adults 3

Για την ταινία «Ενήλικοι στην αίθουσα», σε σκηνοθεσία του Κώστα Γαβρά, η οποία θα προβάλλεται στις αίθουσες από την Πέμπτη 3 Οκτωβρίου. 

Του Θόδωρου Σούμα

Ο Γαβράς διακρίθηκε για ένα σύγχρονο κινηματογραφικό είδος, το πολιτικό θρίλερ, που υπηρετήθηκε κυρίως από τον Άλαν Πακούλα και άλλους Αμερικανούς σκηνοθέτες. Είδος που βασικά λάνσαρε ο ίδιος στο ευρωπαϊκό σινεμά στα τέλη της δεκαετίας του '60 και στη δεκαετία του '70, με το αντιφασιστικό Ζ (1969), την αντισταλινική Ομολογία (1970), την αντιαμερικανική κι αντιιμπεριαλιστική Κατάσταση πολιορκίας (1972) και το αντιναζιστικό Ειδικό δικαστήριο (1975). Πρόκειται για προοδευτικές πολιτικές ταινίες καταγγελίας, καταγγελίας της καταστολής και καταπίεσης του εξεγερμένου ανθρώπου από μια αυταρχική, αντιλαϊκή κι ολοκληρωτική εξουσία. Οι ταινίες του υιοθετούν και εφαρμόζουν με αποτελεσματικότητα και δύναμη την παραδοσιακή αφήγηση και φόρμα του (κυρίως αμερικάνικου) θρίλερ, την εντατικοποίηση και κλιμάκωση της δραματουργίας, τη συναισθηματική προσέγγιση και τη χρησιμοποίηση της συναισθηματικής ταύτισης. Έχουμε λοιπόν να κάνουμε με το είδος του «πολιτικού θρίλερ».

[Οι υποστηρικτές του μπρεχτικού και γκονταρικού ιδεολογικοπολιτικού σινεμά] Ονόμασαν τις ταινίες του Γαβρά «αριστερές μυθοπλασίες», εννοώντας πως επρόκειτο για μυθοπλασίες πλασμένες κάπως σχηματικά, ανάλογα με την εκάστοτε πολιτική στόχευση του ελληνογάλλου σκηνοθέτη.

Οι υποστηρικτές του μπρεχτικού και γκονταρικού ιδεολογικοπολιτικού σινεμά, μεταξύ αυτών και το περιοδικό Cahiers du Cinéma, άσκησαν, στη Γαλλία (τη χώρα που παρήγαγε τις ταινίες του Γαβρά) έντονη, αποδομητική (μάλλον υπερβολική) κριτική στο σινεμά του Γαβρά, αποκαθηλώνοντάς το και κατηγορώντας το ως συμβατικό και παραδοσιακό ως προς την αφήγηση και τη δραματουργία, χωρίς κριτική ματιά πάνω στο ίδιο το αναπαραστατικό κινηματογραφικό μέσο και χωρίς πολιτική ανάλυση σε βάθος. Ονόμασαν τις ταινίες του Γαβρά «αριστερές μυθοπλασίες», εννοώντας πως επρόκειτο για μυθοπλασίες πλασμένες κάπως σχηματικά, ανάλογα με την εκάστοτε πολιτική στόχευση του ελληνογάλλου σκηνοθέτη.

Οι Γάλλοι, πολιτικοποιημένοι κινηματογραφιστές και κριτικοί απαιτούσαν πειστική και μαρξιστική, συγκεκριμένη πολιτική ανάλυση της συγκεκριμένης, πολιτικής πραγματικότητας και ο Γαβράς μάλλον δεν πληρούσε αυτές τις προϋποθέσεις. Ο Γαβράς έστηνε τον δικό του μυθοπλαστικό, αφηγηματικό και δραματουργικό κόσμο αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην αφηγηματική και δραματική κατασκευή των φιλμ του. (Άλλωστε έκανε και ορισμένα, μη πολιτικά δραματικά φιλμ, λιγότερο ενδιαφέροντα από τα ελκυστικά πολιτικά φιλμ του).

Στις αριστερές ταινίες του, ο Γαβράς εργάστηκε εξιδανικεύοντας και ηρωοποιώντας, λίγο-πολύ, ορισμένα –προοδευτικά και αριστερά– πρόσωπα των μυθοπλασιών του, τον Λαμπράκη και τον Σαρτζετάκη στο Ζ, τον ήρωα του τσεχοσλοβάκου συγγραφέα Άρθουρ Λόντον στην Ομολογία, τους Τουπαμάρος στην Κατάσταση πολιορκίας, τους κομμουνιστές αντιστασιακούς στο Ειδικό δικαστήριο και τον Βαρουφάκη στο Ενήλικοι στην αίθουσα (2019).

