alt

Σκέψεις για τη νέα σειρά του BBC «Τροία, η πτώση μιας πόλης» και τις βίαιες αντιδράσεις μερίδας τηλεθεατών.

Του Νίκου Ξένιου

Η νέα σειρά για την Ιλιάδα του Ομήρου που παίζεται και στη χώρα μας σε γνωστό συνδρομητικό κανάλι είναι ένα πραγματικό ποιητικό αριστούργημα, τολμηρό στη σύλληψη και υψηλών προδιαγραφών στην εκτέλεση! Δείτε το και θα ενθουσιαστείτε! Πρόκειται για το εξαιρετικό Τροία, η πτώση μιας πόλης, όπου η επιλογή των πρωταγωνιστικών ρόλων σκόπιμα περιλαμβάνει έναν μαύρο Δία, έναν μαύρο Αχιλλέα, έναν μαύρο Πάτροκλο, έναν μαύρο Νέστορα, κάποιους μαύρους Μυρμιδόνες και Τρώες και μια μαύρη θηλυκή θεά.

Πρωτότυπο, αισθησιακό, εγγύτερο του προκατόχου του ως προς τη μυθολογική σύλληψη. Πρωτοποριακό σενάριο, ενδιαφέρον στήσιμο των επεισοδίων, απίθανες ερμηνείες, αφαιρετική αισθητική.

Πρωτότυπο, αισθησιακό, εγγύτερο του προκατόχου του ως προς τη μυθολογική σύλληψη. Πρωτοποριακό σενάριο, ενδιαφέρον στήσιμο των επεισοδίων, απίθανες ερμηνείες, αφαιρετική αισθητική, μπράβο στο BBC και στους παραγωγούς David Farr, Derek Wax, και Christopher Aird! Μπράβο στους σκηνοθέτες Owen Harris, Mark Brozel και John Strickland, για την ευφάνταστη δημιουργία τους! Μια καταπληκτική, διαφορετική Εκάβη από την Frances O’ Connor, ένας ωμός βιαστής και παιδοκτόνος Αγαμέμνων από τον Johnny Harris που σπάει την καθιερωμένη εξωραϊσμένη εικόνα του μύθου, ένας απίθανα διαφορετικός –όχι μόνο μαύρος, αλλά και bisexual– Αχιλλέας από τον David Gyasi, ένας σκεπτικιστής μαύρος Ζευς από τον αισθαντικό Ηakeem Kae-Kazim, αλλά κυρίως μια υπέροχη, πανέμορφη, χειραφετημένη Ελένη που δικαιώνει επιτέλους την ευριπίδεια προσέγγιση του χαρακτήρα!

Και όμως: η Τροία προκάλεσε μια νέα σειρά από ρατσιστικές επιθέσεις. Δεν είναι λίγοι οι τηλεθεατές που εξανίστανται με την επιλογή μαύρων ηθοποιών! Επίσης, το χειρότερο είναι ότι διαφωνούν με το casting διαφορετικών φυλών στην κάλυψη των μυθολογικών χαρακτήρων ακριβώς γιατί αγνοούν ότι οι χαρακτήρες αυτοί είναι μυθολογικοί! Αναζητούν επιχειρήματα στις ρίζες της ελληνικής φυλής και μιλούν για προπαγάνδα μιας υποτιθέμενης political correctness και για προσπάθεια παραχάραξης της Ιστορίας! Και ούτε καν υποψιάζονται ότι δεν πρόκειται καν περί Ιστορίας.

Και μόνον η ωμή παρουσίαση του βιασμού της Χρυσηίδας από τον Αγαμέμνονα επανανοηματοδοτεί τις σχολικές μας αναγνώσεις του κλασικού έπους. Βγάζει την «Ιλιάδα» από το ροζ ηρωϊκό της συννεφάκι και μας εισάγει σε μια νέα εποχή επανεκτίμησης του σωβινισμού και κάποιων εκδοχών πρωτογονισμού των Αχαιών.

Απίστευτο; Σοκαριστικό; Και, σαν να μην φτάνει η στενότητα αντίληψης και η αμορφωσιά, ακολουθεί σωρεία σχολίων που επιτείνουν την ένσταση. Χωρίς την παραμικρή γνώση της «Ιλιάδας», χωρίς την παραμικρή αντίληψη του γεγονότος ότι πρόκειται για μυθολογία, ελεύθερη ανάγνωση ενός επικού ποιήματος, χωρίς τη δυνατότητα αντίληψης του ότι πρόκειται για υψηλή τέχνη! Και μόνο η απόλυτα ρεαλιστική απόδοση της θυσίας της Ιφιγένειας (χωρίς αντικατάστασή της από σφάγιον) αρκεί για να προβληματίσει τους θεατές. Και μόνον η ωμή παρουσίαση του βιασμού της Χρυσηίδας από τον Αγαμέμνονα επανανοηματοδοτεί τις σχολικές μας αναγνώσεις του κλασικού έπους. Βγάζει την «Ιλιάδα» από το ροζ ηρωϊκό της συννεφάκι και μας εισάγει σε μια νέα εποχή επανεκτίμησης του σωβινισμού και κάποιων εκδοχών πρωτογονισμού των Αχαιών, δικαιώνοντας ως ένα βαθμό το ρωμαϊκό ρητό: Timeo Danaos et dona ferentes (Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας).

