«Το Φοινικικό σχέδιο» του Γουές Άντερσον – Αντικαπιταλιστικό σχόλιο με μαύρο χιούμορ

Το τελευταίο διάστημα είδα στις αίθουσες δύο καλές ταινίες, που η θέασή τους με ευχαρίστησε και με προβλημάτισε, η μία ήταν το «Οh, Canada» του πολύ σημαντικού, 79χρονου, «μοραλιστή» Αμερικανού σκηνοθέτη, σεναριογράφου και συγγραφέα Πολ Σρέιντερ.

Τελευταίο είδα «Το Φοινικικό σχέδιο» του πρωτότυπου, Αμερικανού κινηματογραφικού ποιητή Γουές Άντερσον (από τους λίγους σύγχρονους, όπως οι Ρόι Άντερσον, Τ. Μάλικ, Β. Βέντερς, Μπέλα Ταρ, Αρονόφσκι κ.ά.). Ενός ιδιότυπου, στυλίστα σκηνοθέτη που επιμελείται με εξαιρετική, απολαυστική εικαστική φροντίδα τις μορφικές, καρτποσταλικές, αισθητικές λεπτομέρειες των φιλμ του. Έχει μια αρμονική, γεωμετρική, τελειοκρατική εικαστική αντίληψη των εικόνων, των σκηνικών, των κοστουμιών και των παστέλ χρωμάτων που σκηνοθετεί, που τις θέτει στην υπηρεσία των ποιητικών, σουρεαλιστικών σεναρίων του και των αντίστοιχων εμπνευσμένων σκηνών του. Και δημιουργεί με χάρη και ακρίβεια ένα αλλόκοτο, εκκεντρικό, φορμαλιστικό, μυθικό και ποιητικό σινεμά, φτιαγμένο λες από τα χέρια ενός χαρισματικού ζωγράφου, ο οποίος στήνει τέλεια κάδρα, πρόσωπα μέσα σ’ αυτά και τράβελινγκ, όλα υπερεπεξεργασμένα με τόλμη και αισθητική έμπνευση. Το σύνολο γρήγορα μονταρισμένο και με ξέφρενα εκφερόμενους διαλόγους που μιλιούνται άχρωμα σαν να πρόκειται για κόμικ.

Μια σουρεαλιστική, με πολύ φροντισμένη φόρμα σάτιρα των κερδοσκοπικών επιχειρηματικών, οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων του Ζα-Ζα Γκαμπόρ (επιβλητικός ο Μπενίσιο Ντελ Τόρο), ενός εκατομμυριούχου απατεώνα παγκόσμιας εμβέλειας, στα όρια παρανομίας και νομιμότητας.

Το «Φοινικικό σχέδιο» είναι μια σουρεαλιστική, με πολύ φροντισμένη φόρμα σάτιρα των κερδοσκοπικών επιχειρηματικών, οικονομικών και χρηματοπιστωτικών δραστηριοτήτων του Ζα-Ζα Κόρντα (επιβλητικός ο Μπενίσιο Ντελ Τόρο), ενός εκατομμυριούχου απατεώνα παγκόσμιας εμβέλειας, στα όρια παρανομίας και νομιμότητας. Έχει πολλούς εχθρούς που προσπαθούν να τον σκοτώσουν ή να τον ρίξουν, να τον ξεγελάσουν στις συναλλαγές τους, πράγμα που προσπαθεί να κάνει και αυτός… Περιτριγυρίζεται από τους άσπονδους «φίλους» του, τους οικονομικούς συνεργάτες, τους αντιπάλους του και τα παιδιά του (μεταξύ των οποίων την αγαπημένη του κόρη, μια καλόγρια που ορίζει ως κληρονόμο του, προτιμώντας την από τους εννιά γιους του).

Η ταινία διαρθρώνεται σε ενότητες κατά τις οποίες το μεγαλολαμόγιο Ζα-Ζα Κόρντα συναλλάσσεται με συγκρουσιακό τρόπο με τους παραπάνω δολοπλόκους αντίπαλους επιχειρηματίες για να στήσει μια νέα οικονομική κομπίνα εκμετάλλευσης στη γη μιας (φανταστικής) χώρας στην Εγγεία Ανατολή, της «Μεγάλης Ανεξάρτητης Φοινίκης». Το παιχνιδιάρικο μαύρο χιούμορ του 46χρονου σκηνοθέτη περιέχει αντικαπιταλιστικές, κοινωνικοπολιτικές νότες και νύξεις. Αρκετές φορές η ανέλιξη της οικονομικής, επιχειρηματικής ιστορίας της μυθοπλασίας είναι δυσνόητη και δυσεξήγητη, κάτι που αποτελεί μειονέκτημα του φιλμ.

*Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, «Ο έρωτας στο σινεμά» (εκδ. Αιγόκερως).