platis250

«Απέθαν’ η πεθερά μου, κ’ επλάτυν’ η γωνιά μου» (λήμμα)

Το Presto o tardi είναι ένα θεματικό λεξικό, όπου με το ξεχωριστό του στυλ ο γνωστός συγγραφέας (Μπαχαρικό Λεξικό, Κάμα Τσούχτρα, Ουαλικό Λεξικό του Σεξ, Black Out / Το Μαύρο Λεξικό, Αθωνικό Λεξικό, κ.ά.) προσεγγίζει τον θάνατο με τρυφερό, γλυκόπικρο και χιουμοριστικό τρόπο. Περιλαμβάνει εκατοντάδες λήμματα και σπάνιες εικόνες (αρκετές από τις οποίες είναι τετράχρωμες).

Στο νέο του βιβλίο (κυκλοφορεί το πρώτο 15νθήμερ του Οκτωβρίου) ο Νίκος Πλατής υιοθετώντας τη ρήση πως το «Να πεθαίνεις είναι μια τέχνη, όπως κάθε τι άλλο», ταυτίζεται (απόλυτα, όμως) με τη σχετικά… αισιόδοξη (και πάντα επίκαιρη) άποψη «Περί θανάτου» του Επίκουρου: «[…] Κανένας δεν καταλήγει στο βάραθρο και στα σκοτεινά Τάρταρα: χρειάζεται η ύλη σου για ν’ αναπτυχθούν οι νέες γενιές, που κι αυτές θα σ’ ακολουθήσουν σαν κλείσει ο κύκλος της ζωής τους. Το ίδιο κι εκείνες που ζήσαν πριν από σένα κι έχουν ήδη χαθεί ή χάνονται. Έτσι λοιπόν αδιάκοπα γεννιέται το νέο από το παλιό∙ η ζωή δεν δίνεται σε κανένα ως ιδιοκτησία – δίνεται για προσωρινή χρήση […]». Από τις εκδόσεις Νεφέλη (φθινόπωρο 2011).

Ιδού μερικά λήμματα:

ακαριαίος θάνατος (Γεν.). Ο θάνατος της στιγμής. Ίσως, ο καλύτερος θάνατος.  Αιφνίδιος, πέραν του δέοντος ταχύς, χωρίς την πνιγηρή αγωνία της συνεχούς φθοράς, τον ξεπεσμό του γήρατος. Ένα μοιραίο, καρδιακό, επεισόδιο, λόγου χάρη, την ώρα που κοιμάμαι τον… ύπνο του δικαίου (αλλά και το να περπατώ με βροχή κι ανοιχτή ομπρέλα, ας πούμε, στην Πανεπιστημίου και στο ύψος του ξενοδοχείου Τιτάνια να μου έρθει κατακέφαλα -από… ελεύθερη πτώση- η κεντρική μονάδα κλιματιστικού που ξέφυγε από το γερανό μεταφοράς· οι οικείοι μου θα με αναγνωρίσουν, ίσως, από  την ξύλινη λαβή της ομπρέλας και τις πράσινες, διαφανείς, μέντες που συνηθίζω να έχω στις τσέπες του μπουφάν μου, το χιλιοδαγκωμένο μολυβάκι και τα αποξηραμένα  φυλλαράκια της δάφνης · ίσως, πάλι, και να μην αναγνωρίσει το πτώμα μου ουδείς, να είμαι τόσο… φλατ, που η μόνη ένδειξη της ύπαρξής μου να είναι ένας, κάπως, σκούρος λεκές στις πλάκες του πεζοδρομίου, δεν με απασχολεί ουδόλως όμως…). Συνών.: αιφνίδιος θάνατος.

