Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Ο ηθοποιός Λάζαρος Γεωργακόπουλος απαντά σε 25 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.
>Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Ξανά, επίμονα και επαναληπτικά, τις Μαρτυρίες των Ελλήνων Εβραίων από το Ολοκαύτωμα, ανθολόγηση και επιμέλεια: Ερίκκα Κούνιο – Αλμπέρτος Ναρ, επίμετρο: Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, εκδόσεις Ευρασία. Πρόκειται για ένα σπαρακτικό βιβλίο μαρτυριών του οποίου το βάθος και η τραγωδία που εμπεριέχει κυριολεκτικά σε παραλύει.
>Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Μαζί με την Μυρτώ Αλικάκη διαβάσαμε αποσπάσματα του βιβλίου στην επίσημη παρουσίασή του στην Παλαιά Βουλή την προηγούμενη άνοιξη και συγκλονίστηκα. Καθώς μάλιστα έχω ασχοληθεί με το Ολοκαύτωμα ερμηνεύοντας τον ρόλο του Μένγκελε, στο μυαλό μου συνεχώς γυρίζει η ιδέα μιας παράστασης με άξονα το σπαρακτικό υλικό των μαρτυρίων όσων επέζησαν.
>Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Μάλλον οι επιλογές μου είναι περισσότερο θεατροκεντρικές. Βιβλία γύρω από την τραγωδία, τον Σαίξπηρ και τους κλασικούς θεατρικούς συγγραφείς είναι σταθερές επιλογές. Και ο Ντοστογιέφσκι, που μπορεί να μην έγραψε θέατρο, αλλά γνωρίζει μια τρομερή άνθηση στις θεατρικές σκηνές. Νομίζω πως η τραγωδία, ο Σαίξπηρ και ο Ντοστογιέφσκι είναι οι τρεις πνευματικές κορυφές του δυτικού πολιτισμού, άρα οτιδήποτε κινείται γύρω από αυτές έχει θέση στην βιβλιοθήκη μου.
>Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Στην τσάντα μου πάντοτε έχω το κείμενο της παράστασης για την οποία κάνω πρόβες ή στην οποία παίζω εκείνον τον καιρό. Έτσι τώρα έχω το Δηλητήριο της Λοτ Φέικεμανς και τον Εραστή του Πίντερ, δυο κείμενα αριστουργηματικά από κάθε άποψη.
>Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Ναι, εφόσον υπάρξει η ανάγκη για κάτι τέτοιο. Αλλά συνήθως δεν χρησιμοποιώ μέσα μαζικής μεταφοράς, ούτε πίνω καφέδες στα καφέ, οπότε δεν μου δίνονται συχνά οι αντίστοιχες ευκαιρίες ανάγνωσης.
>Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Συνήθως στο τραπέζι ή στην πολυθρόνα – ποτέ ξαπλωμένος.
>Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Φυσικά και φυλάω τα βιβλία μου – ποτέ δεν έχω πετάξει κάτι. Επιπλέον, δεν μετακομίζω.
>Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Η βιβλιοθήκη μου είναι αρκετά οργανωμένη. Και μπορώ να βρω εύκολα κάτι όταν το ψάχνω χωρίς να λείπουν... οι εξαιρέσεις.
>Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Ναι, φυσικά τα υπογραμμίζω και τα τσακίζω... Κι αν πρόκειται για θεατρικά έργα πάνω στα οποία δουλεύω, ακόμα περισσότερο.
>Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Εάν εννοείται να μαγευτώ τόσο ώστε να μην μπορώ να «ξεκολλήσω», ναι, αυτό έχει συμβεί αρκετές φορές. Ανάμεσα στις πολλές, για να μην αναφερθώ πάλι στους κλασικούς ξένους συγγραφείς, είναι και ο Γιώργος Χειμωνάς στο σύνολο των βιβλίων του και των εκπληκτικών μεταφράσεών του αλλά και ο Γιούγκερμαν του Καραγάτση.
>Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Όχι. Εφόσον επιλέξω να διαβάσω ένα βιβλίο, θα το ολοκληρώσω.
Αγαπημένο βιβλίο δεν δανείζω ποτέ.
Ας έρθουν να το διαβάσουν σπίτι μου.
>Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Νομίζω πως η ερώτησή σας περιγράφει τη σχέση μου με τα ποιήματα του Καβάφη. Η πρώτη εφηβική ανάγνωση ήταν απογοητευτική. Από τα τριάντα μου και μετά άρχισα να νιώθω τι έκανε ο Καβάφης και ότι δημιούργησε ίσως το σημαντικότερο ποιητικό έργο του 20ου αιώνα (κατά την γνώμη μου, σε παγκόσμιο επίπεδο).
