balanda oikonomides700

Κριτική για την ταινία του Γιάννη Οικονομίδη «Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς».

Του Θόδωρου Σούμα 

Η τελευταία, πέμπτη, ευφυής ταινία του Γιάννη Οικονομίδη, Η μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς, εξιστορεί τον παράνομο, καταδικασμένο έρωτα ενός πρώην λαϊκού τραγουδιστή (Βασίλη Μπισμπίκη) με την αισθησιακή και μοιραία γυναίκα (Βίκυ Παπαδοπούλου) ενός χολερικού εργοστασιάρχη (Γιάννη Τσορτέκη), κάπου στη Θεσσαλία. Η Μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς έχει ορισμένα ενδιαφέροντα γνωρίσματα, που πιθανά ενυπήρχαν και σε προηγούμενες ταινίες του Οικονομίδη, μα εδώ συνυπάρχουν όλα μαζί:

α) Είναι ουσιαστικά λαϊκό σινεμά, ή αν προτιμάτε, εθνικολαϊκό. Αυτό προκύπτει από τον σχετικά ρεαλιστικό και συνάμα κωμικό τρόπο απεικόνισης των συμπεριφορών, της ομιλίας, των χώρων (μελετημένα σκηνικά της Ι. Σταυρίδου) και των μουσικών που ακούγονται σε αυτούς.

β) Η ταινία έχει λεπτοδουλεμένη αφήγηση και πλοκή (κάποιες στιγμές παραφορτωμένη), με αναπάντεχες στροφές και αιφνιδιασμούς του θεατή.

γ) Είναι σινεμά χιουμοριστικό, πολύ περισσότερο κωμικό και σαρκαστικό από οποιαδήποτε παλαιότερη ταινία του Οικονομίδη και καταφέρνει να σε κάνει να γελάς ή να χαμογελάς ειρωνικά. Επιδιώκει να φτιάξει μια σκεπτόμενη και σατιρική, αστυνομική, μαύρη κωμωδία. Μας δείχνει τη γκροτέσκα φάρσα της νεοελληνικής κοινωνίας και ζωής, την τραγωδία και τη γελοιότητά τους...

Ο σκηνοθέτης θέλει να σκιαγραφήσει τον σύγχρονο νεοέλληνα, διαψευσμένο ή απελπισμένο, την εποχή της κρίσης, και την στρεβλωμένη κοινωνία που τον έχει αδράξει και τον αλλοιώνει προς το χειρότερο.

δ) Είναι σινεμά ερωτικό, δηλαδή φορτισμένο ερωτικά: η σχέση του πρώην τραγουδιστή και νυν ιδιοκτήτη σκυλάδικου με την σέξυ παντρεμένη αποδίδεται έντονα σωματικά και αισθαντικά. Τα ασυγκράτητα πάθη των χαρακτήρων δίνουν και παίρνουν.

ε) Είναι σινεμά νουάρ, αστυνομικό-γκανγκστερικό, με πετυχημένο τρόπο. Η φονική κορύφωση επωάζεται επί μακρόν και κλιμακώνεται απότομα κι εντυπωσιακά. Ο Οικονομίδης μας δίνει μια βρώμικη, γελοία κι αιματηρή εικόνα, ένα ιλαρό ουέστερν των επαρχιωτών, λούμπεν κακοποιών.

στ) Είναι σινεμά κοινωνικό. Αυτό διαπιστώνεται στη σε χοντρές γραμμές ρεαλιστική απεικόνιση της ελληνικής, της θεσσαλικής επαρχίας, στην αναπαράσταση των διαφόρων κοινωνικών ομάδων της επαρχιακής κοινωνίας, σε ένα κιτς και καθυστερημένο περιβάλλον. Ο σκηνοθέτης θέλει να σκιαγραφήσει τον σύγχρονο νεοέλληνα, διαψευσμένο ή απελπισμένο, την εποχή της κρίσης, και την στρεβλωμένη κοινωνία που τον έχει αδράξει και τον αλλοιώνει προς το χειρότερο. O Κύπριος σκηνοθέτης έχει μια ματιά πιο αποστασιοποιημένη από αυτή ενός αυτόχθονα. Μαγκιά, καφρίλα, τυχοδιωκτισμοί, παληκαρισμοί, οικογενειακές φάρσες, βαρείς κι ασήκωτοι νταήδες ή απατεώνες, μελοδραματικοί ερωτικοί νταλκάδες σκυλάδικου είδους... Ζωγραφίζει οικογένειες μητριαρχικές, με σαλταρισμένους γιους κακοποιούς, που παίρνουν μαζί τους τα τάπερ της μαμάς...