Το Ενήλικοι στην αίθουσα είναι κι αυτό μια αριστερή φιξιόν του Γαβρά, βασισμένο στο αφήγημα του Βαρουφάκη. Έχει τα χαρακτηριστικά των αριστερών πολιτικών θρίλερ του σκηνοθέτη, πλοκή, δραματικότητα, ένταση, επίκληση στο συναίσθημα και στην ταύτιση, κορύφωση, δικαίωση των προοδευτικών κι αριστερών χαρακτήρων. Αν εξαιρέσει κανείς το τρενάρισμα στην παράθεση των οικονομολογικών δεδομένων και της βυζαντινολογίας στις συνεδριάσεις του Eurogroup, είναι σφιχτοδεμένο και κερδίζει το ενδιαφέρον και την προσοχή του θεατή, όπως συμβαίνει συνήθως στα θρίλερ του Γαβρά.

adults 5
Ο Χρήστος Λούλης, ως «Γιάνης Βαρουφάκης» και ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης, ως «Αλέξης Τσίπρας».
 

H ταινία μπορεί να εκληφθεί ως ένα προπαγανδιστικό πολιτικό μανιφέστο του Βαρουφάκη και του ενιαίου, παλαιότερου Σύριζα συνολικότερα, μιας και ο Γαβράς, πράττοντας έξυπνα, αγκαλιάζει ευρύτερα την ελληνική αριστερά παρουσιάζοντας τον Τσίπρα ως ένα θετικό πρόσωπο που επιχειρεί να αλλάξει την Ελλάδα, ο οποίος όμως αναγκάστηκε από τους αδίστακτους αξιωματούχους Ευρωπαίους να συμβιβαστεί. Το κεντρικό πρόβλημα της ταινίας είναι πως ο σκηνοθέτης υιοθετεί αποκλειστικά –γι' αυτή την ταραγμένη και σύνθετη περίοδο της χρεοκοπημένης Ελλάδας– το αφήγημα ενός μόνο ατόμου, του αμφιλεγόμενου, τότε Υπουργού Οικονομικών του Σύριζα. Ο Γαβράς βρίσκει την αλήθεια για την πολυσυζητημένη περίοδο των άκαρπων, ριψοκίνδυνων κι επώδυνων διαπραγματεύσεων του 2015 της κυβέρνησης Σύριζα-Ανελ με τους εταίρους, αποκλειστικά και μόνον στην οπτική Βαρουφάκη. Ο σκηνοθέτης οικοδομεί πάνω στο βιβλίο του Βαρουφάκη το δικό του ευρωσκεπτιστικό αφήγημα της ελληνικής κυβερνώσας αριστεράς, με όλες τις αντιφάσεις του: Ο Βαρουφάκης και ο Τσίπρας διεξήγαγαν σωστά τις διαπραγματεύσεις του 2015, αλλά οι ανάλγητοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι, άνθρωποι του ευρωπαϊκού, ανελέητου καπιταλισμού, τους πίεσαν ασφυκτικά και τελικά εξανάγκασαν την τίμια κυβέρνηση Σύριζα-Ανελ να κάνει στροφή 180 μοιρών, να απορρίψει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος που η ίδια προκήρυξε για να πετύχει την έγκριση της πολιτικής της από τον λαό με την υπερψήφιση του «ΟΧΙ» και να αποδεχτεί ένα νέο μνημόνιο, ενώ το απεχθανόταν. Να αποδεχτεί την πολιτική του «ΝΑΙ», η οποία όμως μειοψήφησε στο δημοψήφισμα. Οι αντιφάσεις του αριστερού αφηγήματος της ταινίας είναι πασιφανείς. Ο Βαρουφάκης (αυτο)παρουσιάζεται ως σπουδαίος οικονομολόγος και ακαδημαϊκός, πανέξυπνος, χιουμορίστας, θαρραλέος, τίμιος και ταυτόχρονα ευπροσάρμοστος, καθώς και περίφημος ρήτορας, ένας συστημικός αντισυστημικός (οξύμωρο σχήμα), ένας ορθολογικός αριστερός που επιδιώκει να αναμορφώσει τη νεοφιλελεύθερη Ευρώπη και παραλίγο να το κατάφερνε, εάν ο φιλολαϊκός και τίμιος –αν και λίγο δειλός– Τσίπρας δεν εξαναγκαζόταν σε άτακτη υποχώρηση... Ο Γαβράς κατασκευάζει, με βάση την αφήγηση του Βαρουφάκη, μιαν αφήγηση που προσπαθεί να αγκαλιάσει όλη την ελληνική αριστερά. Το πρόβλημα όμως, μήπως είναι ότι τα οικονομικοπολιτικά γεγονότα της εποχής διαψεύδουν τελικά το αφήγημα Βαρουφάκη;

