12ο Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης: Πέντε μέρες, τέσσερις πόλεις, δεκάδες ποιητές

Το Πανθεσσαλικό Φεστιβάλ Ποίησης, που διοργανώνεται από τις σχεδόν συνομήλικες του φεστιβάλ εκδόσεις Θράκα, σε συνεργασία με την Αντιδημαρχία Πολιτισμού Δήμου Λαρισαίων και άλλους τοπικούς φορείς, είχε ξεκινήσει τις δράσεις του ως ένα φεστιβάλ αφιερωμένο σε Θεσσαλούς ποιητές και ποιήτριες και ήταν τοπικά περιορισμένο στη Λάρισα ως κέντρο και έδρα των εκδόσεων.

Σύντομα, όμως, ο χαρακτήρας του εξελίχθηκε από τοπικός σε διεθνής και από στατικός σε περιπλανητικός. Έτσι, το φεστιβάλ απέκτησε σταδιακά την τωρινή του μορφή, με τη συμμετοχή σημαντικών ονομάτων της εγχώριας και διεθνούς ποιητικής σκηνής. Οι ποιητές και ποιήτριες που συμμετέχουν σε αυτό ταξιδεύουν από τόπο σε τόπο, έχοντας την ευκαιρία να επικοινωνήσουν την τέχνη τους όχι σε μία αλλά σε τέσσερις διαφορετικές τοποθεσίες των θεσσαλικών νομών.

Ποίηση και περιπλάνηση

Το χαρακτηριστικό γνώρισμα του φεστιβάλ και ταυτόχρονα η ειδοποιός του διαφορά από οποιοδήποτε παρεμφερή λογοτεχνική εκδήλωση είναι αυτή ακριβώς η ευκαιρία που προσφέρει σε ποιητές, περφόρμερ και καλλιτέχνες να αποκομίσουν κάτι παραπάνω από μια τυπική γνωριμία με τους ομότεχνούς τους. Σε ένα λεωφορείο, παρέα με τους διοργανωτές και τους δημοσιογράφους, οι φιλοξενούμενοι ποιητές συνταξιδεύουν, συνδιαλλάσσονται και γίνονται μια παρέα, ενόσω αντικρίζουν και εμπνέονται από μερικά από τα ωραιότερα μέρη της ηπειρωτικής Ελλάδος.

Οι ποιητές και ποιήτριες που συμμετέχουν σε αυτό ταξιδεύουν από τόπο σε τόπο, έχοντας την ευκαιρία να επικοινωνήσουν την τέχνη τους όχι σε μία αλλά σε τέσσερις διαφορετικές τοποθεσίες των θεσσαλικών νομών.

Σε κάθε στάση, το νομαδικό αυτό πλήθος του φεστιβάλ, μεταβαλλόμενο από τις διαρκείς αφίξεις και αναχωρήσεις κατά τη διάρκεια του πενθημέρου, συγκεντρώνεται σε ξενοδοχεία, εστιατόρια και καφέ που προσφέρουν την φιλοξενία τους με χαρά. Οι ποιητές συνομιλούν και ανταλλάζουν εμπειρίες στις θεσσαλικές τοπικές επιχειρήσεις, μέχρι να πέσει ο ήλιος και να έρθει η ώρα που αυτή η δυναμική ομάδα ανθρώπων θα σμίξει επιτέλους με το ιδιαίτερο κοινό της κάθε πόλης.

Φωτογραφία: Φανή Χατζή

Το αγκάλιασμα του κοινού

Στις εκδηλώσεις της κάθε βραδιάς αποκαλύπτεται ένα διψασμένο κοινό, που αγκαλιάζει το φεστιβάλ σαν μια σημαντική ευκαιρία για την Τέχνη και τον Πολιτισμό. Ο τοπικός Τύπος, τα Μέσα, ακόμα και οι αφίσες που έχουν τοποθετηθεί σε διάφορα σημεία σε κάθε μία από τις πόλεις έχουν προειδοποιήσει εγκαίρως το κοινό για το πολιτιστικό γεγονός που χρωματίζει το τέλος του καλοκαιριού, μια προετοιμασία καθόλου δεδομένη για άλλα συναφή φεστιβάλ. Αυτό που κάνει την μεγαλύτερη εντύπωση, όμως, είναι ο σεβασμός με τον οποίο ο κόσμος συμμετέχει στις εκδηλώσεις, αποδεικνύοντας ότι ανά τα χρόνια το φεστιβάλ έχει συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας κουλτούρας υποδοχής και κατανόησης της ποίησης.

