτούτο Jožef Stefan στη Λιουμπλιάνα, Αιμιλία Διαμαντοπούλου, Ιδρύτρια, Rhyme&Reason Language Services και ο Παναγιώτης Κάπος, Δρ Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού, Αντιπρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ, εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο η έρευνα και ανάπτυξη που βασίζεται στην τεχνητή νοημοσύνη επηρεάζει το μέλλον των εκδόσεων. Οι ομιλητές θα συζητήσουν τις ευκαιρίες που προσφέρουν αυτά τα εργαλεία για την επιτάχυνση της δημιουργίας περιεχομένου, την υποστήριξη των συγγραφέων, την ανάπτυξη της φιλαναγνωσίας στη νέα γενιά και την ανακάλυψη νέων εκδοτικών μοντέλων, ενώ παράλληλα θα εξετάσουν ζητήματα που αφορούν τη συγγραφική ιδιοκτησία, την πνευματική ιδιοκτησία, τη διαφάνεια και την εκδοτική ευθύνη.

Πώς μπορεί να προστατευθεί η πνευματική ιδιοκτησία και να διασφαλιστεί η λογοδοσία χωρίς να περιοριστεί η ελεύθερη έκφραση ή η εκδοτική ανεξαρτησία; Οι Χριστίνα Μπάνου, Καθηγήτρια («Πολιτική και Εκδοτική του Βιβλίου»), Τμήμα Αρχειονομίας, Βιβλιοθηκονομίας και Μουσειολογίας στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο, Jessica Sänger, Διευθύντρια Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων στην Ένωση Γερμανών Εκδοτών και Βιβλιοπωλών και ο José Borghino, γενικός γραμματέας της Διεθνούς Ένωσης Εκδοτών, εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο τα αναδυόμενα ρυθμιστικά πλαίσια —όπως ο νόμος της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη και η σχετική ψηφιακή νομοθεσία— διαμορφώνουν τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στον εκδοτικό κλάδο. 

Η συζήτηση θα αναδείξει τις βασικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι εκδότες κατά την ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο ο κλάδος μπορεί να υιοθετήσει υπεύθυνα αυτά τα εργαλεία, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα τόσο την πνευματική ιδιοκτησία όσο και τις θεμελιώδεις αρχές της ελεύθερης έκφρασης.

Τεχνητή Νοημοσύνη και δικαιώματα μετάφρασης από και προς τις μικρότερες γλώσσες

Θα αναδιαμορφώσει η ΤΝ το μοντέλο και τους όρους πώλησης δικαιωμάτων από και προς τις μικρότερες γλώσσες; Πώς αλλάζουν τα συμβόλαια δικαιωμάτων για τη χρήση αρχείων και τη μετάφραση; Γίνεται απόπειρα παράκαμψης του τοπικού εκδότη; Πώς οι εκδότες σε μικρότερες γλώσσες μπορούν να ενισχύσουν και να ανανεώσουν τον αποφασιστικό ρόλο τους στην αγορά των μεταφρασμένων βιβλίων; Για τα ζητήματα αυτά μιλούν οι: Κατερίνα Φράγκου, Λογοτεχνική πράκτορας, ιδρύτρια, Λογοτεχνικό Πρακτορείο Ίρις, Gergana Pancheva, Λογοτεχνική πράκτορας, διευθύντρια, Sofia Literary Agency και Γιάννης Πλιώτας, Διευθυντής μάρκετινγκ, Εκδόσεις Διόπτρα. Συντονίζει ο Μιχάλης Καλαμαράς, Σύμβουλος εκδόσεων, Thinking· ιδρυτής, eAnagnostis.gr.

Οι fellows του επαγγελματικού προγράμματος θα συζητήσουν την εφαρμογή αποτελεσματικών πρακτικών TN και τον τρόπο με τον οποίο αυτές μπορούν να υποστηρίξουν πιο αποδοτικά, χωρίς αποκλεισμούς και βιώσιμα μοντέλα τον κόσμο των εκδόσεων. Ομιλητές: Noor Van Pelt, Commissiong Editor, HarperCollins, Ολλανδία, Costel Postolache, CEO, Integral Publishers, Ρουμανία και Eleni Karametaxas, co-CEO, Helvetiq, Ελβετία.

Συντονισμός: Fatimah Abbas, Σύμβουλος εκδόσεων, Σχεδιάστρια στρατηγικής ΤΝ και ιδρύτρια του Πρακτορείου FALA

Στο πλαίσιο της θεματικής αυτής θα συζητηθεί και ο ρόλος των ανεξάρτητων βιβλιοπωλείων της περιφέρειας ως χώρων πολιτισμού. Θα εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίον τα βιβλιοπωλεία της επαρχίας λειτουργούν ως κόμβοι της τοπικής κοινότητας — διοργανώνοντας εκδηλώσεις, υποστηρίζοντας τοπικούς συγγραφείς, προωθώντας την κουλτούρα της ανάγνωσης και δημιουργώντας χώρους διαλόγου και επικοινωνίας. Μιλούν οι: Ευριπίδης Κωνσταντινίδης, Βιβλιοπώλης, Ντέμη Κουτσοσταμάτη, Little Bookstores, και εκπρόσωποι βιβλιοπωλείων της Β. Ελλάδας.