Ημερολόγιο Θεσσαλονίκης – Σημειώσεις από τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου - ΔΕΒΘ (ημέρα δεύτερη)

Αν ξεπεράσεις την υπαρξιακή κρίση που μπορεί να σου πυροδοτήσει μια τόσο μεγάλη έκθεση, άγχος, εφίδρωση, τάσεις πανικού κ.λπ συμπτώματα, κι αποδεχτείς το γεγονός ότι δεν μπορείς να βρίσκεται την ίδια στιγμή παντού, κι άρα η αφήγησή σου θα είναι όχι μονάχα υποκειμενική αλλά και τρομακτικά ελλιπής (πρόβλημα που όπως θα θυμάστε οι φαν του Ομήρου θέτει επί τάπητος κι ο ίδιος ο Ποιητής σε ένα από τα πρώτα κεφάλαια της Ιλιάδας, δεν θα μπορούσα να είμαι ταυτόχρονα παντού, λέει, τοποθετώντας τον υποκειμενισμό της αφήγησης στο κέντρο του έπους του, μια ομολογουμένως μοντέρνα χειρονομία), τότε μπορείς να χαλαρώσεις και να απολαύσεις όσα σου δίνονται. Και δεν είναι λίγα.

Η δική μας καλή μέρα ξεκίνησε στο Φιλολογικό Καφενείο με την παρουσίαση του βιβλίου της Μαρίας Τσιμά Οι γυναίκες του Άντον, «διηγήματα που δίνουν φωνή στις ηρωίδες του Άντον Τσέχωφ». Με τη συγγραφέα συνομίλησαν οι Άρης Στυλιανού και Χριστίνα Χατζηβασιλείου, ενώ αποσπάσματα διάβασε η ηθοποιός Έφη Σταμούλη. Αν και νωρίς το πρωί, η πλατεία ήταν γεμάτη και η εκδήλωση πολύ ζωηρή.

Λίγο αργότερα, επισκεφτήκαμε τον χώρο του ραδιοφώνου της ΕΡΤ3 μέσα στην έκθεση, ακριβώς στη σύζευξη των δύο κεντρικών περιπτέρων. Συνομιλήσαμε με τον δημοσιογράφο Γιάννη Τσολακίδη, μεταξύ άλλων, για τη σημερινή εκδήλωση στην οποία συμμετέχω Απαγορευμένα βιβλία στον καιρό της πολιτικής ορθότητας, ενώ γύρω μας περνούσαν οι επισκέπτες της έκθεσης. Μια πολύ θετική ενέργεια του ραδιοφώνου της πόλης, και πολύ ωραία σκέψη το στήσιμο του στούντιο σε ανοιχτό χώρο, μέσα στον κόσμο.

Η συνέχεια της ημέρας, μέχρι και το δείπνο του ΟΣΔΕΛ αργά το βράδυ, είναι πλέον στο μυαλό μου σαν ταινία με γρήγορο μοντάζ. Σκηνή που επανέρχεται: στάση στο περίπτερο των εκδόσεων Πατάκη, που μερίμνησαν να έχει τη μορφή καφενείου (τραπεζάκια, καρέκλες κ.λπ) κι έγινε κάπως σαν στέκι αρκετών, πέρα από τους συγγραφείς των εκδόσεων που βρίσκονταν εκεί για να υπογράφουν τα καινούργια τους βιβλία (Αλεξάνδρα Κ, Γιώργος Σκαμπαρδώνης, Λένα Διβάνη, Χάρης Βλαβιανός, μεταξύ άλλων). Επίσης ζωντανό, και πολύ όμορφα σχεδιασμένο, είναι το περίπτερο των εκδόσεων Διόπτρα, όπου επίσης σταθήκαμε για μια πολύ θερμή κι ενδιαφέρουσα κουβέντα, με αφορμή το εκπληκτικό βιβλίο που εξέδωσαν πρόσφατα, Η αυγή των πάντων.

Ακολουθεί παράθεση φωτογραφιών από μερικές από τις εκδηλώσεις που κατάφερα να παρακολουθήσω, συνήθως μοιράζοντας την ώρα μου ανάμεσα σε δύο.

Μια από τις πιο παθιασμένες εκδηλώσεις: Οι Ήρκος και Στάντης Αποστολίδης συνεπήραν το κοινό μιλώντας για Ίψεν και Στρίνμπεργκ (εκδ. Gutenberg). Η εικόνα, τα λέει όλα...

Τα βραδάκι, η εκδήλωση στην οποία συμμετείχε και ο δήμαρχος της καρδιάς μας Γιάννης Μπουτάρης, για το βιβλίο «Θεσσαλονίκη – Η χαμένη ευκαιρία», του Κώστα Καρρά.

Το απόγευμα, ο Δημήτρης Στεφανάκης μίλησε με καρδιά και γνώση για το νέο του μυθιστόρημα, «Ο Μινώταυρος» (εκδ. Μεταίχμιο). Μαζί του συνομίλησε η συγγραφέας Τζένη Μανάκη.

Οι επιμέρους τοποθετήσεις για το βιβλίο «Λαός δίχως εξουσία. Μια σύντομη ιστορία του αντιλαϊκισμού» (εκδ. Εκκρεμές), του Τόμας Φρανκ, είχαν μεγάλο ενδιαφέρον, στο βαθμό που άγγιξαν και συναφή ζητήματα όπως η σχέση μιας ορισμένης εκδοχής του λαϊκισμού με την πατριαρχία.

