Ο James Baldwin (Τζέιμς Μπόλντουιν) ήταν Αφροαμερικανός μυθιστοριογράφος, δοκιμιογράφος, θεατρικός συγγραφέας και ακτιβιστής. Ήταν φίλος και ομοϊδεάτης του Martin Luther King και του Malcolm X. Μέσα από τα γραπτά του, τις ομιλίες του και την πολιτική του δράση, ο Baldwin αγωνίστηκε για την εξάλειψη των φυλετικών διακρίσεων και την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των ομοφυλόφιλων και των μειονοτήτων γενικότερα. Βιβλία του κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πόλις ενώ άλλα έχουν εκδοθεί στο πρόσφατο παρελθόν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο και Πατάκη, μα είναι πλέον εξαντλημένα.
Επιμέλεια: Book Press
Ακολουθούν είκοσι συμβουλές του Τζέιμς Μπόλντουιν προς φερέλπιδες συγγραφείς.
Γράφοντας, ανακαλύπτεις καινούριες αλήθειες.
Όταν γράφουμε, προσπαθούμε να ανακαλύψουμε αυτά που δεν ξέρουμε. Θεωρώ πως η λογοτεχνία έχει να κάνει με όσα δεν θες να ξέρεις, με όσα δεν θες να ανακαλύψεις. Όμως, εντέλει, υπάρχει κάτι που σε αναγκάζει να μάθεις.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Μην τρέφετε αυταπάτες.
Εξακολουθώ να πιστεύω πως μια ζωή όπου δεν εξετάζεται το σωστό και το λάθος, είναι μια ζωή ανούσια. Οι αυταπάτες, όσο μικρές ή όσο μεγάλες κι αν είναι, είναι ένα τίμημα που κανένας συγγραφέας δεν μπορεί να αντέξει. Το αντικείμενο του συγγραφέα είναι ο εαυτός του και ο κόσμος γύρω του, και πρέπει να επιστρατεύσει όλο το κουράγιο του για να προσπαθήσει να δει τον εαυτό του και τον κόσμο όπως πραγματικά είναι.
- από την εισαγωγή του Nobody Knows My Name
Να βασίζεστε στις εμπειρίες σας.
Γράφουμε βασιζόμενοι σε ένα μόνο πράγμα: στις εμπειρίες μας. Όλα έχουν να κάνουν με το κατά πόσο είμαστε πρόθυμοι να στραγγίξουμε τις εμπειρίες μας ως την τελευταία σταγόνα, η οποία μπορεί να ‘ναι γλυκιά ή πικρή. Αυτό είναι το μοναδικό πραγματικό μέλημα του καλλιτέχνη, να αναδημιουργεί από την αταξία της ζωής την τάξη της τέχνης.
- από το «Autobiographical Notes», στο Collected Essays from Library of America
Διαβάστε όσο περισσότερο μπορείτε.
Διαβάζω όσο περισσότερο μπορώ. Στα δεκατρία μου, έβγαινα από τις βιβλιοθήκες του Χάρλεμ και συνέχιζα να διαβάζω καθώς περπατούσα. Με αυτόν τον τρόπο, έμαθα πολλά για τη γραφή. Πάνω από όλα, μαθαίνεις πόσα λίγα ξέρεις. Όσο μαθαίνουμε, τόσο συνειδητοποιούμε πόσα λίγα ξέρουμε. Εγώ ακόμα μαθαίνω πώς να γράφω. Δεν ξέρω τι πάει να πει «τεχνική». Το μόνο που ξέρω είναι πως πρέπει να κάνω τον αναγνώστη να νιώσει όσα νιώθω κι εγώ. Αυτό το έμαθα από τον Ντοστογιέφσκι, από τον Μπαλζάκ.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Ταξιδέψτε!
Η ιστορία στην οποία περιγράφω όσα μπορούν να συμβούν σ’ έναν Αφροαμερικανό συγγραφέα στην Ευρώπη εντέλει μιλάει για όσα μπορούν να συμβούν σ’ έναν οποιονδήποτε Αμερικανό συγγραφέα στην Ευρώπη. Δεν υπονοώ πως όσα περιγράφω θα συμβούν αναγκαστικά, όμως η Ευρώπη είναι ένα πολύ σκληρό μέρος. Και, τέλος πάντων, μόλις ο συγγραφέας σημειώσει την πρώτη του επιτυχία, έχει απλώς κερδίσει την πρώτη μάχη σε έναν επικίνδυνο, ατελείωτο και απρόβλεπτο πόλεμο. Ωστόσο, η επιτυχία είναι πράγματι σημαντική, και συχνά ένας Αμερικανός συγγραφέας πρέπει να ταξιδέψει στο εξωτερικό προκειμένου να πετύχει.
- από το The Discovery of What It Mean To Be an American
Διαφυλάξτε τον ενθουσιασμό σας.
