Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση.
Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Διεθνούς Κινηματογραφικού Φεστιβάλ της Αθήνας - Νύχτες Πρεμιέρας απαντά σε 25 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις.
>Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Ονομάζεται Love Goes to Buildings on Fire, είναι του Will Hermes, πρόκειται για μια μουσική και πολιτικοκοινωνική καταγραφή της Νέας Υόρκης των seventies.
>Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Με παραγγελία, μέσω διαδικτύου.
>Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Μάλλον με επιλέγουν αυτά. Αν εξαιρέσω μια λίστα βιβλίων που εδώ και χρόνια συγκεντρώνω στο μυαλό μου, με σκοπό κάποια στιγμή να τα διαβάσω, οτιδήποτε άλλο πέσει στα χέρια μου προκύπτει βάσει ευτυχούς συγκυρίας.
>Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Όχι πια. Έχουν αντικατασταθεί από τα ξένα περιοδικά που διαβάζω κατά καιρούς.
>Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Σπάνια. Θεωρώ το διάβασμα μια ιδιωτική τελετουργία που (για μένα τουλάχιστον) προϋποθέτει συγκέντρωση και αφοσίωση. Στο μετρό και τα καφέ μου αρέσει να «διαβάζω» τις φυσιογνωμίες ανθρώπων. Είναι η ωραιότερη μορφή ανάγνωσης.
>Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Σε πολυθρόνα, σε καναπέ, σε κρεβάτι και στο πάτωμα αρκετές φορές. Χα, και μια φορά στη μπανιέρα.
>Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Φυλάω ευλαβικά τα βιβλία μου και είναι τα πρώτα που θα πακετάρω σε μια μετακόμιση. Για να είμαι σίγουρος ότι θα φτάσουν στο επόμενο προορισμό πρώτα (και ασφαλή). Και θα με περιμένουν εκεί.
>Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Ως ήπιας μορφής control freak που είμαι, θέλω να ξέρω πού βρίσκονται τα αγαπημένα μου αντικείμενα μέσα στο σπίτι. Οπότε η βιβλιοθήκη είναι οργανωμένη και τα βιβλία στη θέση που μπορώ ανά πάσα στιγμή να τα βρω. Αν μου κλέψετε κάτι, θα το καταλάβω αμέσως. Φροντίστε, λοιπόν, να μην το κάνετε.
>Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Τα προσέχω. Δεν καταλαβαίνω όσους σημειώνουν και υπογραμμίζουν επάνω σε αυτά (δεν πρόκειται μετά την ανάγνωση να δώσουν διαγώνισμα!). Και δεν καταλαβαίνω όσους τα τσακίζουν; Τσάμπα επινοήθηκαν οι σελιδοδείκτες;
>Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Βεβαίως. Αυτό που συνέβη ήταν το πλοίο να έχει πιάσει λιμάνι κι εγώ να μην κατεβαίνω αν δεν ολοκληρώσω τις τελευταίες σελίδες από το βιβλίο που διάβαζα.
>Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Διαβάζω τους κλασικούς, για να είμαι σίγουρος ότι δεν θα βαρεθώ και δεν θα αφήσω βιβλίο στη μέση, όπως μου συμβαίνει με τις δουλειές των περισσότερων σύγχρονων συγγραφέων. Η ζωή είναι μικρή και η κλασική λογοτεχνία αχανής και εξαίρετη. Οπότε, στρωθείτε στο διάβασμα!
>Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων προσπαθώ να μην ξαναδιαβάζω τα βιβλία που με έχουν συνεπάρει. Φοβάμαι ότι έτσι θα τους ληστέψω τη μαγεία που μου χάρισαν την πρώτη φορά που τα διάβασα. Και θα ήταν κρίμα αυτό.
>Έχετε κλάψει ποτέ διαβάζοντας ένα βιβλίο;
Βεβαίως, αρκετές φορές. Βούρκωσα με τον Φύλακα στη Σίκαλη, όταν τον διάβασα στα 18 μου. Πριν μερικά χρόνια, ακράτητα δάκρυα κύλησαν επάνω στις σελίδες της Joan Didion και του The Year of Magical Thinking.
>Τι κάνετε με τα βιβλία που δεν τα θέλετε πια; Τα πετάτε; Τα χαρίζετε; Τα κρύβετε σε σκοτεινά υπόγεια;
Τα κρύβω σε υγρά πατάρια, μαζί με τα άλλα... πτώματα.
