alt

Για τη νέα ταινία του Ρομάν Πολάνσκι «Μια αληθινή ιστορία».

Του Νίκου Ξένιου

Το Μια αληθινή ιστορία του Ρομάν Πολάνσκι είναι μια σκοτεινή κινηματογραφική μεταφορά λογοτεχνικού έργου, που θέμα της έχει τη δημιουργική διαδικασία, την ενδοσκόπηση και το αδιέξοδο του συγγραφέα μπροστά στη λευκή σελίδα του υπολογιστή του. To τελευταίο έργο του Γαλλοπολωνού δημιουργού αξιοποιεί την κινηματογράφηση των διαφορετικών αντιλήψεων της πραγματικότητας, ειδωμένων ως θραυσμάτων μιας κατακερματισμένης προσωπικότητας. Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον σενάριο που ο Πολάνσκι συνέγραψε με τη βοήθεια του Γάλλου σεναριογράφου και σκηνοθέτη Ολιβιέ Ασαγιάς (Clouds of Sils-Maria), βασισμένος στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Ντελφίν Βίγκαν. Η ταινία έλαβε πολλές αρνητικές κριτικές για την παραισθησιακή ποιότητά της και για την αίσθηση που άφησε της επανάληψης παλαιότερων σεναρίων του, όπως της Αποστροφής (1965) και του Μωρού της Ρόζμαρι (1968), όπως και του πιο πρόσφατου: Ghost Writer (2010). Ωστόσο, μια σειρά επιχειρημάτων θα μπορούσαν να αντικρούσουν τη χλιαρή υποδοχή της ταινίας.

Ποιος είναι ο χαρακτήρας για το κοινό

H Ντελφίν έχει κάνει θραύση με το βιβλίο που αναφέρεται στη νευρική κατάρρευση της μητέρας της, αλλά δέχεται σωρεία ανώνυμων, απειλητικών επιστολών, που την κατηγορούν για ανήθικη εκμετάλλευση της ιδιωτικότητας της νεκρής της μητέρας.

Στα πλεονεκτήματα του έργου κατατάσσεται το γεγονός ότι την επιτυχημένη παριζιάνα μυθιστοριογράφο Ντελφίν υποδύεται η σύζυγος του Πολάνσκι Εμανουέλ Σενιέ. Πρόκειται για μιαν εσωτερική ερμηνεία, γεμάτη σωματικότητα και αλήθεια, που καταξιώνει για μιαν ακόμη φορά τη σπουδαία αυτήν ηθοποιό. Η υπόθεση ξεκινά από μια συγγραφική επιτυχία και από τη δημιουργία μιας «δημόσιας φιγούρας»: η Ντελφίν έχει κάνει θραύση με το βιβλίο που αναφέρεται στη νευρική κατάρρευση της μητέρας της, αλλά δέχεται σωρεία ανώνυμων, απειλητικών επιστολών, που την κατηγορούν για ανήθικη εκμετάλλευση της ιδιωτικότητας της νεκρής της μητέρας. Ένα δεύτερο πλεονέκτημα είναι πως το σενάριο ευθύς εξαρχής καταπιάνεται με τη «μετα-αφήγηση», την επισήμανση της κενότητας που υποκρύπτεται πίσω από τη συμβατική αφήγηση και την απέχθεια του συγγραφέα προς τις αυτοβιογραφικές αναφορές, που «δεν ενδιαφέρουν κανέναν». Η συγγραφέας αυτή μετά βίας αντέχει τις δημόσιες υπογραφές και τη λατρεία των fans της, ενώ περνά μια περίοδο «burn out», αδυνατώντας να ξεκινήσει καν το follow-up έργο της.