Και ζ) Είναι το σινεμά ενός ουσιαστικά «μοραλιστή» σκηνοθέτη. Κάπου στο βάθος του φιλμ, κρύβεται και παρατηρεί, με οξύνοια, κριτικό πνεύμα και δηκτικότητα, ένας μοραλιστής σκηνοθέτης ο οποίος διατυπώνει, συγκαλυμμένα, έναν λόγο περί ηθικής, περί κακού και καλού στη νεοελληνική, σύγχρονη κοινωνία των λαϊκών ανθρώπων, που άλλοτε παραμένουν φτωχοί και άλλοτε τα έχουν τσεπώσει με διάφορες αρπαχτές και λαμογιές. Ο σκηνοθέτης εντοπίζει και στηλιτεύει δηκτικά την αχαλίνωτη ματαιοδοξία, την απληστία, τα κάλπικα συναισθήματα και το λυσσαλέο κυνήγι του εύκολου κέρδους και της κυριαρχίας.

Balada 2

Η Μπαλάντα της τρύπιας καρδιάς μου άρεσε εξαιτίας των συνδυασμών όλων των παραπάνω ιδιοτήτων της, που γίνονται με σύνθετο, έξυπνο, διακριτικό και δημιουργικό τρόπο. Μπορείς να δεις το τελευταίο φιλμ του Γιάννη Οικονομίδη σαν ένα δραματικό γκανγκστερικό και ταυτόχρονα σαν μια σκληρή κοινωνική σάτιρα, ιδιαίτερα καυστική. Το σινεμά του Οικονομίδη παρουσιάζει έντονο ενδιαφέρον γιατί συνδυάζει το προσωπικό στυλ, τις δικές του χαρακτηρολογικές και κοινωνικές θεματικές, τα κινηματογραφικά είδη που αγαπά, όπως το ερωτικό θρίλερ ή το κοινωνικό νουάρ, την εξτρεμιστική χρήση της λαϊκής, ελληνικής γλώσσας, και υπηρετεί τα θεματικά μοτίβα που επανέρχονται επίμονα στις ταινίες του και φανερώνουν τη διαβρωτική, υπονομευτική και σκωπτική ματιά του...  

* Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας και κριτικός κινηματογράφου.
Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Το ημερολόγιο ενός αδέξιου εραστή» (εκδ. Βακχικόν).


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πιέρ Πάολο Παζολίνι: «Αυτό που μετράει είναι το πάθος που βάζω στα πράγματα»

Πιέρ Πάολο Παζολίνι: «Αυτό που μετράει είναι το πάθος που βάζω στα πράγματα»

Συνέντευξη του Pier Paolo Pasolini στον δημοσιογράφο και ιστορικό Jon Halliday, η οποία μεταφράστηκε από τον Γιάννη Η. Παππά και δημοσιεύεται για πρώτη φορά στα ελληνικά.

Του Τζον Χάλιντεϊ

Έχετε γράψει αρκετά για το πόσο σημαντική ήταν για...

Το διαφορετικό, ανεξάρτητο βλέμμα του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Το διαφορετικό, ανεξάρτητο βλέμμα του Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ

Σκέψεις και κρίσεις για το ιδιαίτερο έργο του Αμερικανού σκηνοθέτη Richard Linklater. Κεντρική εικόνα: Ο σκηνοθέτης με την πρωταγωνίστρια της ταινίας του Dazed and Confused, Joey Lauren Adams.

Του Θόδωρου Σούμα

ΣΟ Ρίτσαρντ Λινκλέιτερ έχει σκηνοθετ...

Σινεμά στη μεγάλη και στη μικρή οθόνη

Σινεμά στη μεγάλη και στη μικρή οθόνη

Η Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση προτείνει δύο ντοκιμαντέρ βασισμένα σε θεατρικές παραστάσεις της: ένα στο You Tube κανάλι του Ιδρύματος και ένα στον θερινό κινηματογράφο «Στέλλα». Κεντρική εικόνα: Η Μαρία Διακοπαναγιώτου από την παράσταση «Όρνιθες» του Νίκου Καραθάνου.

Επιμέλεια: Book Press ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974, το νέο βιβλίο του Αλέξη Παπαχελά

Είκοσι πέντε χρόνια έρευνας χρειάστηκε ο δημοσιογράφος και διευθυντής της εφημερίδας «Η Καθημερινή» Αλέξης Παπαχελάς για να καταλήξει στο αδημοσίευτο και σπάνιο υλικό που περιλαμβάνεται στο βιβλίο του «Ένα σκοτεινό δωμάτιο 1967-1974», το οποίο αφορά την επταετία που καθόρισε την ιστορική πορεία της χώρας μας και ανα...

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν

Τάσεις, στάσεις και το γυμνό μετέωρο σώμα του χορευτή. Πέντε παραστάσεις που ξεχώρισαν.

Του Νίκου Ξένιου

Η σύγχρονη περφόρμανς αρνείται τον παραδοσιακό δυϊσμό σώματος και μυαλού και αναζητά τη συνείδηση που εδράζει στο γυμνό σώμα. Η εκτός πλαισίου χρήσ...

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Μπλε ήλιος, του Διονύση Μαρίνου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Διονύση Μαρίνου «Μπλε ήλιος», το οποίο κυκλοφορεί στις 14 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Μαριάννα]

Μία φλοίδα φως, σαν κάτι ζωντανό που ανασα...

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