wild boys 700

Φεμινισμός και ηδονοβλεψία στο 58ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης

Της Εύης Λαμπροπούλου

Το «Κέρατο της Κατσίκας» (1972) και το «The wild boys» (2017), δυο ταινίες διαφορετικών εποχών, αιώνων και καθεστώτων, η μια μεταμοντέρνα και βλάσφημη και η άλλη ένα κλασικό, γραμμικό, ρεαλιστικό δράμα, ανοίγουν με ομαδικούς βιασμούς: έχουν την προσοχή μας. 

Στην πρώτη, που βασίζεται σε γραπτό και σενάριο του μεγάλου Βούλγαρου λογοτέχνη Νικολάι Χάιτοφ, ένα ειδυλλιακό νεαρό ζευγάρι βοσκών, σε ένα βουνίσιο σκηνικό, αποπνέει καθαρό αέρα εντός και εκτός σχέσης. Όμως, τέσσερις Οθωμανοί φεουδάρχες άρχοντες μπουκάρουν στο όμορφο απομονωμένο σπίτι και βιάζουν άγρια τη γυναίκα μπροστά στο κοριτσάκι της, ενώ ο σύζυγος κοιμάται μακαρίως στο μαντρί. Η βία συμβαίνει φυσικά, αθλητικά, με γέλια και τρομερή αγριότητα, όπως στο Γκιάκ του Δημοσθένη Παπαμάρκου. Πάνω στο βιασμό, καταλάθος, τη σκοτώνουν. Ο άντρας της βάζει από πόνο φωτιά στο σπίτι και παίρνει το κοριτσάκι του στο μαντρί όπου της κόβει τα μαλλιά αγορέ και διατυπώνει μια κουβέντα που αντηχεί στους αιώνες.

«Αυτός ο κόσμος δεν είναι για γυναίκες. Θα σε κάνω άντρα.»

to kerato tis katsikas

Σε μια ταινία σχεδόν βωβή, αυτά τα λόγια εντυπώνονται στον θεατή, ειδικά αφού ακολουθούν έναν καθημερινό βιασμό, έναν παρεΐστικο βιασμό, έναν συνηθισμένο δηλαδή βιασμό της εποχής. Μπορεί κανείς εύκολα να φανταστεί αντίστοιχους βιασμούς στην τουρκοκρατούμενη και ανδροκρατούμενη Ελλάδα του 1700, ή στην Ινδία του 2017, ή ακόμα και στην Ευρώπη του σήμερα, με μικρότερη συχνότητα.

Η αρχετυπική αυτή ταινία βιασμού-εκδίκησης διαχωρίζει τον εγκληματικό βιασμό από την νομιμοποιημένη βία της εκδίκησης.

Ακολουθούν αιματηρά σκηνικά εκδίκησης. Ο Χάιτοφ φαίνεται να θέλει να εκδικηθεί εκ των υστέρων τους Οθωμανούς που δυνάστευαν τη χώρα του εκείνη την εποχή, αλλά και τους άντρες, εφόσον αποδεικνύεται ότι όλοι, και οι «καλοί» Βούλγαροι τελικά, είναι ικανοί για φόνο. Κυρίως όμως να εκδικηθεί τον βιασμό με το χέρι της βιασθείσας που, ως αγόρι πια, αρπάζει ένα όπλο και τους σκοτώνει έναν έναν. Όχι για την χαρά της εκδίκησης, αλλά για την αίσθηση ελέγχου και ασφάλειας που τα θύματα βιασμού χρειάζονται να επανακτήσουν – σχεδόν σαν θεραπευτική διαδικασία. Η αρχετυπική αυτή ταινία βιασμού-εκδίκησης διαχωρίζει τον εγκληματικό βιασμό από την νομιμοποιημένη βία της εκδίκησης.

Το κορίτσι που μεγάλωσε σαν αγόρι, απολαμβάνει μια βουνίσια αγορίστικη ελευθερία: ποια θα ήθελε να είναι γυναίκα το 1700; Ωστόσο, όταν ερωτεύεται επιθυμεί φουστάνια και σεξ. Η βασική γυναικεία της φύση, δηλαδή, δεν καταπαύεται λόγω της κοινωνικής συμπεριφοράς της: η λίμπιντο δεν αλλάζει.