Το αδιέξοδο της συγγραφέως έρχεται να διακόψει μια νέα φίλη και θαυμάστρια από το πουθενά, η «δίδυμή» της ghost writer που φέρει το μυστηριώδες ψευδώνυμο «Elle». Την Ελ υποδύεται με μια δόση υπερβολής η Έβα Γκρην (τη γνωρίζουμε από την ταινία του Τιμ Μπάρτον Miss Peregrine’s Home for Peculiar Children). Αναδυόμενη με χιτσκοκικό τρόπο από το απέναντι παράθυρο, με ταχείς ρυθμούς εισβάλλει στη ζωή της Ντελφίν, υποβάλλοντάς της κάποια «κλήση» συγγραφής μιας «μυστικής, κρυφής ιστορίας» αυτοβιογραφικού χαρακτήρα και ενοχοποιώντας την για τη δημόσια έκθεσή της σε συνεντεύξεις και mails. Ο ανταγωνισμός, η φυσική (ή τεχνητή) ομοιότητα προς το συγγραφικό της πρότυπο, ο λογοτεχνικός της κανιβαλισμός φτάνει σε ακρότητες, ανασύροντας τη Ντελφίν από τη θολή της, ονειρώδη καταβύθιση στη λήθη. Η υπερβολή θα μπορούσε να καταταγεί στα σεναριακά μειονεκτήματα της ταινίας. Πρόκειται για μιαν υπερβολή, όμως, στιλιστικά υποστηριγμένη, που θέτει επί τάπητος και τον ενδιαφέροντα προβληματισμό για το πόσο τραυματική μπορεί να αποβεί η έναρξη μιας νέας φιλίας και η ταχεία αλληλοπεριχώρηση του προσωπικού χώρου δύο ανθρώπων.

Η στροφή προς τα ένδον

Πολύ ενδιαφέρουσα είναι και η ερμηνεία του Βανσέν Περέζ στον ρόλο του Φρανσουά, του ερωτικού συντρόφου της Ντελφίν, που αναλίσκει τον χρόνο του σε υπερατλαντικά ταξίδια για να πάρει συνεντεύξεις για το τηλεοπτικό του σώου από καταξιωμένους συγγραφείς όπως τον Κόρμακ Μακ Κάρθυ, τη Τζόαν Ντίντιον, τον Μπρετ Ήστον Έλις, τον Ίαν Μακ Γιούαν και τον Ντον Ντελίλο.

Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ταινίας είναι το ότι, παρά την άρνησή της να το «γυρίσει» στο αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα, η ευεπηρέαστη μπεστσελερίστα αρχίζει να ανασύρει τα τετράδια ημερολογίου της, τις παλιές φωτογραφίες και τις τρομακτικές παιδικές της ιστορίες, ενώ η κοινωνιοπαθής, χειριστική Ελ αποκαλύπτει τη σκοτεινή πλευρά της προσωπικότητάς της με παρασιτικό, βαμπιρικό τρόπο. Με πρωτοφανή αφέλεια και bona fide (που δικαιολογείται σεναριακά στο τέλος της ταινίας) η Ντελφίν την αφήνει να αναλάβει τα ηνία των δημόσιων σχέσεών της, να χειριστεί τον κωδικό της στο facebook, να την απομονώσει από τις επαφές της και να μετακομίσει, προσωρινά υποτίθεται, στο σπίτι και στο λογοτεχνικό της milieu, να βυθιστεί στις πιο μύχιες προσωπικές της περιοχές, να την ποτίσει με ηρεμιστικά Xanax και να πλαστογραφήσει τις δημόσιες εμφανίσεις της, διατηρώντας ένα μόνιμο ύφος απειλητικού ερωτισμού σαπφικής απόχρωσης.

Όμως πολύ ενδιαφέρουσα είναι και η ερμηνεία του Βανσέν Περέζ στον ρόλο του Φρανσουά, του ερωτικού συντρόφου της Ντελφίν, που αναλίσκει τον χρόνο του σε υπερατλαντικά ταξίδια για να πάρει συνεντεύξεις για το τηλεοπτικό του σώου από καταξιωμένους συγγραφείς όπως τον Κόρμακ Μακ Κάρθυ, τη Τζόαν Ντίντιον, τον Μπρετ Ήστον Έλις, τον Ίαν Μακ Γιούαν και τον Ντον Ντελίλο: μια διαρκής απουσία που προσδίδει σασπένς και γεμίζει ειρωνικούς υπαινιγμούς την πλοκή της ιστορίας. Πρόκειται, επίσης, για σαφή σχολιασμό της ψευδεπίγραφης ιδιωτικότητας στην εποχή της reality TV και των social media, για υπαινιγμό στο επισφαλές της ανωνυμίας, για χαοτικό σχεδιασμό της εκτροχιασμένης έννοιας της οικειότητας και για αναφορά στην αμφισημία της αφηγηματικής «φωνής».