Φωτογραφία: Φανή Χατζή

Το φετινό φεστιβάλ σε στιγμιότυπα

Το φετινό φεστιβάλ ξεκίνησε από το «σπίτι» της Θράκας, τη Λάρισα, και συγκεκριμένα το Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας, όπου πραγματοποιήθηκαν τα εγκαίνια της έκθεσης τέχνης «Μηχανή του Χρόνου: Ένα ταξίδι σ’ έναν καλύτερο κόσμο» σε σχεδιασμό και επιμέλεια της Αντιγόνης Καψάλη, στο πλαίσιο της οποίας παρουσιάστηκαν οκτώ σύγχρονα έργα. Στην τελετή έναρξης που πραγματοποιήθηκε ανάμεσα σε μια λαοθάλασσα αναγνωστών και αναγνωστριών παρευρέθηκαν και πήραν τον λόγο ο Δήμαρχος Λαρισαίων, ο Αντιδήμαρχος Πολιτισμού Δήμου Λαρισαίων και ο Περιφερειάρχης Θεσσαλίας, δηλώνοντας τη στήριξή τους στο φεστιβάλ, προκειμένου αυτό να πάρει το «χρίσμα» για την επόμενη χρονιά.

Αυτό που κάνει την μεγαλύτερη εντύπωση, όμως, είναι ο σεβασμός με τον οποίο ο κόσμος συμμετέχει στις εκδηλώσεις, αποδεικνύοντας ότι ανά τα χρόνια το φεστιβάλ έχει συμβάλλει στην ανάπτυξη μιας κουλτούρας υποδοχής και κατανόησης της ποίησης.

Μέσα στο κλίμα της φετινής θεματικής του φεστιβάλ που αφορά το Μέλλον, απονεμήθηκε για πέμπτη χρονιά και το «Βραβείο Θράκα πρώτης ανέκδοτης συλλογής». Αποδέκτης του βραβείου ήταν ο Μιχάλης Θεοδώρου για τη συλλογή του «Αριθμομνήμων», η οποία θα κυκλοφορήσει εντός του έτους από τις εκδόσεις Θράκα. Στη συνέχεια, οι παρευρισκόμενοι είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν τρεις από τους πιο διακεκριμένους καλεσμένους της φετινής διοργάνωσης, την Ιρανοσουηδή Athena Farrokhzad, τον Nikola Madžirov από τη Βόρεια Μακεδονία και τον Γάλλο περφόρμερ Patrick Dubost. Κάποιοι από τους εξίσου σημαντικούς ξένους ποιητές που διάβασαν τις επόμενες ημέρες ήταν ο Κροάτης Marko Pogačar και η Ledia Dushi από την Αλβανία.

Φωτογραφία: Φανή Χατζή

Οι ιδιαίτερες τοποθεσίες, συνδυαστικά με την αλληλεπίδραση με το κοινό, έδιναν τον χαρακτήρα των επόμενων ημερών. Στη γραφική Μακρινίτσα και το μπαλκόνι με θέα που προσφέρει το Art Café το κλίμα ήταν ευχάριστο και παρεΐστικο, ενώ οι αναγνώσεις στο πάρκο του Ληθαίου στα Τρίκαλα έγιναν μέσα στο μυσταγωγικό παραμυθένιο κλίμα του φυσικού τοπίου. Η πιο συγκινητικά φορτισμένη ημέρα ήταν κατά κοινή ομολογία η τρίτη, η οποία ήταν αφιερωμένη στον ποιητή και συνεργάτη του φεστιβάλ Χρήστο Διαμαντή. Αντί του μουσικού διαλείμματος από τον Κρέοντα Καναράκη, συγκεκριμένα στο Πολιτιστικό Κέντρο «Χρήστος Διαμαντής» στη Φυλακτή Καρδίτσας προβλήθηκαν τα βίντεο από τα τραγούδια που είχε γράψει ο εκλιπών Χρήστος Διαμαντής.