Στον αντίποδα αυτής της άποψης, το γαλλικό «The wild boys» ισχυρίζεται ότι το φύλλο είναι κοινωνική κατασκευή, ότι με λίγη ορμονική βοήθεια μπορεί να το αλλάξει κανείς εάν το αποφασίσει, να εκτρέψει τον ρου της λίμπιντο από την άλλη μεριά.

Ανοίγει με κάτι που μοιάζει με άγριο βιασμό ενός ανδρόγυνου εξωτικού πλάσματος από κοπάδι πεινασμένων ναυτών. Συνεχίζει με άλλον έναν βιασμό μιας γυναίκας από πέντε μεθυσμένα αγόρια, που επίσης κατά λάθος τη σκοτώνουν.

Τα αγόρια είναι ατίθασα, επικίνδυνα, μπερδεμένα, ρομαντικά και σκληρά: κακομαθημένα λευκά πλουσιόπαιδα που ψάχνουν ηδονές. Αναλαμβάνει ο Καπιτάν να τα συνετίσει. Τα φορτώνει στο καΐκι, τα δένει και ανοίγονται στο πέλαγος, προς ένα νησί. Ο Καπιτάν, το σκοτεινό υποκείμενο του πόθου, είναι ψηλός, ξερακιανός, άγριος, συμπονετικός, σωφρονιστικός, το πέος του έχει τατουάζ – για όποιον θελήσει να διαβάσει κάτι. Είναι ο ιδανικός δεσμοφύλακας για το Σύνδρομο της Στοκχόλμης∙ αν και του αρέσουν οι γυναίκες, υπάρχει ερωτισμός με όλους.

Η ταινία θυμίζει το «The wild boys» του Μπάροουζ, το «The island of love», του Goto. Ο σκηνοθέτης Bertrand Mandico που ήθελε να κάνει μια περιπέτεια ανάμεσα σε Ροβινσώνα Κρούσο και Ιούλιο Βερν, εμπνεύστηκε από το ηδονιστικό Νησί της Κίρκης στην Οδύσσεια, όπου οι άνθρωποι που ξεφεύγουν μεταμορφώνονται σε γουρούνια. Στο «Wild Boys» τρώνε μάλιστα κάτι τριχωτά φρούτα (σα λωτούς) που τους αλλάζουν φύλλο. Είναι μαγευτική η σταδιακή μεταμόρφωση των αιμοβόρων αγοριών σε κορίτσια, ειδικά αφού τα αγόρια παίζουν εξαρχής γυναίκες ηθοποιοί.

Λένε, «Αν όλοι γίνουμε γυναίκες, δεν θα υπάρχουν πια πόλεμοι.»

Ο Mandico σχολιάζει τις βιαιοπραγίες ως αποτέλεσμα ακραίων αντρικών ενστίκτων και ορμονών, ως υπερβολική τεστοστερόνη. Αλλά δεν το κάνει διδακτικά: κινηματογραφεί το προσωπικό ηδονιστικό του όραμα, που είναι η κατάργηση των ορίων, η ύπαρξη ως μια μόνιμη κατάσταση μεταμόρφωσης. Όπως έχει πει, θα ήθελε να είναι έξι μήνες άντρας, έξι μήνες γυναίκα.

wild boys

Η αναπαράσταση των βιασμών αυξάνει την επίγνωση της ύπαρξής τους, μήπως όμως βοηθά και στο να τους συνηθίσουμε;

