Diogenes-390

Του Πάρι Κωνσταντινίδη

Πριν από μερικές χιλιάδες χρόνια χάρισε η Αθήνα στον κόσμο μία λέξη, τον «κοσμοπολιτισμό», που ως γνήσια κοσμοπολίτικη επινόηση, δεν γεννήθηκε από Αθηναίο. Όταν ρωτάγαν τον Διογένη από τη Σινώπη για την πατρίδα του, απάνταγε ότι ήταν Κοσμοπολίτης, κι αν τον ειρωνεύονταν για την εξορία στην οποία τον είχαν καταδικάσει οι Σινωπείς, αποκρινόταν ότι: «Εγώ τους καταδίκασα να μείνουν εκεί». 

Η μοίρα της Σινώπης, που έχασε τον σπουδαιότερο πολίτη της, φαίνεται να είναι η μοίρα κάθε κοινωνίας, που αντί να φιλοξενεί, αποδιώχνει. Δεν ήταν, όμως, μόνο ο Διογένης, ο κύων, μετανάστης, μα και οι περισσότεροι κυνικοί φιλόσοφοι, οι οποίοι εμπλούτισαν για πάντα τη φιλοσοφική σκέψη της κλασικής Αθήνας. Ωστόσο η κυνική φιλοσοφία, η οποία ασκούσε έντονη κριτική στις συμβάσεις της εποχής της –δηλαδή στην τότε «κοινή λογική»- δεν ήταν παρά μία ακόμα δυνατότητα στοχασμού, μεταξύ των τόσο διαφορετικών φιλοσοφικών ρευμάτων.

Η «κοινή λογική» αποθεώνεται στις μέρες μας ως «ο ορθός δρόμος» από αυτούς που την επικαλούνται, ενώ στην ουσία διεκδικούν απλώς καθολικότητα για τη δική τους γνώμη.

Η «κοινή λογική» αποθεώνεται στις μέρες μας ως «ο ορθός δρόμος» από αυτούς που την επικαλούνται, ενώ στην ουσία διεκδικούν απλώς καθολικότητα για τη δική τους γνώμη. Έτσι, ένας δημοσιογράφος υπέρμαχος της «κοινής λογικής» έγραφε την Τετάρτη: «το κέντρο της πόλης έχει καταληφθεί από απροσδιόριστες φυλές, οι οποίες ανεξαρτήτως προέλευσης, χρώµατος και θρησκείας έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: το έγκληµα» και συνέχιζε παρακάτω: «Ζει [η Αθήνα] σε καθεστώς κατοχής. Μετανάστες και πρεζόνια, έγχρωµοι και εγχώριοι ντίλερ κάθε παρανοµίας». Για τον δημοσιογράφο, λοιπόν, κάθε μετανάστης είναι εγκληματίας και επιπλέον έχει καταλάβει την Αθήνα – ασχέτως αν πληρώνει νοίκι για να ζει σε αυτήν, ασχέτως αν εργάζεται νομίμως, ασχέτως αν είναι νόμιμη η παραμονή του στη χώρα.

Δεν ξέρω αν θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «κοινή λογική» η λογική του δημοσιογράφου, ο οποίος ταυτίζει, άνευ όρων, τον άνθρωπο που διαμένει σε χώρα διαφορετική από αυτήν στην οποία γεννήθηκε -όπως π.χ. ο Διογένης- με τον εγκληματία, τον τοξικομανή και τον έμπορο ναρκωτικών... Ίσως ο δημοσιογράφος να θεωρεί ότι εκφράζει το Zeitgeist. Το πνεύμα της εποχής, όμως, εξέφραζε και ο Χίτλερ στη Γερμανία του ’30. (Εδώ θέλω να διευκρινήσω ότι σε καμία περίπτωση δεν συγκρίνω τις πράξεις ή τα λόγια ενός πολιτικού με τη γνώμη ενός δημοσιογράφου, αλλά ασχολούμαι με τη διαφορετική αντίληψη της εκάστοτε «κοινής λογικής»).

Ας μην ξεχνάμε, λοιπόν, ότι ο Χίτλερ δεν θεωρείτο ακραίος την εποχή που ανέβηκε στην εξουσία, αλλά mainstream. Οι λόγοι του δεν ακούγονταν παράλογοι από το ακροατήριό του, που τον επαινούσε. Ο Χίτλερ ήταν η «κοινή λογική» μιας χώρας που δεινοπαθούσε από την ένδεια και τη φτώχεια που της είχε επιβάλλει η συνθήκη των Βερσαλλιών.** Η «κοινή λογική» της εποχής δεν έφερε τη λύση, αλλά έγινε το νέο πρόβλημα, που προκάλεσε πολύ μεγαλύτερο πόνο από αυτόν που θα έλυνε (ας μην ξεχνάμε ότι δεν πρόκειται απλώς για πόνο, αλλά για έγκλημα). Μπορεί σήμερα ο Χίτλερ να μας φαίνεται «τρελός», αλλά κάποτε δεν ήταν έτσι.

Στη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θεωρείτο λογικό από την κυβέρνηση των ΗΠΑ να δικάζουν στη Νυρεμβέργη τους εγκληματίες-εχθρούς τους, τους ναζί, ενώ σήμερα θεωρείται λογικό, απλώς, να τους εξοντώνουν.