Θεωρώ πως το γράψιμο γίνεται όλο και πιο δύσκολο όσο περνούν τα χρόνια. Μιλάω για τις συνθήκες εργασίας, οι οποίες απαιτούν μια συγκεκριμένη ποσότητα ενέργειας και θάρρους (αν και δεν μου αρέσει να χρησιμοποιώ αυτή τη λέξη) και μια γενναία δόση ενθουσιασμού.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Να επεξεργάζεστε το κείμενό σας.
Μερικές φορές, πετυχαίνουμε διάνα. Είναι λες κι όσα γράφουμε μάς βγαίνουν αυθόρμητα. Όμως, στην πραγματικότητα, κυοφορούμε τις ιδέες μας για αρκετό καιρό. Τις περισσότερες φορές, παιδευόμαστε. Συνήθως, η δυσκολία έχει να κάνει με τις λέξεις. Αναγνωρίζουμε πως κάτι δεν είναι σωστό, πως πρέπει να αλλάξει. Το σβήνεις και το γράφεις από την αρχή. Ώσπου μια μέρα κάτι συμβαίνει: έχεις φέρει το κείμενό σου στην επιθυμητή μορφή!
- από συνέντευξή του, το 1976, στον Jewell Handy Gresham
Μην είστε υπερβολικά τελειομανείς – δεν ωφελεί.
Όταν τελειώσεις ένα μυθιστόρημα, πάει να πει πως το τρένο έχει σταματήσει και πρέπει να αποβιβαστείς. Δεν καταφέρνεις ποτέ να γράψεις το βιβλίο που οραματιζόσουν εξ αρχής, κι έτσι συμβιβάζεσαι με το βιβλίο που έχεις γράψει. Ανέκαθεν, όταν τελείωνα ένα βιβλίο, είχα το αίσθημα πως κάτι θα μπορούσα να είχα γράψει διαφορετικά. Όταν ανακαλύπτω τι είναι αυτό το «κάτι», είναι πλέον πολύ αργά.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Κάθε δυσκολία σάς κάνει πιο δυνατούς.
Υποθέτω πως κάθε συγγραφέας αισθάνεται πως ο κόσμος στον οποίο γεννήθηκε συνωμοτεί εναντίον του, ώστε να μην αναπτύξει το ταλέντο του. Και είναι πράγματι εύκολο να βρούμε τεκμήρια που υποστηρίζουν αυτή τη θεωρία. Από την άλλη, μόνο και μόνο επειδή ο κόσμος αντιμετωπίζει το ταλέντο του με τρομερή αδιαφορία, ο συγγραφέας αναγκάζεται να αποδείξει την αξία του. Έτσι, οποιοσδήποτε συγγραφέας, όταν αναπολεί μια παλαιότερη εποχή, όσο κοντινή κι αν είναι χρονικά, θα διαπιστώσει πως τα πράγματα που τον πλήγωσαν και τα πράγματα που τον βοήθησαν να προχωρήσει είναι ένα και το αυτό. Μπόρεσε να προχωρήσει ακριβώς επειδή μπόρεσε να πληγωθεί. Έτσι απέκτησε τη δυνατότητα να πηγαίνει από το ένα αίνιγμα στο επόμενο – κάπου εδώ, μπαίνω στον πειρασμό να πω πως ο συγγραφέας πηγαίνει από τη μια καταστροφή στην επόμενη.
- από το «Autobiographical Notes», στο Collected Essays from Library of America
Η συγγραφή είναι δύσκολη υπόθεση.
Κάθε λογοτεχνικό είδος είναι σύνθετο, δεν υπάρχει κανένα που να ‘ναι πιο απλό από τα υπόλοιπα. Όλα μας παιδεύουν. Τίποτα δεν προκύπτει εύκολα.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Η ουσία έγκειται στο περιεχόμενο.
Μιλάτε σε έναν βετεράνο. Πιστεύω ότι πολλά από τα λεγόμενα «πρωτοποριακά» βιβλία είναι εντελώς ασήμαντα. Αν δεν υπάρχει κάποιος ηθικός προβληματισμός στην ιστορία, δεν υπάρχει και λόγος να τη γράψουμε. Είμαι ένας συγγραφέας παλαιών αρχών κι επιθυμώ να αλλάξω των κόσμο, ενάντια σε όλες τις πιθανότητες. Τι ελπίζω να προσφέρω; Χαρά, αγάπη, το πάθος να νιώσουμε πως οι επιλογές μας καθορίζουν τον κόσμο… αυτό είναι όλο.
- από συνέντευξή του, το 1979, που δημοσιεύτηκε στους New York Times
Οι εικόνες σας να είναι γεμάτες ζωντάνια.
[Τα πρώτα μου προσχέδια] είναι φλύαρα. Όταν γράφω μια ιστορία για δεύτερη φορά, κυρίως σβήνω. Μην περιγράφεις κάτι, κάνε μας να το δούμε με τα ίδια μας τα μάτια. Αυτό προσπαθώ να διδάξω σε όλους τους νέους συγγραφείς — κάνε τον αναγνώστη σου να το δει μπροστά του! Μην περιγράφεις ένα μωβ ηλιοβασίλεμα, κάνε με να δω ότι είναι πράγματι μωβ.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Να εξετάζετε σε βάθος τις ανθρώπινες συμπεριφορές.
