Διαβάζοντας με τον Lou Read

/Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτό τον καιρό;
Eίμαι multitasker. Αυτός είναι ένας κομψός τρόπος να παραδεχτεί κανείς ότι έχει σύνδρομο ελλειμματικής προσοχής. Διαβάζω παράλληλα πολλά και διαφορετικού είδους βιβλία, ανάλογα με τη διάθεση. Ακόμα κι αν ερωτευθώ παράφορα ένα βιβλίο πάντα έχω μια δυο εναλλακτικές στο κομοδίνο μου για τη δύσκολη ώρα. Αυτή την περίοδο διαβάζω -θέλοντας και μη- Ιστορία της Επιστήμης (από την ίδρυση των Πανεπιστημίων τον 12ο αιώνα μέχρι την Ιστορικιστική στροφή του Τόμας Κουν) και επειδή όλα τα κατανοώ καλύτερα όταν τα συνδέσω με λογοτεχνία, επέστρεψα στο Όνομα του Ρόδου του Ουμπέρτο Έκο, ειδικά για τους διαλόγους που δίνουν με απόλυτη αφηγηματική μαεστρία το διανοητικό πλαίσιο του Μεσαίωνα. Για τον ίδιο λόγο έχω ξεκινήσει τους Στυλοβάτες της Γης του Κεν Φόλετ. Αλλά, πιο πολύ απ΄ όσα διάβασα τον τελευταίο καιρό, μου άρεσε το μυθιστόρημα του Ρόμπερτ Μενάσε Η έξωση από την κόλαση. Ο συγγραφέας παντρεύει τις διώξεις των Εβραίων στην Πορτογαλία του 17ου αιώνα από την Ιερά Εξέταση -μέσα από την ιστορία του Μενασέ μπεν Ισραέλ, ραβίνου και δασκάλου του Σπινόζα-, με τις νευρώσεις που άφησε στη μεταπολεμική αυστριακή κοινωνία η συστράτευση με το ναζισμό. Η πρώτη ιστορία μού δημιούργησε ασφυξία και αληθινό τρόμο (ειδικά ο όχλος με τις δάδες που κυνηγούσε τους Εβραίους ή ο «κανιβαλισμός» ενός παιδιού από άλλα παιδιά σε ένα μοναστήρι Ιησουιτών), ενώ αυτή του 20ου αιώνα με έκανε συχνά να χαζογελάω με το ιδιαίτερο χιούμορ του Μενάσε μόνος μου μέσα στο μετρό. Δυνατό μυθιστόρημα.
/Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Το βιβλίο του Μενάσε μού το χάρισε μία φίλη η οποία ξέρει πόσο αγαπώ τα βιβλία που συνδυάζουν πραγματικά ιστορικά γεγονότα με φανταστικά.
/Γενικά, πώς επιλέγετε βιβλία;
Η μισή απόλαυση είναι το ψάξιμο. Παλιά εντόπιζα τα βιβλία που ήθελα να διαβάσω στα βιβλιοπωλεία, τώρα πια στο διαδίκτυο. Παρακολουθώ τις καινούριες εκδόσεις -και μόνο που το γράφω η σεροτονίνη χορεύει στον εγκέφαλό μου-, στα sites, τα βιβλιο-blogs και τις εφημερίδες. Μετά αναζητώ άρθρα στον Τύπο, reviews αναγνωστών και κείμενα από bloggers, συζητώ για βιβλία με φίλους στο Facebook, στα café, στα γραφεία. Η αγαπημένη μου ερώτηση: διάβασες τίποτα ωραίο; Ρωτώντας πας στην... Πολιτεία.
/Έχετε βιβλίο στην τσάντα σας;
Πάντα. Μπορώ να φύγω από το σπίτι χωρίς κινητό, χωρίς βιβλίο ποτέ.
/Διαβάζετε στο Μετρό, σε καφέ ή σε άλλους εξωτερικούς χώρους;
Παλιά δεν μπορούσα. Ήμουν πολύ κακομαθημένος. Ήθελα το ανάκλιντρο της Θέκλας (με τα γένια), το σωστό φωτισμό, πουπουλένια μαξιλάρια, ιερή σιωπή κτλ. Τον τελευταίο χρόνο όμως τα κατάφερα: Διαβάζω πλέον παντού. Στην αρχή με ωτοασπίδες, τώρα μπορώ να συγκεντρωθώ εύκολα. Επιτέλους έγινα ο αναγνώστης κομάντο που ήθελα. Ήταν θέμα εξάσκησης.
/Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Ή στην πολυθρόνα μου ή ξαπλωμένος.
/Αφού τα διαβάσετε, φυλάτε τα βιβλία σας και τα μεταφέρετε από σπίτι σε σπίτι όταν μετακομίζετε;
Φυσικά και με νοιάζει (αποτροπιασμός). Παραφράζοντας τον Γούντι Άλεν: «Γιατί σκοτώνει ο βιβλιοφάγος; Σκοτώνει για τα βιβλία. Κι όχι μόνο για τα βιβλία: αρκετές φορές πρέπει να τα συνοδεύει και με κανένα καλό καφέ».