Ως ήπιας μορφής control freak που είμαι, θέλω να ξέρω πού βρίσκονται τα αγαπημένα μου αντικείμενα μέσα στο σπίτι. Οπότε η βιβλιοθήκη είναι οργανωμένη και τα βιβλία στη θέση που μπορώ ανά πάσα στιγμή να τα βρω. Αν μου κλέψετε κάτι, θα το καταλάβω αμέσως. Φροντίστε, λοιπόν, να μην το κάνετε.
>Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει σε περισσότερους από έναν άνθρωπο;
Την Τελευταία Πνοή του Λουίς Μπουνιουέλ. Μάλιστα σκέφτομαι να την ξαναδωρίσω οσονούπω σε μια φίλη.
>Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Ασφαλώς, αρκεί να μου γινόταν η σχετική πρόταση. Αν και έχω πληροφορηθεί ότι στις περισσότερες Λέσχες Ανάγνωσης αυτής της πόλης πιο πολύ συγκεντρώνεται κόσμος για να γευματίσει από λαχταριστούς μπουφέδες ή να βρει μια πρόφαση για λίγο τσάι και συμπάθεια, μακριά από τον σύζυγο και τα παιδιά, παρά για να αναλύσει τον Προυστ και (αλίμονο!) τον νέο Τζόναθαν Φράνζεν.
>Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί;
Το βρίσκω μέγιστη αγένεια και έλλειψη ανατροφής, οπότε δείχνω μηδενική ανοχή. Συνήθως καλώ τον υπαίτιο σε μονομαχία. Την αυγή.
>Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν μικρός;
Οι Περιπέτειες του Τομ Σόγιερ του Μαρκ Τουέιν. Το λάτρευα.
>Το έχετε ξαναδιαβάσει έκτοτε;
Ναι. Μου άρεσε εξίσου. Πράγμα που σημαίνει ότι ίσως δεν μεγάλωσα ποτέ.
>Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Σε κάποια που να εκτυλίσσεται απαραιτήτως στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του '30, του '40, του '50, του '70. Εχω διαβάσει πολλές σχετικές, όπως φαντάζεστε. Πραγματοποιώ ατέλειωτα ταξίδια πηγαινέλα στη Νέα Υόρκη με τη φαντασία μου.
>Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Με τον Χένρι Τζέιμς, θα είχαμε πολλά να πούμε γιατί έχω διαβάσει τα πάντα από αυτόν (αν και στοιχηματίζω ότι θα βαριόταν τις τόσες ερωτήσεις μου). Με τον Εντγκαρ Αλαν Πόε και τον Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ μαζί, σε μεταμεσονύκτιο δείπνο υπό το φως κεριών, με καταιγίδα να μαίνεται έξω και με σκιές να μας γυροφέρνουν ανησυχητικά.
>Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Με το Sheltering Sky του Πολ Μπόουλς, με τον Φύλακα στη Σίκαλη (τον οποίο ανέφερα και παραπάνω), με αρκετούς Ρώσους λογοτέχνες που με έχουν ξενυχτίσει μοναδικά κάτι χειμωνιάτικες νύχτες.
>Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Το Midnight Movies των J. Hoberman και Jonathan Rosenbaum. Μου άνοιξε την πόρτα σε ένα είδος σινεμά που μέχρι σήμερα εξερευνώ με πυρετώδη ενθουσιασμό.
>Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
Να σου συνταράζει μυαλό και καρδιά χωρίς προειδοποίηση. Και χωρίς έλεος!
>Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Κάτι ανάλαφρο και μικρό σε μέγεθος. Τον Ζοφερό Οίκο του Ντίκενς, ίσως. Χεχε! (Πέρα από το χιούμορ, πρόκειται περί αριστουργήματος).
Info
Ο Λουκάς Κατσίκας είναι κριτικός κινηματογράφου και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Φεστιβάλ Νύχτες Πρεμιέρας, το οποίο φέτος θα διεξαχθεί από τις 21 Σεπτεμβρίου μέχρι και τις 2 Οκτωβρίου στις αίθουσες Δαναός 1&2, Odeon Opera 1&2, Ιντεάλ, Ταινιοθήκη της Ελλάδας, Παλλάς.
