Διαβάζοντας με τη Μαριτίνα Πάσσαρη

/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Μελετάω και πάλι τρία έργα του Σαίξπηρ (Οθέλος, Ρωμαίος και Ιουλιέτα, Άμλετ) και διαβάζω μια συλλογή από άγνωστα διηγήματα του Φιτζέραλντ στα αγγλικά (δεν έχουν μεταφραστεί) με τίτλο I'd die for you.
/Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Αγόρασα τη συλλογή διηγημάτων από ελληνικό βιβλιοπωλείο.
/Θα επιλέγατε ένα βιβλίο μόνο από το εξώφυλλό του;
Μου αρέσουν πολύ τα εξώφυλλα των βιβλίων αλλά δεν μπορούν να με πείσουν, αν δεν ξέρω τον συγγραφέα, δεν έχω ακούσει κάτι για τον συγκεκριμένο τίτλο, δεν έχω διαβάσει μια παρουσίαση. Μερικές φορές βέβαια ένα εξώφυλλο σε ωθεί να ανοίξεις την πρώτη σελίδα του βιβλίου και τότε μπορεί και να πειστώ...
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Διαβάζω στην παραλία, σε όλα τα μεταφορικά μέσα... Τα βιβλία με έχουν σώσει από τις ατελείωτες αναμονές σε σιδηροδρομικούς σταθμούς και αεροδρόμια. Μου αρέσει το διάβασμα σε καφέ και εστιατόρια, φτάνει να είναι εκτός Αθηνών.
/Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Εξαρτάται από το βιβλίο. Καθιστή ή μισοξαπλωμένη.
/Αφού διαβάσετε ένα βιβλίο, μετά τι το κάνετε;
Το αφήνω λίγο ακόμα στο τραπεζάκι του σαλονιού για να το διαβάσει και ο Νίκος – αν το έχω διαβάσει πρώτη.
/Μπορείτε να βρείτε ένα παλιότερο βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Συνήθως ναι. Από μνήμης, γιατί δεν είναι πολύ καλά αρχειοθετημένα σε αντίθεση με τη μουσική και τις ταινίες.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Τελευταία τα προσέχω, όμως τα ίχνη του χρόνου στα παλιότερα βιβλία με συγκινούν. Οι σφραγίδες στα βιβλία του πατέρα μου, οι κηλίδες από το κύμα σε μυθιστορήματα της εφηβείας.
/Έχει τύχει ποτέ να διαβάσετε το ίδιο βιβλίο δεύτερη φορά στη σειρά;
Μερικές φορές, αλλά μόνο ποιητικές συλλογές και συλλογές διηγημάτων.
/Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε;
Τι σημαίνει «βαριέμαι»; Αν ένα βιβλίο δεν έχει τη δική του φωνή το εγκαταλείπω από την πρώτη σελίδα. Αν το βιβλίο έχει πάρα πολλές σελίδες και δεν έχω καιρό να του αφιερωθώ το αφήνω για το καλοκαίρι ή κάποια ακόμα πιο κατάλληλη περίοδο (αδιαθεσία που σε κρατάει σπίτι, αδυναμία εκπλήρωσης οποιασδήποτε άλλης δραστηριότητας, αποχή από την εργασία).
/Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Συνήθως κλασικά θεατρικά έργα. Η λογοτεχνία δε μου έχει επιφυλάξει τέτοιες εκπλήξεις.

Τι είναι για σας ένα καλό βιβλίο;
Αυτό που σε στέλνει να αγοράσεις όλα τα βιβλία του συγγραφέα. Αυτό που -για λίγο- σε κάνει να θέλεις να τα παρατήσεις όλα και να στρωθείς στο γράψιμο.