αόριστος, ο (Γλωσ.). Όποιος δεν έχει προσδιορισμένα όρια ( όπως μια σύμβαση αορίστου χρόνου, λόγου χάρη), ο ασαφής, ο αβέβαιος εν γένει. Ως ρηματικός χρόνος ο αόριστος φανερώνει πως το σημαινόμενο από το ρήμα ήδη έχει αμετάκλητα συμβεί, τοποθετεί δηλαδή το συμβάν, το όποιο γεγονός, στο (κοντινό ή απώτερο) παρελθόν· δια τούτο και ο αόριστος είναι ο χρόνος που αρμόζει στους επιτάφιους (επικήδιους) λόγους, στις νεκρολογίες: γεννήθηκε, σπούδασε, αποφοίτησε, ερωτεύτηκε, νυμφεύτηκε, εργάστηκε επί σειρά ετών, λαδώθηκε από την Simens, ταξίδεψε, πίστεψε, αγόρασε μετοχές κι ένα τζιπ πολυτελείας χρώματος φαιού, απεβίωσε: «Παρά το ότι ονομάζεται αόριστος ο ρηματικός αυτός χρόνος, στις νεκρολογίες υποδηλώνει το οριστικό και αμετάκλητο τέλος του εκλιπόντος. Υπήρξε… Δεν υπάρχει πια. Έζησε… Δεν ζει πια» (2 Φεβ. 2007, http://panicroom.wordpress.com)

«Απέθαν’ η πεθερά μου, κ’ επλάτυν’ η γωνιά μου» (Παροιμ.). Δημώδης ρήση αναφερόμενη εις τους από τινος δυστυχήματος ή στενοχωρίας ελευθερωθέντας. Ο άγνωστος «εφευρέτης» αυτής της παροιμίας πρέπει να έζησε την φοβερή εκείνη εποχή που συχνωτίζονταν στο ίδιο δωμάτιο πολλοί και διάφοροι συγγενείς κάθε ηλικίας και… αναμετρήματος (αντρόγυνο, παιδιά, πεθερικά κ.τλ.), το «Απέθαν’ η πεθερά μου, κ’ επλάτυν’ η γωνιά μου» το εκστόμισε αυθορμήτως, μάλλον, ανακουφισμένος που… επιτέλους μεγάλωσε λίγο ο χώρος του (αγνοώντας, προφανώς, πως η ρήση του θα μείνει παροιμιώδης).

οδός Ευ(α)θανασίας (Θαν. Γεωγρ.). Έτσι λεγόταν, στα 1936-1937, τμήμα της (σημερινής) οδού Σπύρου Πάτση (κοντά στον Άγιο Βασίλειο), ένας δρομίσκος μετά τον Κεραμικό. Θα σας πω το λόγο που ονομάστηκε έτσι τούτη η οδός, αλλά μην τον πιστέψετε και… πολύ (ενδέχεται να είναι και… νοσηρό πλάσμα της φαντασίας μου): ήταν στο δρόμο αυτό ευώνυμο, λαϊκό, μπουρδελάκι μιας Σμυρνιάς και μιας Βολιώτισσας κυρίας, της Εύας και της Αθανασίας.

το τέλος του κόσμου (Εσχατ.). Το προφανές. Ο κόσμος μας κάποτε θα αφανιστεί, είναι τόσο προφανές, ο Επίκουρος μας εξηγεί και το γιατί ακριβώς: «[…] αφού της γης το σώμα και οι ανάλαφρες πνοές του αέρα και το νερό και της φωτιάς η θέρμη (που όπως φαίνεται συνθέτουν το άθροισμα των πραγμάτων), είναι όλα από ύλη που γεννιέται και πεθαίνει, θα πρέπει να εικάσουμε πως και του κόσμου ολάκερου η φύση είναι ίδια: όταν βλέπουμε ένα πράγμα που τα μέρη και τα μέλη του είναι από ύλη που γεννιέται και πεθαίνει, καταλαβαίνουμε ταυτόχρονα πως και το ίδιο το πράγμα έχει γεννηθεί και πρόκειται να πεθάνει» (Λουκρ.). Δεν είναι απαραίτητο, βέβαια, να επέλθει αυτό (το τέλος του κόσμου δηλαδή) με εκρηκτικό τρόπο, η μεμψιμοιρία έχει κι αυτή την καταστροφική αξία της, μην την υποτιμάτε καθόλου: «Το μέρος του έδινε την εντύπωση ότι είχε έρθει πρόωρα το τέλος του κόσμου, και ότι δεν είχε εκδηλωθεί με έκρηξη αλλά με ένα κλαψούρισμα» (Μακ Κρέρι). Εγώ, πάντως, αν μου μέλλεται να ζήσω το τέλος του κόσμου, θα ήθελα να παραμείνω απαθής στο μπαλκόνι μου, κι αντί να τρέχω εδώ κι εκεί στα τυφλά με τα έξαλλα πλήθη, να περιμένω να δω στον ουρανό αυτή την… έκρηξη πυροτεχνημάτων, ως ένα μονάκριβο υπερθέαμα και μόνο… Βλ. κ. λ. «Για την Φύση των Πραγμάτων» και Τετέλεσται!