>Έχετε κλάψει ποτέ διαβάζοντας ένα βιβλίο;
Ναι. Με τις Μαρτυρίες των Ελλήνων Εβραίων από το Ολοκαύτωμα που σας προανέφερα. Αλλά και με το Εάν αυτό είναι ο άνθρωπος του Πρίμο Λέβι, που διάβαζα για να κατανοήσω τον ρόλο του Μένγκελε. Και με πολλά άλλα.
>Τι κάνετε με τα βιβλία που δεν τα θέλετε πια; Τα πετάτε; Τα χαρίζετε; Τα κρύβετε σε σκοτεινά υπόγεια;
Δεν καταλαβαίνω την ερώτησή σας. Τα βιβλία μου να πεταχτούν; Πώς θα ήταν δυνατόν να τα αποχωριστώ; Κάποια στιγμή μπορεί να μου χρειαστούν.
>Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει σε περισσότερους από έναν άνθρωπο;
Τις Βάκχες σε μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά.
>Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Δεν νομίζω πως μου ταιριάζει κάτι τέτοιο. Επιπλέον δεν θα είχα τον χρόνο για μια ανάλογη συμμετοχή.
>Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί;
Αγαπημένο βιβλίο δεν δανείζω ποτέ. Ας έρθουν να το διαβάσουν σπίτι μου.
>Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν μικρός;
Το Είκοσι χιλιάδες λεύγες κάτω από την θάλασσα του Ιουλίου Βερν.
>Το έχετε ξαναδιαβάσει έκτοτε;
Πολλές φορές... Ο σκοτεινός και αινιγματικός Πλοίαρχος Νέμο υπήρξε πρόπλασμα για αρκετούς από τους ρόλους μου στο θέατρο...
>Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Με δεδομένο ότι έχω «ζήσει» αρκετά από τα έργα του παγκόσμιου θεάτρου στη σκηνή, θα αναφερθώ σε ένα καθαρόαιμο μυθιστόρημα: Στους Τρεις Σωματοφύλακες του Αλέξανδρου Δουμά. Με μαγεύει το υπόγειο αίνιγμα αυτού του μυθιστορήματος: ιδίως η σκοτεινή και αινιγματική μορφή του Άθου (και η εμμονική σχέση του με τη Μυλαίδη).
>Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Δεν νομίζω πως θα πρωτοτυπήσω: με τον Ντοστογιέφσκι.
>Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Ένα τέτοιο βιβλίο ήταν η Μεταμόρφωση του Κάφκα στην εφηβεία μου. Οι αμφιβολίες που μου δημιούργησε στάθηκαν καθοριστικές για την επιλογή των σπουδών υποκριτικής που ακολούθησα αμέσως μετά.
>Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Φαντάζομαι πως αρκετοί ηθοποιοί θα έδιναν την ίδια απάντηση. Ο Οιδίποδας του Σοφοκλή, η Μήδεια και οι Βάκχες του Ευριπίδη, ο Άμλετ και ο Μακμπέθ του Σαίξπηρ, το Έγκλημα και Τιμωρία και οι Αδελφοί Καραμαζώφ του Ντοστογιέφσκι. Πρόκειται για βιβλία σταθμούς – που χωρίζουν τη ζωή σου στα δύο.
>Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
«Ένα βιβλίο πρέπει να είναι ένα τσεκούρι που να σπάει την παγωμένη θάλασσα μέσα μας». Τίποτε περισσότερο, τίποτε λιγότερο.
>Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Την μεταγραφή της Σαλώμης του Όσκαρ Ουαϊλντ που έκαναν ο φίλος και συνεργάτης μου Θανάσης Τριαρίδης μαζί με τη Χαρά Σύρου (Εκδόσεις Gudenberg). Έχοντας παίξει πριν από πολλά χρόνια στο θέατρο Αμόρε την κλασική πια μετάφραση του Δημήτρη Μαυρίκιου (και σε σκηνοθεσία του ίδιου), χάρηκα την πειραγμένη και λοξή μεταγραφή της στην τωρινή υποδειγματική τρίγλωσση έκδοση ενός πραγματικά ανεξάντλητου έργου γραμμένο από ένα συγγραφέα διαρκώς παρόντα.
Info
Ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος είναι απόφοιτος του Θεάτρου Τέχνης, ηθοποιός και σκηνοθέτης. Αυτόν τον καιρό παίζει στην παράσταση Ο εραστής, του Χάρολντ Πίντερ, μαζί με την Ευτυχία Γιακουμή, σε σκηνοθεσία Μίνας Αδαμάκη, στο Υπόγειο του Θεάτρου Τέχνης και στην παράσταση Δηλητήριο, της Λοτ Φέικεμανς, μαζι με την Εύρη Σωφρονιάδου και τον Σπύρο Βάρελη, σε σκηνοθεσία Ρούλας Πατεράκη, στο Faust.