Φτιαγμένο με έμπνευση, ευελιξία στους χαρακτήρες και –το κυριότερο– με ανοιχτή αντίληψη, το έργο αυτό θα αποτελέσει σταθμό στις εξεικονίσεις της αρχαιοελληνικής μυθολογίας, και αντιπρόταση στην μετριώτατη ομώνυμη ταινία του Wolfgang Petersen με τον Μπραντ Πιτ. Και όμως, ο κόσμος νοσταλγεί εκείνο,  ο κόσμος διαμαρτύρεται: «Όχι», γράφουν, «αυτό είναι προσβολή, είναι κομμουνιστική προπαγάνδα, είναι μαύρη προπαγάνδα, είναι το τέλος του BBC». Οι ανιστόρητοι σχολιάζουν κιόλας από πάνω, με χαιρεκακία, πως «Καλά να πάθουν οι Έλληνες! Άλλωστε κατά βάθος αφρικανοί είναι στην καταγωγή!». Δεν μας έφταναν όλα τα άλλα, έχουμε και τον υποθάλλοντα ανθελληνισμό! Και μια σειρά από σχόλια του τύπου: «Το BBC ξεπλένει (sic!) την Ιστορία με μαύρους πρωταγωνιστές» και άλλα παρεμφερή, που αναφέρονται και στην απόδοση έργων του Σαίξπηρ με μαύρους πρωταγωνιστές! Ένα μεγάλο ποσοστό τηλεθεατών ανά τον κόσμο νιώθουν να απειλείται η «λευκότητα» του κλασικού πολιτισμού. Εννοείται πως δεν φταίει το μορφωτικό επίπεδο αποκλειστικά. Φταίνε και κάποια στερεότυπα πολιτιστικής «σφραγίδας» που αναφέρονται στην αρεία φυλή, φταίει και το σύμπλεγμα ανωτερότητας, κατεξοχήν όμως φταίει ο ενδόμυχος, βαθιά ριζωμένος ρατσισμός. 

troy fall of a city

Η σειρά «Τροία, η πτώση μιας πόλης» είναι μια σύνθεση πολλών διαφορετικών πτυχών του μυθολογικού παρελθόντος αυτού του λαού που εκπολίτισε αλλά και εκπολιόρκησε, που ανήγαγε τη ρητορική σε ύψιστη τέχνη και που με την εμβληματική λογοτεχνική του παραγωγή ανέδειξε την τραγικότητα και τον ζόφο της άλογης πτυχής του ανθρώπινου βίου.

Οι ηπιότερες περιπτώσεις είναι εκείνες που «ανέχονται» τον Δία να τον υποδύεται μαύρος ηθοποιός, γιατί, λέει, «ο Δίας είναι μυθική κατασκευή», ενώ διαφωνούν με την ερμηνεία του Αχιλλέα από μαύρο ηθοποιό! Θαρρείς και ο Αχιλλέας υπήρξε ιστορικό πρόσωπο! Μικρόνοια και σκότος άγνοιας. Καμιά απόπειρα διάνοιξης νέων αντιληπτικών οριζόντων. Φυλετισμός και αναζήτηση ριζών στην Ιλιάδα, που είναι κληροδότημα της ανθρωπότητας και θα μπορούσε κάλλιστα να γυριστεί σε ταινία ακόμη και με σαμουράι χωρίς να απολέσει το παραμικρό. Οι πιο επιθετικοί προβάλλουν εξεικονίσεις του «λευκού, ξανθού» Αχιλλέα αντλημένες από αμφορείς, συγκρίνουν τα ασύγκριτα, διαμαρτύρονται και αναζητούν κίνητρα σκοτεινά, προσβάλλονται, απορούν. Αντιλαμβάνεται κανείς τη ρηχότητα των επιχειρημάτων του τύπου: «Ο Δίας, ο Αχιλλέας, ο Πάτροκλος, ο Νέστορας, οι Μυρμιδόνες και μια μαύρη θεά. Αυτό είναι ντροπή για την ελληνική Ιστορία και μυθολογία». Η βαρύτητα της λέξης disgrace (ντροπή, όνειδος) καταδεικνύει πόσο βαθύτατα εθνικιστής, αδαής και επικίνδυνος είναι ο άνθρωπος που κάνει ένα τέτοιο σχόλιο. O tempora, o mores! Ζούμε σε έναν κόσμο που δεν έχει κάνει ούτε ένα βήμα. Ντροπή και κίνδυνος. Μόνο αυτό έχω να πω.