Η πιο συγκινητικά φορτισμένη ημέρα ήταν κατά κοινή ομολογία η τρίτη, η οποία ήταν αφιερωμένη στον ποιητή και συνεργάτη του φεστιβάλ Χρήστο Διαμαντή.

Η τελετή λήξης κύλησε ομαλά, με μοναδικό απρόοπτο τη μεταφορά της σε εσωτερικό χώρο (Διαχρονικό Μουσείο Λάρισας), λόγω της βροχής που οι ντόπιοι περιμέναν με ανυπομονησία. Η ποιήτρια Δήμητρα Χ. Χριστοδούλου τιμήθηκε με το βραβείο «Μάκης Λαχανάς» για την προσφορά της στην ποίηση. Κατά τη διάρκεια του φεστιβάλ παρουσιάστηκαν διάφορα προγράμματα συνεργαζόμενα με τις εκδόσεις Θράκα, όπως το διεθνές πρόγραμμα διαμονών για συγγραφείς Καταφύγιο του Οδυσσέα, το Versopolis, το Counterpoints 2 και η Ανταλλαγή Συγγραφέων που συνδιοργανώνεται με την Κροατική Εταιρεία Συγγραφέων.

Φωτογραφία: Νίκος Κατσαρός

Διοργάνωση

Όπως ειπώθηκε και κατά τη διάρκεια του Φεστιβάλ από τον Αντιδήμαρχο Τρικάλων, η επιτυχία του φεστιβάλ έχει ένα «ονοματεπώνυμο», αυτό του Θάνου Γώγου, ιδρυτή και καλλιτεχνικού διευθυντή του φεστιβάλ, διοργανωτή και γενικού συντονιστή των δράσεων. Όμως, η επιτυχία ενός πενθήμερου φεστιβάλ με τόσες εκδηλώσεις είναι αποτέλεσμα συλλογικής εργασίας και απαιτεί στενούς και έμπιστους συνεργάτες. Καθοριστικός για την ομαλή έκβαση των εκδηλώσεων είναι ο ρόλος της ποιήτριας Μαρίγια Ντεγιανόβιτς και απαραίτητη η συμβολή του ποιητή Νικόλα Κουτσοδόντη, καθώς και πολλών άλλων «αφανών» ηρώων που ανέλαβαν τη φωτογραφική κάλυψη του φεστιβάλ, τη φιλοξενία, τη μετάφραση και την επιμέλεια των ποιημάτων και συνοδευτικών κειμένων.

Ο θεσμός αυτός με τον έντονο αποκεντρωτικό του χαρακτήρα φέρνει όχι μόνο την ποίηση αλλά και την Τέχνη στην καρδιά της ηπειρωτικής Ελλάδας, σε ένα κοινό που διψά για τέτοιες εκδηλώσεις...

Σημαντικό Φεστιβάλ

Ο ρομαντισμός που αποπνέουν οι πανέμορφες τοποθεσίες και το φορτισμένο συναισθηματικά κλίμα που δημιουργείται από τις ποιητικές ζυμώσεις που λαμβάνουν χώρα τις πέντε μέρες του φεστιβάλ αφήνουν μια πολύ γλυκιά επίγευση σε όσους το βίωσαν. Η πρόβλεψη να διαβαστούν όλα τα ποιήματα στην πρωτότυπη γλώσσα αλλά και στην ελληνική τους μετάφραση προδίδει μια διάθεση συμπερίληψης και μια πραγματική ανάγκη επικοινώνησης των ποιητικών μηνυμάτων.

Δεν πρέπει όμως να παραβλέπεται και η πολιτική διάσταση ενός τέτοιου συναπαντήματος. Ο θεσμός αυτός με τον έντονο αποκεντρωτικό του χαρακτήρα φέρνει όχι μόνο την ποίηση αλλά και την Τέχνη στην καρδιά της ηπειρωτικής Ελλάδας, σε ένα κοινό που διψά για τέτοιες εκδηλώσεις, δίνοντας στην πράξη το παράδειγμα της εξωστρέφειας που είναι απαραίτητη για την επιβίωση και την ανάπτυξη των θεσμών.

^＊Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι μεταφράστρια, απόφοιτος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Αγγλικών και Αμερικανικών Σπουδών.