Με δύο έργα του Φώτη Κόντογλου συνεχίζονται οι Παραβάσεις / Αναγνώσεις του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος

Η επανέναρξη των Παραβάσεων/Αναγνώσεων στον Φάρο του Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος ήταν κάτι παραπάνω από επιτυχημένη. Την προηγούμενη Κυριακή (29/10) ο κύκλος άνοιξε με τη σκηνική ανάγνωση του αφηγήματος Ιογενής Πνευμονία του Ζήσιμου Λορεντζάτου. Ο Νίκος Κουρής συνεργάστηκε με τον σκηνοθέτη Μάριο Μπανούσι σε μια εξαιρετικά επιτυχημένη παρουσίαση του κειμένου, που ενθουσίασε το κοινό.

Αυτόν τον μήνα, αναλαμβάνει η ηθοποιός Ηρώ Μπέζου για να παρουσιάσει την Κυριακή 12 Νοεμβρίου (5:00μ.μ.) δύο πεζογραφήματα του Φώτη Κόντογλου: O θεός Κόνανος και το μοναστήρι του το λεγόμενο καταβύθιση (εκδ. Μεταίχμιο) και Ωσαννά!. Θα συνεργαστεί με τη σκηνοθέτιδα Δανάη Σπηλιώτη έτσι ώστε το αποτέλεσμα να είναι ομοίως υποβλητικό όπως και οι προηγούμενες εκδηλώσεις του θεατρικού αναλόγιου.

Καταξιωμένος στον ελλαδικό χώρο

Γεννημένος στο Αϊβαλί και ταξιδεμένος στην Ευρώπη, ο Φώτης Κόντογλου (1896–1965) υπήρξε από τους πρώτους πρόσφυγες καλλιτέχνες που καταξιώθηκαν στον ελλαδικό χώρο μέσα από το ζωγραφικό, αγιογραφικό, αλλά και συγγραφικό του έργο.

Ο Φώτης Κόντογλου υπήρξε εμβληματική μορφή της γενιάς του 1930, εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και διαμόρφωσε ως λογοτέχνης ένα ιδιότυπο προσωπικό ύφος, με λόγο ευθύ, απλό, γοητευτικό.

Εμβληματική μορφή της γενιάς του 1930, εμφανίστηκε στα ελληνικά γράμματα μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή και διαμόρφωσε ως λογοτέχνης ένα ιδιότυπο προσωπικό ύφος, με λόγο ευθύ, απλό, γοητευτικό, γεμάτο από τον δυναμισμό των λαϊκών αφηγημάτων, των παραμυθιών αλλά και των συναξαριών.

Το δεύτερο βιβλίο του, η «Βασάντα» (στα σανσκριτικά σημαίνει Άνοιξη), εκδόθηκε το 1923 και είναι μια συλλογή από σύντομα κείμενα, στα οποία συγκαταλέγεται και η μικρή ιστορία με τίτλο «Ωσαννά!», μια εκ βαθέων εξομολόγηση του Κόντογλου για τη ζωή, τη σχέση του με τον Θεό και τη φύση, αλλά και με την καλλιτεχνική δημιουργία: «Το μυαλό μου», γράφει, «είναι πανταχού παρόν. […] Είναι ιδέες που περνούν απ’ το κεφάλι του ανθρώπου κάθε εκατό χρόνια – άλλες κάθε διακόσα κι άλλες κάθε χίλια χρόνια. Είναι κι άλλες που περνούν για πρώτη και τελευταία φορά.[…] Τότες καταλαβαίνει κανένας πως ανοίγουνε οι ραφές του κεφαλιού του και πως πηδά ένα πράσινο παγωμένο φως από μέσα… Ωσαννά!» .

Είκοσι χρόνια αργότερα, το 1943, μέσα στην Κατοχή, κυκλοφόρησε το διήγημα «O θεός Κόνανος και το μοναστήρι του το λεγόμενο καταβύθιση». Ο παραδοσιακός και συνάμα σύγχρονος Φώτης Κόντογλου, σε αυτό το σκληρό κείμενό του καταφεύγει στη γλώσσα της παραβολής για να στείλει, κατά πολλούς, το δικό του αντιφασιστικό μήνυμα στον αναγνώστη και να καταγγείλει με τόλμη τη βαναυσότητα εκείνης της εποχής, αλλά και την ανθρώπινη ματαιοδοξία.

Καβαφική έμπνευση

Φέτος, με τον γενικό τίτλο ΠΑΡΑΒΑΣΕΙΣ/ΑΝΑΓΝΩΣΕΙΣ, το θεατρικό αναλόγιο του ΚΠΙΣΝ επιστρέφει στον πυρήνα της σκηνικής ανάγνωσης και αντλεί έμπνευση από τον Καβαφικό στίχο «ιδανικές φωνές κι αγαπημένες». Επτά πρωταγωνιστές του θεάτρου, επτά «ιδανικές φωνές», συγκροτούν θιάσους δυϊκού αριθμού και συνεργάζονται με νέους θεατρικούς σκηνοθέτες, καταξιωμένους Έλληνες συνθέτες ή/και μουσικούς επί σκηνής και επιχειρούν ζωντανά θεατρικές αναγνώσεις λογοτεχνικών κειμένων (διηγήματα, νουβέλες, πεζογραφήματα), όλα κείμενα-ορόσημα της ελληνικής λογοτεχνίας.

Η σειρά αξιοποιεί, έτσι, την επιμελημένη δραματουργία των Αναγνώσεων που ηχογραφήθηκαν και παρουσιάστηκαν διαδικτυακά από το ΚΠΙΣΝ την περίοδο 2020-2021 προσελκύοντας το ενδιαφέρον του κοινού. Η πρόταση των κειμένων συγκροτήθηκε σε συνεργασία με τον ποιητή Νίκο Α. Παναγιωτόπουλο (Δεκέμβριος 1945 - Ιούλιος 2023), στη μνήμη του οποίου αφιερώνεται η σειρά. Οι Παραβάσεις/Αναγνώσεις πραγματοποιούνται και φέτος χάρη στη δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος (ΙΣΝ).

Μετά τα δύο έργα του Φώτη Κόντογλου ακολουθούν:

• Η Μαρία Σκουλά συνεργάζεται με τον Κορνήλιο Σελαμσή και διαβάζει το διήγημα «Ο Ντέτεκτιβ» του Δημήτρη Χατζή (10/12/2023).
• Η Αμαλία Μουτούση συνεργάζεται με τον Εμμανουήλ Κοντό και διαβάζει τους «Eλαφροΐσκιωτους» του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (28/01/2024).
• Ο Χρήστος Λούλης συνεργάζεται με τον Δημήτρη και τον Ορέστη Σταυρόπουλο και διαβάζει αποσπάσματα από τον «Ερωτόκριτο» του Βιτσέντζου Κορνάρου (25/02/2024).
• Ο Ακύλλας Καραζήσης συνεργάζεται με τον Ιάσονα Άλυ και διαβάζει αποσπάσματα από την «Αρχιτεκτονική της σκόρπιας ζωής», το έργο-τομή του Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη (10/03/2024).
• Η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ Σελήμ», το σπουδαιότερο διήγημα του Γεωργίου Βιζυηνού (28/04/2024).