Το κεντρικό πρόβλημα της ταινίας είναι πως ο σκηνοθέτης υιοθετεί αποκλειστικά –γι' αυτή την ταραγμένη και σύνθετη περίοδο της χρεοκοπημένης Ελλάδας–  το αφήγημα ενός μόνο ατόμου, του αμφιλεγόμενου, τότε Υπουργού Οικονομικών του Σύριζα.   

Αναπόφευκτα, όταν μια ταινία αναφέρεται σε ιστορικά συμβάντα και υπαρκτά πρόσωπα, κρίνεται η αντικειμενική, αμερόληπτη απόδοση της κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας και της αλήθειας των ιστορικών, πραγματικών προσώπων που περιγράφει. Στην ταινία Ενήλικοι στην αίθουσα, η βασική, αν όχι η μόνη αναφορά του Γαβρά στην αλήθεια των γεγονότων, είναι η ίδια η αφήγηση του Βαρουφάκη, το ομώνυμο βιβλίο του. Ο Γαβράς δεν δείχνει να έχει λάβει υπόψη και άλλες οπτικές γωνίες, μαρτυρίες και απόψεις, πλην του αυτοβιογραφούμενου Βαρουφάκη. Ούτε καν τις απόψεις άλλων ομοϊδεατών τους. Είναι χαρακτηριστικό πως τους πιο πραγματιστές και ρεαλιστές οικονομολόγους του Σύριζα, τον Χουλιαράκη και τον Δραγασάκη, υποδύονται δύο ηθοποιοί που περιορίζονται σε γκριμάτσες αμηχανίας ή ουδέτερα σχόλια.

adults 6

Με αυτή την αρκετά προβληματική μέθοδο, ο Γαβράς αυτοπαγιδεύεται στην αυτο-ηρωοποίηση του πρώτου Υπουργού Οικονομικών του Σύριζα, ο οποίος εξιδανικεύει τη δραστηριότητά του κατά τις διαπραγματεύσεις με το Eurogroup. Διαπραγματεύσεις που έλαβαν χώρα το 2015, με επιβλαβείς συνέπειες για την οικονομία της Ελλάδας και μεγάλο πολιτικό ρίσκο ως προς την παραμονή της στην Ευρωζώνη και την Ε.Ε.. Το να περιοριστεί ο Γαβράς στην ιδιο-εξύμνηση του Βαρουφάκη, αποτελεί παγίδευση, έλλειψη αμερόληπτης προσέγγισης, περιορισμό σε μία, αμφισβητήσιμη και προβληματική, οικονομικοπολιτική άποψη, την οποία προωθεί συστηματικά ο πρώην Υπουργός Οικονομικών για να δικαιώσει τον εαυτό του και την διαπραγματευτική τακτική του, που λίγο έλειψε να ρίξει την Ελλάδα στα βράχια της εξόδου από την Ευρωζώνη και την Ε.Ε., λόγω λαθεμένων προβλέψεων για τις αντιδράσεις των αγορών και τη διαπραγματευτική ισχύ της χώρας έναντι των υπολοίπων ευρωπαϊκών χωρών. Ο Βαρουφάκης μυθοποιεί τον εαυτό του και ο Γαβράς το αναπαράγει, με αόριστα πολιτικά τεκμήρια πιστότητας στην οικονομικοπολιτική αλήθεια των διαπραγματεύσεων του 2015. Ακόμη και ο τότε πρωθυπουργός Τσίπρας αναγνώρισε, τελικά, τον προβληματικό χαρακτήρα υψηλού ρίσκου της διαπραγματευτικής τακτικής και ανέκρουσε πρύμναν μετά τη νίκη του «ΟΧΙ», το οποίο είχε ζητήσει να ψηφιστεί στο δημοψήφισμά του.