Οι αντιλήψεις αλλάζουν, και στη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου θεωρείτο λογικό από την κυβέρνηση των ΗΠΑ να δικάζουν στη Νυρεμβέργη τους εγκληματίες-εχθρούς τους, τους ναζί, ενώ σήμερα θεωρείται λογικό, απλώς, να τους εξοντώνουν. Στη λήξη του Α΄ΠΠ οι Βερσαλίες επέβαλαν λιτότητα στους ηττημένους Γερμανούς, ενώ στην λήξη του Β’ ΠΠ οι Δυτικογερμανοί «τρελάθηκαν» από την έκπληξή τους, όταν είδαν ότι έχασαν τον πόλεμο παίρνοντας και λεφτά από πάνω, χάρη στο σχέδιο Μάρσαλ,*** εγκαινιάζοντας μια περίοδο οικονομικής ευμάρειας για τη χώρα.

Αυτό που χθες ήταν «τρελό», σήμερα είναι «λογικό» και αντιστρόφως. Το σίγουρο είναι ότι η «κοινή λογική» απλώς αντικατοπτρίζει τις αντιλήψεις της εποχής της, που δεν είναι πάντα σοφές. Οι αντιλήψεις, όμως, που αλλάζουν τον κόσμο προς το καλύτερο είναι σαν κι αυτές της αιχμηρής οξύνοιας, της «κυνής» λογικής, μιας μερίδας των μεταναστών της αρχαίας Αθήνας. Αν θέλουμε, λοιπόν, πραγματικά να βελτιώσουμε τον κόσμο, ως έχει σήμερα, ωφείλουμε να ξεπεράσουμε την «κοινή λογική» που τον δημιούργησε.
--
 
** Στις 19.11.2010 ο Gabor Steingart, αρχισυντάκτης της οικονομικής εφημερίδας Handelsblatt, χαρακτήριζε τα οικονομικά μέτρα που έχουν επιβληθεί στην Ελλάδα, ως μία "Συνθήκη των Βερσαλιών" χωρίς τον πόλεμο: http://www.handelsblatt.com/versailles-ohne-krieg/3643258.html
*** Στις 5.5.2011 ο Marc Beise, οικονομικός αρχισυντάκτης της Süddeutsche Zeitung, πρότεινε, μέσω της εκπομπής του, Summa Summarum, την ενίσχυση της Ελλάδας με ένα σχέδιο "μίνι-Μάρσαλ", ώστε να δημιουργηθούν οι βάσεις για πραγματική ανάπτυξη της χώρας: http://www.sueddeutsche.de/video/12170.html

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ανηφοράς»: Φεστιβάλ στη λογοτεχνική στράτα του Ψηλορείτη

«Ανηφοράς»: Φεστιβάλ στη λογοτεχνική στράτα του Ψηλορείτη

«Ανηφοράς»: με επίκεντρο τη λογοτεχνία, τις τέχνες και τις επιστήμες, μια νέα ομάδα έρχεται να εμπλουτίσει την πολιτιστική ζωή των Ανωγείων διευρύνοντας παράλληλα τον προβληματισμό σε θέματα γενικότερης απήχησης και ενδιαφέροντος.

Της Ιωάννας Σπηλιοπούλου

...
Στη Ρουθ Οζέκι το Γυναικείο Βραβείο Μυθιστορήματος για το 2022

Στη Ρουθ Οζέκι το Γυναικείο Βραβείο Μυθιστορήματος για το 2022

Το Book of Form and Emptiness της Αμερικανίδας-Καναδής συγγραφέα Ρουθ Οζέκι (Ruth Ozeki) τιμήθηκε με το Γυναικείο Βραβείο Μυ...

1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Στις γραμμές των συνόρων»

1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: «Στις γραμμές των συνόρων»

Ο κόσμος του βιβλίου πηγαίνει στα Χανιά! Από τις 29 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου 2022 λαμβάνει χώρα το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, με πολλούς συγγραφείς, Έλληνες και ξένους, και κεντρικό θέμα: «Στις γραμμές των συνόρων»

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με την Κωνσταντίνα Γιαχαλή

5 λεπτά με την Κωνσταντίνα Γιαχαλή

Πέντε λεπτά με μία συγγραφέα. Σήμερα η Κωνσταντίνα Γιαχαλή, με αφορμή το μυθιστόρημά της «Ποτέ δεν ξέρεις», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Βρισκόμαστε στα ανέμελα χρόνια του 2004, όταν η Ελλάδα «νικούσε». Τι σημαίν...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Λουκία Δέρβη θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Η Λουκία Δέρβη θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, η συγγραφέας Λουκία Δέρβη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλων μας με την ανάγνωση και τα βιβλία περ...

Νόρμπερτ Γκστράιν: «Θα έπρεπε να υπάρχει περισσότερος χρόνος για καλά βιβλία»

Νόρμπερτ Γκστράιν: «Θα έπρεπε να υπάρχει περισσότερος χρόνος για καλά βιβλία»

Ο Norbert Gstrein διερευνά με εντυπωσιακό τρόπο το δίλημμα όσων θέλουν να περιγράψουν έναν φόνο, στο βραβευμένο μυθιστόρημά του με τίτλο «Η τέχνη της δολοφονίας» (μτφρ. Χριστίνα Ντρέκου), που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...
«Το τραγούδι της γοργόνας» της Σαρµέιν Κλιφτ (προδημοσίευση)

«Το τραγούδι της γοργόνας» της Σαρµέιν Κλιφτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charmian Clift «Το τραγούδι της γοργόνας» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Κάλυμνος μας αποκαλύφθηκε σταδιακά. Εκ π...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

01 Ιουνίου 2022 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βραβεία Αναγνώστη 2022: Αυτοί είναι οι υποψήφιοι σε όλες τις κατηγορίες

Ανακοινώθηκαν οι Μικρές Λίστες των υποψηφίων για βράβευση βιβλίων (2021) για τα Βραβεία του Αναγνώστη. Η απονομή των Λογοτεχνικών Βραβείων, έπειτα από δύο χρόνια διαδικ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