Είναι μέρος της δουλειάς του συγγραφέα –όπως το βλέπω εγώ– να εξετάζει τις συμπεριφορές, να προχωρά κάτω από την επιφάνεια, να φτάνει στην πηγή.
- από το «Autobiographical Notes», στο Collected Essays from Library of America
Στόχος σας η απλότητα.
Πρέπει να γράψεις μια πρόταση όσο πιο απλά γίνεται. Αυτός είναι ο στόχος σου.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Δεν έχει σημασία το ταλέντο, αλλά η σκληρή δουλειά.
Το να έχεις ταλέντο είναι κάτι ασήμαντο. Ξέρω πολλούς ταλαντούχους ανθρώπους που δεν κατάφεραν τίποτα. Πάνω από το ταλέντο βρίσκονται τα εξής: πειθαρχία, αγάπη, τύχη, αλλά κυρίως αντοχή.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Μάθε να αποστασιοποιείσαι.
Δεν ξέρω αν θα έπρεπε να είναι έτσι, όμως εντέλει τα κοινωνικά ζητήματα δεν είναι το πρωταρχικό μέλημα ενός συγγραφέα. Είναι απολύτως απαραίτητο για έναν συγγραφέα να κρατήσει μια απόσταση από αυτά, ώστε να αποκτήσει μια συγκεκριμένη διαύγεια, που θα του επιτρέψει να κοιτάξει πολύ πίσω, στο παρελθόν, προτού μπορέσει να κοιτάξει με ουσιαστικό τρόπο προς το μέλλον.
- από το «Autobiographical Notes», στο Collected Essays from Library of America
Αποτύπωσε την πραγματικότητα έτσι όπως την αντιλαμβάνεσαι εσύ.
Όταν γράφω, δεν σκέφτομαι ότι πρέπει να γράψω προφητικά, ούτε ότι πρέπει να γράψω με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Είναι απλώς αυτό: ένας συγγραφέας πρέπει να ρισκάρει και να αποτυπώνει την πραγματικότητα όπως την αντιλαμβάνεται. Κανείς δεν μπορεί να τον βοηθήσει σε αυτό. Κανείς δεν μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητά του. Μου θυμίζει κάτι που υποτίθεται πως είχε πει ο Πάμπλο Πικάσο στη Γερτρούδη Στάιν, καθώς ζωγράφιζε το πορτρέτο της. Η Γερτρούδη είπε: «Δεν μοιάζω έτσι». Και ο Πικάσο τής απάντησε: «Θα μοιάσεις». Και είχε δίκιο.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Η λογοτεχνία μπορεί να αλλάξει τον κόσμο – να το θυμάστε.
Η ουσία είναι η εξής: Γράφεις για να αλλάξεις τον κόσμο, γνωρίζοντας καλά πως μάλλον δεν θα τα καταφέρεις, αλλά και γνωρίζοντας πως η λογοτεχνία είναι απαραίτητη για τον κόσμο. Κατά κάποιο τρόπο, ακόμα κι οι φιλοδοξίες και οι ανησυχίες ενός μόνο ανθρώπου επηρεάζουν τον κόσμο. Ο κόσμος αλλάζει όταν αλλάζει η οπτική των ανθρώπων, και αν αλλάξετε, έστω και λίγο, τον τρόπο που στέφεται ένα άτομο, τον τρόπο που ένα άτομο βλέπει τα πράγματα, τότε έχετε αλλάξει και τον κόσμο.
- από συνέντευξη του 1979 που δημοσιεύτηκε στους New York Times
Απλώς συνέχισε να γράφεις.
Γράψτε. Βρείτε έναν τρόπο ώστε να παραμείνετε ζωντανοί και να γράφετε. Δεν υπάρχει κάτι άλλο να πούμε. Αν πραγματικά θες να γίνεις συγγραφέας, δεν μπορώ να πω τίποτα για να σε σταματήσω. Αν δεν θες να γίνεις συγγραφέας, δεν μπορώ να το αλλάξω αυτό. Αυτό που πραγματικά χρειάζεστε στο ξεκίνημά σας είναι κάποιος που θα σας ενημερώσει πως θα χρειαστεί πολλή δουλειά για να τα καταφέρετε.
- από συνέντευξή του, το 1984, στο The Paris Review
Θεωρώ πως έχω πολλές ευθύνες, όμως καμία δεν είναι μεγαλύτερη από αυτή: να επιβιώσω, όπως λέει κι ο Χέμινγουεϊ, και να ολοκληρώσω τη δουλειά μου.
- από το «Autobiographical Notes», στο Collected Essays from Library of America
Βρείτε τα βιβλία του συγγραφέα εδώ.