Βλάσφημο όσον αφορά τους ρόλους του φύλου, αντι-πουριτανικό, αντι-μικροαστικό, ενοχλητικό και καταλάθος φεμινιστικό, το «Τhe wild boys» μιλάει δική του γλώσσα, εύγλωττη, κυρίως βωβή, κομιξάδικη. Θα μπορούσε να γίνει ο εφιάλτης των στρέιτ, η βίβλος των τρανς. Μια μέρα σε μια έρημη παραλία, θα σου πέσει το πέος σαν ώριμο φρούτο, θα βγάλεις στήθος, θα αποκτήσεις έναν χαρακτήρα απαλό, προγεστερονούχο. Ο στρατός θα γίνει ροζ, καθαρός και στρωμένος με σεμεδάκια, σύμφωνα με τα στερεότυπα. Και τότε θα σταματήσουν οι βιασμοί, αλλά και τι θα κάνουμε χωρίς τεστοστερόνη, πώς θα ζήσουμε σε μια δυστοπία δίχως άντρες; Όπως υπονοεί ο Mandico, μια ιδέα είναι όλα. Και η λίμπιντο.

Οι γυναίκες είναι ευάλωτες, βιάσιμες, αντιπολεμικές: αυτό μοιάζει να λένε οι δύο ταινίες. Και οι δύο προσφέρουν ηδονοβλεπτική ευχαρίστηση. Οι σεξουαλικές σκηνές με το εκτεθειμένο δέρμα που δεν κόπηκαν από την αυστηρή λογοκρισία, κατέστησαν το «Κέρατο της Κατσίκας» ανάρπαστο στην πουριτανική Ισπανία του '70 και την γνωστότερη ταινία της Βουλγαρίας. Το συνειδητοποιημένο κορεάτικο «Bloodless» (2017), από την άλλη, βρήκε τρόπο να προσπεράσει την εκμετάλλευση της εικόνας: ακούμε τα τακούνια της, τον φόβο της, βλέπουμε το αίμα της βιασθείσας αλλά όχι την ίδια: τελικά νιώθουμε συνένοχοι. Είναι λεπτή η γραμμή μεταξύ πολιτικής και ηδονοβλεψίας. Η αναπαράσταση των βιασμών αυξάνει την επίγνωση της ύπαρξής τους, μήπως όμως βοηθά και στο να τους συνηθίσουμε;

 * Η ΕΥΗ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ είναι συγγραφέας.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πιέρ Πάολο Παζολίνι: «Αυτό που μετράει είναι το πάθος που βάζω στα πράγματα»

Πιέρ Πάολο Παζολίνι: «Αυτό που μετράει είναι το πάθος που βάζω στα πράγματα»

Συνέντευξη του Pier Paolo Pasolini στον δημοσιογράφο και ιστορικό Jon Halliday, η οποία μεταφράστηκε από τον Γιάννη Η. Παππά και δημοσιεύεται για πρώτη φορά στα ελληνικά.

Του Τζον Χάλιντεϊ

Έχετε γράψει αρκετά για το πόσο σημαντική ήταν για...

Το διαφορετικό, ανεξάρτητο βλέμμα του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Το διαφορετικό, ανεξάρτητο βλέμμα του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Σκέψεις και κρίσεις για το ιδιαίτερο έργο του Αμερικανού σκηνοθέτη Richard Linklater. Κεντρική εικόνα: Ο σκηνοθέτης με την πρωταγωνίστρια της ταινίας του Dazed and Confused, Joey Lauren Adams.

Του Θόδωρου Σούμα

ΣΟ Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ έχει σκηνοθετ...

Σινεμά στη μεγάλη και στη μικρή οθόνη

Σινεμά στη μεγάλη και στη μικρή οθόνη

Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση προτείνει δύο ντοκιμαντέρ βασισμένα σε θεατρικές παραστάσεις της: ένα στο You Tube κανάλι του Ιδρύματος και ένα στον θερινό κινηματογράφο «Στέλλα». Κεντρική εικόνα: Η Μαρία Διακοπαναγιώτου από την παράσταση «Όρνιθες» του Νίκου Καραθάνου.

Επιμέλεια: Book Press ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Μεταφραστικές στιχομυθίες

Ερωταποκρίσεις από παλαιότερες συνομιλίες και συνεντεύξεις με ποιητές και μεταφραστές.

Του Κώστα Κουτσουρέλη

Πώς επιλέγουμε τα κείμενα που μεταφράζουμε;

Με ποικίλους τρόπους και για όλους τους δυνατ...

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