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ανηφοράς»: Φεστιβάλ στη λογοτεχνική στράτα του Ψηλορείτη

«Ανηφοράς»: Φεστιβάλ στη λογοτεχνική στράτα του Ψηλορείτη

«Ανηφοράς»: με επίκεντρο τη λογοτεχνία, τις τέχνες και τις επιστήμες, μια νέα ομάδα έρχεται να εμπλουτίσει την πολιτιστική ζωή των Ανωγείων διευρύνοντας παράλληλα τον προβληματισμό σε θέματα γενικότερης απήχησης και ενδιαφέροντος.

Της Ιωάννας Σπηλιοπούλου

...
Στη Ρουθ Οζέκι το Γυναικείο Βραβείο Μυθιστορήματος για το 2022

Στη Ρουθ Οζέκι το Γυναικείο Βραβείο Μυθιστορήματος για το 2022

Το Book of Form and Emptiness της Αμερικανίδας-Καναδής συγγραφέα Ρουθ Οζέκι (Ruth Ozeki) τιμήθηκε με το Γυναικείο Βραβείο Μυ...

1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Στις γραμμές των συνόρων»

1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Στις γραμμές των συνόρων»

Ο κόσμος του βιβλίου πηγαίνει στα Χανιά! Από τις 29 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου 2022 λαμβάνει χώρα το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, με πολλούς συγγραφείς, Έλληνες και ξένους, και κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων»

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με την Κωνσταντίνα Γιαχαλή

5 λεπτά με την Κωνσταντίνα Γιαχαλή

Πέντε λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα η Κωνσταντίνα Γιαχαλή, με αφορμή το μυθιστόρημά της «Ποτέ δεν ξέρεις», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Βρισκόμαστε στα ανέμελα χρόνια του 2004, όταν η Ελλάδα «νικούσε». Τι σημαίν...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Λουκία Δέρβη θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Λουκία Δέρβη θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, η συγγραφέας Λουκία Δέρβη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλων μας με την ανάγνωση και τα βιβλία περ...

Νόρμπερτ Γκστράιν: «Θα έπρεπε να υπάρχει περισσότερος χρόνος για καλά βιβλία»

Νόρμπερτ Γκστράιν: «Θα έπρεπε να υπάρχει περισσότερος χρόνος για καλά βιβλία»

Ο Norbert Gstrein διερευνά με εντυπωσιακό τρόπο το δίλημμα όσων θέλουν να περιγράψουν έναν φόνο, στο βραβευμένο μυθιστόρημά του με τίτλο «Η τέχνη της δολοφονίας» (μτφρ. Χριστίνα Ντρέκου), που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...
«Το τραγούδι της γοργόνας» της Σαρµέιν Κλιφτ (προδημοσίευση)

«Το τραγούδι της γοργόνας» της Σαρµέιν Κλιφτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charmian Clift «Το τραγούδι της γοργόνας» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Κάλυμνος μας αποκαλύφθηκε σταδιακά. Εκ π...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

01 Ιουνίου 2022 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βραβεία Αναγνώστη 2022: Αυτοί είναι οι υποψήφιοι σε όλες τις κατηγορίες

Ανακοινώθηκαν οι Μικρές Λίστες των υποψηφίων για βράβευση βιβλίων (2021) για τα Βραβεία του Αναγνώστη. Η απονομή των Λογοτεχνικών Βραβείων, έπειτα από δύο χρόνια διαδικ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