Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
H Καλλιτεχνική Διευθύντρια Θεάτρου / Χορού της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση απαντά σε 21 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.
/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Το Yalo, ένα ιδιαίτερα σκληρό μυθιστόρημα του Elias Khoury, ενός από τους πιο σημαντικούς συγγραφείς του αραβικού κόσμου. Διαδραματίζεται στο Λίβανο, στα χρόνια του Εμφυλίου Πολέμου.
/Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Το αγόρασα στη Βηρυτό, στο βιβλιοπωλείο «Antoine» της Hamra.
/Θα επιλέγατε ένα βιβλίο μόνο από το εξώφυλλό του;
Όχι. Τα περισσότερα εξώφυλλα άλλωστε είναι διακοσμητικά ή εντελώς αδιάφορα, ιδιαίτερα των επιστημονικών εκδόσεων.
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Τα τελευταία χρόνια διαβάζω πολύ στα αεροδρόμια και στα αεροπλάνα. Τον καιρό που ζούσα στο Παρίσι διάβαζα πολύ στο μετρό, στο τρένο, σε πάρκα και σε ήσυχα καφέ. Στην Αθήνα οι καθημερινοί ρυθμοί μου είναι διαφορετικοί και οι αναγνωστικές μου συνήθειες προσαρμόστηκαν σε αυτούς αναγκαστικά...
/Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Καθιστή συνήθως ώστε να μπορώ να συγκεντρώνομαι καλύτερα.
/Αφού διαβάσετε ένα βιβλίο, μετά τι το κάνετε;
Προσπαθώ να του βρω μια γωνιά στην υπερχειλισμένη βιβλιοθήκη μου.
/Μπορείτε να βρείτε ένα παλιότερο βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Συνήθως ναι, αλλά μετά από συστηματική... ανασκαφή. Η χαρτογράφηση των βιβλιοθηκών μου είναι ωστόσο απλή: το αθηναϊκό «τμήμα» εστιάζει σε ελληνικές εκδόσεις, οι περισσότερες φιλολογικές και θεατρολογικές από τα χρόνια της Φιλοσοφικής. Το παρισινό κομμάτι περιλαμβάνει κυρίως γαλλικές και αγγλικές εκδόσεις από την εποχή της Σορβόννης. Το τρίτο μέρος της σχετίζεται περισσότερο με την περίοδο της Στέγης και αποτελείται ως επί το πλείστον από ξενόγλωσσα βιβλία από διάφορα μέρη του κόσμου.
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Τα λογοτεχνικά βιβλία δεν τα πειράζω, τα επιστημονικά είναι χιλιοσημειωμένα αλλά πάντα με μολύβι – μου είναι αδύνατον να χρησιμοποιήσω στυλό ή να τσακίσω τις σελίδες.
/Έχει τύχει ποτέ να διαβάσετε το ίδιο βιβλίο δεύτερη φορά στη σειρά;
Στα θεωρητικά επιστρέφω συχνά, ειδικά σε εκείνα που αποτελούν για μένα σημεία αναφοράς – όπως τα κείμενα του Μπένγιαμιν, του Φουκό, του Ρανσιέρ, της Μουφ. Υπάρχουν λογοτεχνικά αριστουργήματα που ξαναδιαβάζω αλλά αφού μεσολαβήσει ένα χρονικό διάστημα.
/Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε;
Αφήνω στη μέση βιβλία γιατί δεν προλαβαίνω να τα ολοκληρώσω! Τα καλοκαίρια καταστρώνω φιλόδοξα σχέδια ανάγνωσης αλλά ο χρόνος δεν επαρκεί δυστυχώς. Τον περασμένο Αύγουστο άφησα στη μέση Tο Μαγικό Βουνό του Τόμας Μαν.
/Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Έχει τύχει να μην συνειδητοποιήσω όλες τις διαστάσεις ενός καλού βιβλίου στην πρώτη του ανάγνωση.
Αν μου χαρίσουν κάποιον συγγραφέα που δεν εκτιμώ θα τον δώσω σε κάποιον που πιθανόν να τον ενδιαφέρει ή θα τον τακτοποιήσω σε ένα από τα ψηλά ράφια της βιβλιοθήκης μου για να μην τον βλέπω. Μου είναι αδύνατον να πετάξω βιβλίο.
/Έχετε κλάψει ποτέ διαβάζοντας ένα βιβλίο;
Πολλές φορές. Πρόσφατα με τον Πότη του Χανς Φάλλαντα.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο στα σκουπίδια;
Ποτέ! Αν μου χαρίσουν κάποιον συγγραφέα που δεν εκτιμώ θα τον δώσω σε κάποιον που πιθανόν να τον ενδιαφέρει ή θα τον τακτοποιήσω σε ένα από τα ψηλά ράφια της βιβλιοθήκης μου για να μην τον βλέπω. Μου είναι αδύνατον να πετάξω βιβλίο – ακόμη κι αν πρόκειται για σχολικό εγχειρίδιο! Κρατώ ακόμη και τα πρώτα αναγνώσματα του Δημοτικού – στη βιβλιοθήκη μου υπάρχουν πάντα τα μυθιστορήματα του Μενέλαου Λουντέμη που τα διάβαζα κάποτε απνευστί κλεισμένη ώρες στο δωμάτιό μου.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο;
Όχι. Δεν το έχω καν διανοηθεί.
/Ποιος είναι ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο μιλάτε για ένα βιβλίο που μόλις έχετε τελειώσει;
Ο αδερφός μου, Αλέξανδρος.
/Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει παραπάνω από μία φορά;
Φυσικά. Τον τελευταίο καιρό έχω χαρίσει αρκετές φορές την Υποταγή του Μισέλ Ουελμπέκ και το Πόλεμος και Πόλεμος του Λάσλο Κρασναχορκάι.
/Τι κάνετε αν δανείσετε ένα βιβλίο και δεν σας επιστραφεί;
Γενικά δεν μου αρέσει να αποχωρίζομαι τα βιβλία μου.
/Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Στην ιστορία της Nadja του Αντρέ Μπρετόν.
/Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Σας έχει συμβεί;
Πολλές φορές.
/Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Για την Πυραμιδα 67 τoυ Ρένου Αποστολίδη.
/Τι είναι για σας ένα καλό βιβλίο;
Ένας άλλος τρόπος θέασης του κόσμου.
Info
Η Κάτια Αρφαρά είναι ερευνήτρια, συγγραφέας, καθηγήτρια και επιμελήτρια. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού στις θεατρικές σπουδές από το Πανεπιστήμιο Αθηνών και διδακτορικού στην ιστορία της τέχνης από το Πανεπιστήμιο της Σορβόννης. Έχει διδάξει σε πανεπιστήμια στην Ελλάδα και τη Γαλλία. Είναι ερευνήτρια στο Κέντρο για την Ιστορία και τη Θεωρία των Τεχνών του Παρισιού (EHESS). Από το 2009, είναι καλλιτεχνική διευθύντρια Θεάτρου και Χορού της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση.