Ο Βαρουφάκης μυθοποιεί τον εαυτό του και ο Γαβράς το αναπαράγει, με αόριστα πολιτικά τεκμήρια πιστότητας στην οικονομικοπολιτική αλήθεια των διαπραγματεύσεων του 2015.  

Ο Κώστας Γαβράς έχει ήδη δείξει, τελευταία, κάποια σημάδια κόπωσης στην επανάληψη του πολιτικού, φιλμικού μοντέλου του. Το προτελευταίο φιλμ του, Κεφάλαιο (2012) παρουσιάζει με έναν σχεδόν συνωμοσιολογικό τρόπο, με αναληθοφανείς λεπτομέρειες, τη λειτουργία και τη δραστηριοποίηση του διεθνούς κεφαλαίου, που αφήνει τον πολιτικά και οικονομικά ενημερωμένο θεατή, αμήχανο, μπλεγμένο και δύσπιστο. Ο Γαβράς ποντάρει στον εντυπωσιασμό, στα πολιτικά εφέ και σοκ, στις σχηματικές απεικονίσεις της οικονομικοπολιτικής πραγματικότητας, στις αβανταδόρικες και ελκυστικές απλουστεύσεις της που κάνουν τον θεατή να ταυτίζεται με την ιδεολογικοπολιτική οπτική γωνία του. Το ίδιο επιχειρεί να κάνει και στο Ενήλικοι στην αίθουσα, μάλλον ερήμην της πολιτικής πραγματικότητας. Εάν εκτός από τη σκηνοθεσία, σας ενδιαφέρει ποια ήταν η οικονομικοπολιτική πραγματικότητα της εποχής, ερευνήστε να τη βρείτε. Εάν σας ενδιαφέρει η σκηνοθεσία και κινηματογραφική γλώσσα του Γαβρά, κάνετε το ίδιο και εξετάστε την...

 * Ο ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΟΥΜΑΣ είναι συγγραφέας βιβλίων για τον κινηματογράφο και κριτικός κινηματογράφου.
Τελευταίο του βιβλίο, το δοκίμιο «Εθνικές κινηματογραφίες, στιλ και σκηνοθέτες» (εκδ. Αιγόκερως).

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ζέτα, Φλωρέττα, Νίκη»: Ελληνικό σινεμά & πατριαρχία, μητριαρχία, metoo, 50/50, Cancel Culture

«Ζέτα, Φλωρέττα, Νίκη»: Ελληνικό σινεμά & πατριαρχία, μητριαρχία, metoo, 50/50, Cancel Culture

Πατριαρχία, Μητριαρχία, #ΜeΤoo, 50/50, Cancel Culture & Ελληνικό Σινεμά. Κινηματογραφικό αφιέρωμα στη Μικρή Σκηνή της Στέγης από 23 μέχρι και 27 Φεβρουαρίου. Μια συνεργασία της Ελληνικής Ακαδημίας Κινηματογράφου και της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, στο πλαίσιο της δράσης «Σινεμά, Ανοιχτό».

Επιμέ...

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 2ο: Στην Ευρώπη)

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 2ο: Στην Ευρώπη)

Στην ιστορία του σινεμά, από την ισχυροποίηση του ναζιστικού κινδύνου και έπειτα, έγιναν πολλά σημαντικά αντιναζιστικά και αντιφασιστικά φιλμ μυθοπλασίας στην Ευρώπη και στην Αμερική. Σε αυτό το δεύτερο μέρος, συζητάμε για τις ταινίες μυθοπλασίας που έγιναν στη Δυτική και την Ανατολική Ευρώπη. Κεντρική εικόνα από τη...

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 1ο: Στις Ηνωμένες Πολιτείες)

Οι αντιναζιστικές και αντιφασιστικές ταινίες (μέρος 1ο: Στις Ηνωμένες Πολιτείες)

Στην ιστορία του σινεμά, από την ισχυροποίηση του ναζιστικού κινδύνου και έπειτα, έγιναν πολλά σημαντικά αντιναζιστικά και αντιφασιστικά φιλμ μυθοπλασίας στην Ευρώπη και στην Αμερική. Σε αυτό το πρώτο μέρος, συζητάμε τις ταινίες που γυρίστηκαν στις Ηνωμένες Πολιτείες, ενώ σε επόμενο θα μας απασχολήσουν οι ταινίες μυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