Κατακραυγή για την λογοκρισία στις ΗΠΑ του Maus, του κορυφαίου γκράφικ νόβελ για το Ολοκαύτωμα

Η απόφαση ενός σχολείου από το Τενεσί των Ηνωμένων Πολιτειών να αφαιρέσει από τη διδακτέα του ύλη το γκράφικ νόβελ Μάους, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις τόσο από τον ίδιο τον δημιουργό του, τον Αρτ Σπίγκελμαν, όσο και από αναγνώστες και συγγραφείς σε όλο τον κόσμο. Η είδηση, που συνέπεσε με την Διεθνή Ημέρα Μνήμης του Ολοκαυτώματος, έφερε στο προσκήνιο τις συζητήσεις σχετικά με ένα σύγχρονο κύμα συντηρητισμού που επιχειρεί να λογοκρίνει σημαντικά έργα, συνδεδεμένα με τη δουλεία και τον ρατσισμό, στα σχολεία της Αμερικής.

Το Μάους αφηγείται την ιστορία ενός Πολωνού Εβραίου που κατάφερε να βγει ζωντανός από τις πύλες του Άουσβιτς. Ο Αρτ Σπίγκελμαν, συγγραφέας και σχεδιαστής του γκράφικ νόβελ, δήλωσε πως έμαθε για την απόφαση του σχολείου μία ημέρα πριν από τη Διεθνή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος και έμεινε εμβρόντητος. Εξέφρασε την έντονη ενόχλησή του και χαρακτήρισε την πράξη «οργουελική» και του ιθύνοντες πίσω από αυτήν «παράφρονες».

«Μόνο μία ομάδα θα ήθελε να λογοκριθεί το Μάους, όπως και αν αποκαλείται αυτές τις ημέρες».

Στο πλευρό του Σπίγκελμαν στάθηκε ο συγγραφέας -και επίσης σπουδαίος δημιουργός στο είδος του γκράφικ νόβελ- Νιλ Γκάιμαν, ο οποίος δήλωσε: «Μόνο μία ομάδα θα ήθελε να λογοκριθεί το Μάους, όπως και αν αποκαλείται αυτές τις ημέρες».

Δήλωσαν, επίσης, πως ουδέποτε αμφισβήτησαν την ιστορική αξία του συγκεκριμένου έργου - απλώς έκριναν πως απευθύνεται σε ενήλικο και όχι σε παιδικό κοινό.

Μετά από τη θύελλα αντιδράσεων που ξεσήκωσε η απόφασή τους, τα μέλη του σχολείου απάντησαν πως επέλεξαν να αφαιρέσουν το Μάους εξαιτίας του υβρεολόγιου του, καθώς και εξαιτίας της απεικόνισης του γυμνού, της βίας και της αυτοκτονίας που καταγράφεται στις σελίδες του. Δήλωσαν, επίσης, πως ουδέποτε αμφισβήτησαν την ιστορική αξία του συγκεκριμένου έργου - απλώς έκριναν πως απευθύνεται σε ενήλικο και όχι σε παιδικό κοινό.

Ο Αρτ Σπίγκλεμαν προσκλήθηκε σε διάφορες εκμποπές στην Αμερική. Σε μια από αυτές, στο CNN, αφού έβαλε τα πράγματα σε μια σειρά και συνόψισε την κατάσταση χαρακτήρισε το εκπαιδευτικό συμβούλιο του σχολείου «ασφυκτικά μυωπικό». 

Το Μάους διαχωρίζει τις πληθυσμιακές ομάδες που συνυπήρξαν -ως θύματα και ως θύτες- στα στρατόπεδα συγκέντρωσης με τον εξής τρόπο: παρουσιάζει τους Εβραίους ως ποντίκια, τους Πολωνούς ως γουρούνια και τους Ναζί ως γάτες. Η ιστορία έχει έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία, καθώς είναι βασισμένη στα βιώματα των γονιών του Σπίγκελμαν, που είναι επιζώντες του Ολοκαυτώματος. Είναι το πρώτο και μοναδικό γκράφικ νόβελ που έχει βραβευτεί με Βραβείο Πούλιτζερ.

Στα ελληνικά κυκλοφόρησε το 2008 από τις εκδόσεις Zoobus σε μετάφραση Σάββα Μιχαήλ ο πρώτος τόμος και Νατάσσας Χασιώτη ο δεύτερος, αλλά και οι δυο εκδόσεις είναι πλέον εξαντλημένες