Η σειρά Τροία, η πτώση μιας πόλης είναι μια σύνθεση πολλών διαφορετικών πτυχών του μυθολογικού παρελθόντος αυτού του λαού που εκπολίτισε αλλά και εκπολιόρκησε, που ανήγαγε τη ρητορική σε ύψιστη τέχνη και που με την εμβληματική λογοτεχνική του παραγωγή ανέδειξε την τραγικότητα και τον ζόφο της άλογης πτυχής του ανθρώπινου βίου. Οι νέοι όλων των γενεών που παρήλασαν στον δυτικό κόσμο γαλουχήθηκαν με αυτά τα κείμενα, και (όπως συνέβη με τους θρύλους της ινδικής Μαχαμπαράτα) τα πρόσωπα και οι καταστάσεις και οι άθλοι και τα επιτεύγματά τους, αλλά και οι έρωτες και οι αδυναμίες και το όνειδος και η κατατρόπωσή τους, όλα πέρασαν στο συλλογικό ασυνείδητο και συνιστούν κληροδότημα ανεκτίμητο όλης της υφηλίου και όλων των ανθρώπινων φυλών.

Δυστυχώς, όμως, ο κόσμος όπου ζούμε δεν επιτέλεσε το αποφασιστικό, ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση της προόδου που αυταπατάται ότι έχει επιτελέσει. Στην αντίληψη των μαζών επικρατεί, αλίμονο, η ψευδαίσθηση της ιστορικότητας και στη συνείδησή τους κυριαρχεί η ψευδεπίγραφη αναζήτηση της υπεροχής, και μάλιστα με κριτήρια τόσο εύθραυστα όσο η εθνική καταγωγή. Την ευθύνη τη φέρει η κακή εκπαίδευση και η μοναδική λύση για τη λευκή αλαζονεία είναι να στραφεί στα ένδον, να ελέγξει το οπλοστάσιο των σαθρών της επιχειρημάτων, να ασκήσει την αυτοκριτική της. Δεν είναι δυνατόν η τέχνη να υποπίπτει στην επιπόλαια αποτίμηση και λογοκρισία ανθρώπων που δεν είναι σε θέση να διακρίνουν τον μύθο από την Ιστορία. Αυτό και μόνον αποδεικνύει πόσο ισχυρότερος είναι ο μύθος, και αυτό είναι ένα φαινόμενο άκρως ανησυχητικό. 

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ζέτα, Φλωρέττα, Νίκη»: Ελληνικό σινεμά & πατριαρχία, μητριαρχία, metoo, 50/50, Cancel Culture

«Ζέτα, Φλωρέττα, Νίκη»: Ελληνικό σινεμά & πατριαρχία, μητριαρχία, metoo, 50/50, Cancel Culture

Πατριαρχία, Μητριαρχία, #ΜeΤoo, 50/50, Cancel Culture & Ελληνικό Σινεμά. Κινηματογραφικό αφιέρωμα στη Μικρή Σκηνή της Στέγης από 23 μέχρι και 27 Φεβρουαρίου. Μια συνεργασία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, στο πλαίσιο της δράσης «Σινεμά, Ανοιχτό».

Επιμέ...

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 2ο: Στην Ευρώπη)

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 2ο: Στην Ευρώπη)

Στην ιστορία του σινεμά, από την ισχυροποίηση του ναζιστικού κινδύνου και έπειτα, έγιναν πολλά σημαντικά αντιναζιστικά και αντιφασιστικά φιλμ μυθοπλασίας στην Ευρώπη και στην Αμερική. Σε αυτό το δεύτερο μέρος, συζητάμε για τις ταινίες μυθοπλασίας που έγιναν στη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη. Κεντρική εικόνα από τη...

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 1ο: Στις Ηνωμένες Πολιτείες)

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 1ο: Στις Ηνωμένες Πολιτείες)

Στην ιστορία του σινεμά, από την ισχυροποίηση του ναζιστικού κινδύνου και έπειτα, έγιναν πολλά σημαντικά αντιναζιστικά και αντιφασιστικά φιλμ μυθοπλασίας στην Ευρώπη και στην Αμερική. Σε αυτό το πρώτο μέρος, συζητάμε τις ταινίες που γυρίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σε επόμενο θα μας απασχολήσουν οι ταινίες μυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