Με το Kinds of Kindness ο Γιώργος Λάνθιμος και o σεναριογράφος του και θεατρικός συγγραφέας Ευθύμης Φιλίππου, ξανασυναντιούνται, επανενώνουν τις δυνάμεις τους και πλησιάζουν ξανά στο στιλ του καθαρού weird wave.
Γράφει ο Θόδωρος Σούμας
Πρόκειται για τρεις ταινίες μέσα σε μία, με κοινό παρανομαστή το ύφος και την αισθητική. Και η προβληματική του φιλμ διέπεται από τα θεματικά μοτίβα της εξουσίας, της πίστης, της εξάρτησης και του ελέγχου των ανθρώπων από άνθρωπο, τους παραλογισμούς της ανθρώπινης συνθήκης. Ο σεναριογράφος Ε. Φιλίππου και ο Γ. Λάνθιμος τοποθετούν τα πρόσωπα σε αλλόκοτες καταστάσεις και εξερευνούν τις επακόλουθες περίεργες αντιδράσεις τους.
Το πρώτο φιλμ είναι πολύ καλό, το δεύτερο ενδιαφέρον και το τρίτο πολύ πολύπλοκο γιατί μόνο στο τέλος του αντιλαμβάνεσαι τον αφηγηματικό σκελετό που συνδέει τις σκηνές του σχετικά με τη θρησκευτική σέχτα και τον στόχο των προσώπων και δη αυτής που υποδύεται η Στόουν και τη δόμηση της αφηγούμενης ιστορίας· που θυμίζει ως προς την επικρατούσα ασάφεια, τη φτιαξιά της Κινέτας και των Άλπεων.
Εξουσία και καταπίεση
Η πρώτη μυθοπλασία περιγράφει την ολοκληρωτική εξουσία και καταπίεση που ασκεί ένας πλούσιος εργοδότης (Νταφόε) στον υποταγμένο υπάλληλό του (ο βραβευμένος στις Κάννες με βραβείο πρώτου αντρικού ρόλου, Τζέσι Πλέμονς)· ο εργοδότης του καθορίζει γραπτά, ασφυκτικά, ακόμη και το τι θα φάει στο πρωινό του, πότε θα κάνει σεξ, πότε θα βγει έξω και πού θα πάει, τι θα πιει και τι θα ξοδέψει, το αν θα κάνει παιδί με τη γυναίκα του και το αν αυτή θα κάνει έκτρωση αφού συλλάβει… Οι διαταγές του αφεντικού γίνονται ολοένα και πιο απόλυτες, παρανοϊκές και δυσβάσταχτες, μέχρι που για μια μοναδική φορά, ο υπάλληλος θα αρνηθεί να εκτελέσει την εντολή του: Να προκαλέσει ένα αυτοκινητιστικό δυστύχημα στον κύριο R.M.F. (που υπάρχει και στις τρεις ιστορίες σε μικρούς ρόλος), τρακάροντάς τον με το αυτοκίνητό του. Η εξέγερση του πρωταγωνιστή έχει ακριβό τίμημα, απολύεται και εκδιώκεται από κάθε θέση που του είχε εξασφαλίσει προηγουμένως το αφεντικό. Γι’ αυτό αρχίζει να τον παρακαλάει να τον ξαναπροσλάβει ως πιστό δούλο του...
Η δεύτερη ιστορία συνίσταται στο ότι ένας θολωμένος σύζυγος, αστυνομικός (Πλέμονς), όταν η γυναίκα του (Έμα Στόουν) επιστρέφει σπίτι τους μετά από ένα ατύχημα στη θάλασσα, εξαιτίας του οποίου είχε εξαφανιστεί για μέρες, κρίνει πως αυτή συμπεριφέρεται τελείως διαφορετικά από πριν. Πως δεν πρόκειται για την ίδια αλλά για μια… άλλη! Και της ζητά ως πειστήρια της αγάπης της, να κάνει ορισμένα φριχτά πράγματα για να βεβαιωθεί πως δεν είναι η γυναίκα του…
Και η τρίτη διήγηση, απλώνεται και είναι έντονα πολυσημική, σχετικά ασαφής. Η Έμα Στόουν και ο Πλέμονς, μέλη μιας θρησκευτικής σέχτας, αναζητούν μια γυναίκα με ισχυρές πνευματιστικές/πνευματικές δυνάμεις, που θα έχει τη δυνατότητα να αναστήσει έναν νεκρό. Τα μέλη της σέχτας πίνουν μόνο δικό τους, «καθαρό» νερό. Έχουν δικές τους παράδοξες τελετουργίες. Κάνουν σεξ μόνο μεταξύ τους και θεωρούν όποιον από αυτούς πηδηχτεί με κάποιον άλλο, μολυσμένο… Μεταξύ τους έχουν σχετική σεξουαλική ελευθερία, αν και ο ηγέτης τους (Νταφόε) και η γυναίκα του έχουν το προνόμιο να κάνουν σεξ με όποιον ποθούν. Όταν κάποια ή κάποιος «μολύνεται», τον βάζουν σε ένα χαμάμ υψηλότατης θερμοκρασίας για να αποβάλλει μέσω του ιδρώτα, το μίασμα. Η Στόουν φτάνει κοντά στη γυναίκα που κάνει το θαύμα της γρήγορης γιατρειάς και της ανάστασης νεκρών. Μα η προφητεία της σέχτας λέει πως έχει μια αδελφή που έχει πεθάνει, κάτι που στην προκειμένη κατάσταση δεν ισχύει. Το επεισόδιο έχει δύσκολα ανιχνεύσιμο, αφηγηματικό συνδετικό νήμα.
Μόνο η καλοσύνη δεν περισσεύει στη σκεπτικιστική κι απαισιόδοξη αυτή ταινία, έτσι ώστε η καλοσύνη εγκαθίσταται μόνο στον τίτλο, ειρωνικά.
Το Kinds of Kindness είναι δύσκολο σινεμά, αμφίσημο ή και δυσεξήγητο, ενίοτε γκροτέσκο, προκλητικό και εντελώς παράδοξο (weird). Δυσνόητο στο τρίτο μέρος, προκαλεί αμηχανία ή δυσφορία. Περιέχει ψυχρές εικόνες, μερικές φορές ενοχλητικές, με κυνισμό, υπόγειο μαύρο χιούμορ, ανασφάλεια και απελπισία στο μενού αναφορικά με την ποιότητα των σύγχρονων ανθρώπων… Μόνο η καλοσύνη δεν περισσεύει στη σκεπτικιστική κι απαισιόδοξη αυτή ταινία, έτσι ώστε η καλοσύνη εγκαθίσταται μόνο στον τίτλο, ειρωνικά.
＊Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων του «Παράλογοι συνήθεις πόθοι» (εκδ. Bακχικόν).