altΜπορεί το σασπένς του συσχετισμού των δύο γυναικών, τουλάχιστον υπό το πρίσμα της συγκεκριμένης κινηματογράφησης, να παραπέμπει στο Misery του Ρομπ Ράινερ ή στο Panic Room του Ντέιβιντ Φίντσερ. Οι σεναριακές λύσεις ήδη έχουν παραλληλιστεί με την Περσόνα του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν, με το ερωτικό θρίλερ Single White Female του Μπάρμπετ Σρέντερ και κυρίως με το Τι απέγινε η Μπέιμπι Τζέιν του Ρόμπερτ Όλντριτς. Άλλοι βρήκαν ομοιότητες με τις Αδελφές του Μπράιαν ντε Πάλμα και με τον Υπηρέτη του Τζόζεφ Λόουζι. Οι επιρροές του Πολάνσκι δεν κρύβονται, ούτε θα ήταν δυνατόν να τον απασχολεί κάτι τέτοιο στο στάδιο της απόλυτης ωριμότητάς του. Η αληθοφάνεια επίσης δεν φαίνεται να απασχολεί ούτε τον σκηνοθέτη ούτε τον εξαίρετο συν-σεναριογράφο του, ενώ η αναληθοφανής ατμόσφαιρα της ταινίας υπογραμμίζεται από τη μουσική του Αλεξάντρ Ντεσπλά, την κάμερα του Πάβελ Έντελμαν και το σοφιστικέ σκηνικό του Ζαν Ραμπάς. Είναι ξεκάθαρο πως ο Πολάνσκι θέλησε να επιστρατεύσει clichés του τύπου «διάκριση του métier από τη βαθύτερη ουσία του καλλιτέχνη», ή «ο καλλιτέχνης καταβροχθίζει την πηγή έμπνευσής του», για να υπηρετήσει ένα απόλυτα προσωπικό υποείδος του ψυχολογικού θρίλερ που ο ίδιος έχει θεσπίσει και καθιερώσει μέσα στα χρόνια, μια ταινία τύπου arthouse που αναμφισβήτητα καθηλώνει τον θεατή και τον αφήνει άναυδο με τους εντυπωσιακούς της ακροβατισμούς και την τολμηρή, αισθησιακή περιδιάβαση της κάμερας στο άγγιγμα και το χάδι δυο ώριμων γυναικείων βλεμμάτων.

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας.

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πιέρ Πάολο Παζολίνι: «Αυτό που μετράει είναι το πάθος που βάζω στα πράγματα»

Πιέρ Πάολο Παζολίνι: «Αυτό που μετράει είναι το πάθος που βάζω στα πράγματα»

Συνέντευξη του Pier Paolo Pasolini στον δημοσιογράφο και ιστορικό Jon Halliday, η οποία μεταφράστηκε από τον Γιάννη Η. Παππά και δημοσιεύεται για πρώτη φορά στα ελληνικά.

Του Τζον Χάλιντεϊ

Έχετε γράψει αρκετά για το πόσο σημαντική ήταν για...

Το διαφορετικό, ανεξάρτητο βλέμμα του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Το διαφορετικό, ανεξάρτητο βλέμμα του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Σκέψεις και κρίσεις για το ιδιαίτερο έργο του Αμερικανού σκηνοθέτη Richard Linklater. Κεντρική εικόνα: Ο σκηνοθέτης με την πρωταγωνίστρια της ταινίας του Dazed and Confused, Joey Lauren Adams.

Του Θόδωρου Σούμα

ΣΟ Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ έχει σκηνοθετ...

Σινεμά στη μεγάλη και στη μικρή οθόνη

Σινεμά στη μεγάλη και στη μικρή οθόνη

Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση προτείνει δύο ντοκιμαντέρ βασισμένα σε θεατρικές παραστάσεις της: ένα στο You Tube κανάλι του Ιδρύματος και ένα στον θερινό κινηματογράφο «Στέλλα». Κεντρική εικόνα: Η Μαρία Διακοπαναγιώτου από την παράσταση «Όρνιθες» του Νίκου Καραθάνου.

Επιμέλεια: Book Press ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