/Έχετε κλάψει ποτέ διαβάζοντας ένα βιβλίο;
Φυσικά. Με τα διηγήματα του Κάρβερ, για παράδειγμα.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο στα σκουπίδια;
Ναι, στην ανακύκλωση. Προσφορές εφημερίδων, καταλόγους, περιοδικά και διάφορα άλλα που δε θυμάμαι. Πριν από μερικά χρόνια χάρισα παλιά αγαπημένα βιβλία γιατί δεν είχα χώρο στο καινούριο σπίτι. Ήταν σαν να τα πέταξα – αν οι καινούριοι ιδιοκτήτες δεν τα αγάπησαν όπως εγώ.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο;
Ναι, αλλά ευτυχώς αστόχησα.
/Ποιος είναι ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο μιλάτε για ένα βιβλίο που μόλις έχετε τελειώσει;
Ο Νίκος και ο αδελφός μου. Γράφω και τις εντυπώσεις μου στο φέισμπουκ, καμιά φορά.
/Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει παραπάνω από μία φορά;
Όταν ήμουν είκοσι ετών έκανα δώρο το Φύλακα στη σίκαλη του Σάλιντζερ στους φίλους μου, και στις φίλες μου την Εroica του Κοσμά Πολίτη. Φέτος κάνω δώρα τα βιβλία των φίλων μου σε άλλους φίλους που πιστεύω ότι θα τους αρέσουν. Τους Ψεύτικους δίδυμους του Χρ. Αγγελάκου, τα Οχτωμισάρια της Ελένης Μπουκαούρη, τις Αδελφές Ραζή της Κατερίνας Ζαρόκωστα. Κάνω και την Απόδραση της Άλις Μανρό γιατί την άνοιξη θα ανεβάσω μια παράσταση που εμπνέεται από τον κόσμο της.
/Τι κάνετε αν δανείσετε ένα βιβλίο και δεν σας επιστραφεί;
Κόβω την καλημέρα σε αυτόν που αρνείται ότι του το δάνεισα και μετά το αγοράζω ξανά.
/Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Πιστεύω ότι η δημιουργική ανάγνωση είναι η βάση της υποκριτικής λειτουργίας. «Ζω» μέσα στα μυθιστορήματα διαφορετικές ζωές και δεν μπορώ να διαλέξω. Σε καμιά δε μ' αρέσει το τέλος.
/Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Σας έχει συμβεί;
Πολλές φορές. Μόνο που δε θα το ονόμαζα μαγεία αλλά ψευδαίσθηση ότι βρίσκεις για λίγο μια παρηγοριά. Συνήθως είναι μια έκπληξη σε κάποια σελίδα ή παράγραφο, όπως όταν πρωτοδιάβασα την περιγραφή της Ακρόπολης, στα Ονόματα του Ντελίλο, ή την πρώτη παράγραφο του Ξένου του Καμύ.
/Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Μόνο για τα πρώτα «σοβαρά» βιβλία που έκλεψα από τη βιβλιοθήκη της μητέρας μου και διάβασα κρυφά πριν τελειώσω το δημοτικό, τα ατέλειωτα καλοκαιρινά μεσημέρια: την Μαντάμ Μποβαρί του Φλωμπέρ, τον Παίκτη του Ντοστογιέφσκι και το Καπούτ του Μαλαπάρτε (το πρώτο βιβλίο που δεν καταλάβαινα, βαριόμουνα αλλά συνέχιζα να διαβάζω μαγεμένη).
/Τι είναι για σας ένα καλό βιβλίο;
Αυτό που σε στέλνει να αγοράσεις όλα τα βιβλία του συγγραφέα. Αυτό που -για λίγο- σε κάνει να θέλεις να τα παρατήσεις όλα και να στρωθείς στο γράψιμο.

Info
Η Μαριτίνα Πάσσαρη είναι ηθοποιός, σεναριογράφος και σκηνοθέτης στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Έχει εργαστεί επίσης ως παραγωγός ραδιοφώνου, μεταφράστρια, δασκάλα υποκριτικής, ντι τζέι, βοηθός σκηνοθέτη. Η πιο πρόσφατη σκηνοθεσία της στον κινηματογράφο είναι η μικρού μήκους ταινία Σπίτι με κήπο (2015) και στο θέατρο Η παράλειψη της οικογένειας Κόλεμαν του Κλαούντιο Τολκατσίρ (2016-2017). Κάνει πρόβες σε μια καινούρια παράσταση με τίτλο: Ο Καναδάς είναι ένα συναίσθημα που δε μοιάζει με καλοκαίρι σε ελληνικό νησί, που εμπνέεται από ένα διήγημα της βραβευμένης με Νόμπελ Καναδής συγγραφέως Άλις Μoνρό, ένα ποίημα του Άγγλου ρομαντικού ποιητή Γουίλιαμ Γουέρντσγουερθ, ένα τραγούδι των Μπητλς κι ένα σκίτσο του Πικάσο. Προγραμματισμένη πρεμιέρα: Δευτέρα, 5 Μαρτίου στο θέατρο ΜΠΙΠ, Κυκλάδων και Αγίου Μελετίου 25 (κάθε Δευτέρα και Τρίτη).