Η συζήτηση με αφορμή το βιβλίο «Το μέλλον της ιστορίας – πως ο πόλεμος στην Ουκρανία αλλάζει το παγκόσμιο τοπίο», σε επιμέλεια Κωνσταντίνου Φίλη (εκδ. Παπαδόπουλος), ανάμεσα στον δημοσιογράφο Σταύρο Τζίμα και τον Κωνσταντίνο Φίλη είχε πολύ μεγάλο ενδιαφέρον και περισσότερο κοινό απ' ό,τι αφήνει να διαφανεί η φωτογραφία.

Η καθηγήτρια Τιτίκα Δημητρούλια στην παρουσίαση των στοιχείων της βιβλιοπαραγωγής από την ΟΣΔΕΛΝΕΤ. Το πρόβλημα της μικρής οθόνης για το οποίο κάνουμε λόγο λίγο παρακάτω εδώ έγινε ορατό... Πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία και ανάγκη για περισσότερο χρόνο και εμβάθυνση σε αυτά. Ίσως σε μια μελλοντική παρουσίαση, στην Αθήνα.

Πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση για την αμερικανική λογοτεχνία, με πάνελ δυνατών αναγνωστών: Νίκος A. Μάντης, συγγραφέας-μεταφραστής, Μιχάλης Μοδινός, συγγραφέας, Κατερίνα Σχινά, συγγραφέας και δημοσιογράφος. Στην παρέα και ο δημοσιογράφος Γρηγόρης Μπέκος, συνεργάτης των εκδόσεων Καστανιώτη, που είχαν και την οργάνωση της εκδήλωσης.

Ο Στέφανος Τσιτσόπουλος συνομίλησε με την Έρση Σωτηροπούλου, για το τελευταίο βιβλίο της «Η τέχνη να μην αισθάνεσαι τίποτα» (εκδ. Πατάκη)

Η τελευταία εκδήλωση που παρακολούθησα χθες το βράδυ: μια πολύ ζωντανοί και ενδιαφέρουσα συζήτηση ανάμεσα στον δημοσιγοράφο Γρηγόρη Μπέκο και τον Νίκο Μάντη, με αφορμή το μυθιστόρημα «Κιθαιρώνας» του τελευταίου (εκδ. Καστανιώτης). Ίσως επειδή τα ζητήματα είχαν να κάνουν και με το εργαστήρι του συγγραφέα, βρήκα τη συζήτηση άκρως ερεθιστική. Δεν έκατσα για τη συζήτηση με το κοινό στο τέλος, οπότε ίσως κάτι έχασα.

Πλησιάζοντας προς το τέλος, θα αναφερθώ σε κάποια προβληματάκια, που πιθανότατα οφείλονται στην ελλιπή χρηματοδότηση της έκθεσης, οπότε ο καθένας ας κατηγορήσει όποιον τον βολεύει (Περιφέρεια, Δήμο, ΕΙΠ), και όλοι μαζί το Υπουργείο.

α. Δεν δίνονται από τη διοργάνωση νερά στους ομιλητές, σε έναν χώρο που από χθες έχει πολλή ζέστη. Αυτή ήταν και η δική μου εμπειρία, μου το είπαν κι άλλοι. Στοιχειώδες: είναι δυνατόν να είναι μεγάλο αυτό το κόστος; (θα κάνω τους υπολογισμούς κάποια στιγμή, ίσως κάνω λάθος)

β. Τυπώθηκαν ελάχιστοι κατάλογοι με τις εκδηλώσεις της έκθεσης με αποτέλεσμα ο κατάλογος να έχει γίνει σκληρό νόμισμα και να ανταλλάσσεται πλέον στη μαύρη αγορά της Έκθεσης με… μπουκάλια νερό. Ακόμη κι εγώ, που βρίσκομαι στην έκθεση από την πρώτη ώρα, δεν κατάφερα να προμηθευτώ κατάλογο, ο αμελής. Αυτό είναι σίγουρα πρόβλημα κόστους, αλλά: Έκθεση χωρίς κατάλογο; Ίσως σήμερα, πηγαίνοντας στην Έκθεση, τους δω ντανιασμένους. Μακάρι.

γ. Οι οθόνες στους χώρους εκδηλώσεων είναι πολύ μικρές. Αν κάποιος έχει ανάγκη να παρουσιάσει στοιχεία στην οθόνη (όπως π.χ. η καθηγήτρια Τιτίκα Δημητρούλια στην παρουσίαση των στοιχείων της βιβλιοπαραγωγής από την ΟΣΔΕΛΝΕΤ), την οθόνη μπορούν να διαβάσουν μόνο όσοι κάθονται στις δύο τρεις πρώτες θέσεις. Πώς λύνεται αυτό το πρόβλημα; Μάλλον με μεγαλύτερες οθόνες. Κόστος, υποθέτω.

Εδώ υπάρχει ένα ζήτημα: Γιατί να θέλεις να κάνεις μια τόσο μεγάλη και φιλόδοξη και διεθνή Έκθεση, με πολλούς ξένους καλεσμένους, χωρίς να έχεις τη σωστή χρηματοδότηση; Δεν θα επιχειρήσω να απαντήσω σήμερα, αφήνω τον σχετικό προβληματισμό για το τελευταίο μου σημείωμα, όταν θα έχω πια μια πιο πλήρη εικόνα.

Μέχρι τότε. Βουρ στην Έκθεση!