/Πόσο οργανωμένη είναι η βιβλιοθήκη σας; Μπορείτε να βρείτε ένα βιβλίο άμα το ψάχνετε;
Σε κανονικές συνθήκες υποτίθεται ότι έχω ταξινομημένα τα βιβλία μου ανά κατηγορία (ξένη λογοτεχνία, κλασική, ελληνική, ποίηση, θέατρο, δοκίμια, ιστορικά κ.ά.) και αλφαβητικά. Όσο και να οργανώνω τις βιβλιοθήκες έρχονται οι νέες στοίβες με τα αδιάβαστα και γίνεται μακελειό. Υπάρχει τελικά μόνο ένα αλάνθαστο tip για να τοποθετείς σωστά τα βιβλία στη βιβλιοθήκη: να τα βάζεις όπως γουστάρεις. Σωστό είναι οτιδήποτε σε κινητοποιεί να ψάχνεις με τις ώρες, γιατί αναζητώντας το βιβλίο που θες ξεθάβεις άλλα δέκα. Ας το ονομάσουμε «Η θεωρία του Δημιουργικού Χάους».
/Προσέχετε τα βιβλία σας ή τα τσακίζετε, τα υπογραμμίζετε και σημειώνετε επάνω σ' αυτά;
Δυστυχώς είμαι κανίβαλος. Γράφω πάνω σε αυτά, σημειώνω, τσακίζω σελίδες. Ειδικά τα βιβλία του Πανεπιστημίου είναι σαν συνταγολόγιο γιατρού.
/Έχει τύχει ποτέ να «κολλήσετε» με βιβλίο; Τι συνέβη;
Διαβάζουμε για να τροφοδοτούμε τις εμμονές μας ή αναζητούμε διαρκώς νέες εμμονές για να διαβάζουμε ολοένα και περισσότερο; Δεν ξέρω. Πάντως η φράση «έχω κολλήσει με ένα βιβλίο» είναι συνώνυμη της ευτυχίας. Τι ωραίες στιγμές, σαν καρτ ποστάλ τις έχω: Ακόμα θυμάμαι με λεπτομέρειες -τι έκανα, με ποιους ήμουν, τι φορούσα- όταν διάβασα τις πρώτες φράσεις από τον Βέρθερο του Γκαίτε. Θυμάμαι σε ένα στρατόπεδο νεοσύλλεκτων που είχα κουβαλήσει την Αθανασία του Κούντερα. Ή ένα Πάσχα που είχα πάθει τρελή ζημιά με το Μαύρο Αλγέρι του Μωρίς Αττιά. Θυμάμαι στη σχολή που διάβαζα κρυφά το Ρομαντικό Ψεύδος και μυθιστορηματική αλήθεια του Ρενέ Ζιράρ. Κάτι μεσημέρια στη Σύρο που καταβρόχθιζα με βουλιμία τα διηγήματα του Φιτζέραλντ. Ένα βροχερό πρωινό στη βεράντα μου που ακύρωσα τα πάντα για να συνεχίσω τους Maytrees της Ντίλαρντ. Ένα απόγευμα σε μια παραλία που έκλαιγα με το Σπίτι του Τεμένους του Αμπντολάχ. Επίσης δεν θα ξεχάσω ποτέ πόσο συγκλονιστική εμπειρία ήταν εκείνη η κάθοδός μου στο πηγάδι του Τόρου Οκάντα στο Κουρδιστό Πουλί.
/Αφήνετε στη μέση βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε; Πόσο συχνά;
Τα αφήνω χωρίς καμία απολύτως ενοχή. Σπάνια το διαζύγιο είναι οριστικό. Συνήθως επιστρέφεις όταν έρθει η ώρα στον τόπο του εγκλήματος.
/Έχει τύχει να σας συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Μου έχει τύχει να παρατήσω βιβλίο και να το ξαναπιάσω τέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά από το σημείο που το είχα αφήσει και να αναρωτιέμαι γιατί το παράτησα. Πιστεύω ότι αλλάζουμε διαρκώς: μέσα μας, έξω μας, ο χρόνος και η ζωή μάς σμιλεύουν, αλλοιώνουν τη σύστασή μας, τις ανάγκες μας, τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Άρα και ένα βιβλίο έχει πολλές αναγνώσεις, πολλές ζωές μέσα στην ίδια τη ζωή μας.
/Έχετε πετάξει ποτέ βιβλίο σε άνθρωπο από τα νεύρα σας;
Γιατί να του πετάξεις ένα βιβλίο, όταν υπάρχουν οι λέξεις; Αυτές πονούν πιο πολύ, μπαίνουν βαθιά και σκάβουν ακόμα κι όταν εμείς νομίζουμε ότι τις έχουμε ξεχάσει.
/Στα σκουπίδια;
Όχι. Τα σκουπίδια του ενός, είναι ο θησαυρός του άλλου. Χαίρομαι πολύ να χαρίζω βιβλία που δεν θέλω σε άλλους ανθρώπους που θα περάσουν καλά με αυτά.
/Κάνετε δώρο βιβλία;
Μόνο αν γνωρίζω καλά κάποιον.

Μου έχει τύχει να παρατήσω βιβλίο και να το ξαναπιάσω τέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά από το σημείο που το είχα αφήσει και να αναρωτιέμαι γιατί το παράτησα. Πιστεύω ότι αλλάζουμε διαρκώς: μέσα μας, έξω μας, ο χρόνος και η ζωή μάς σμιλεύουν, αλλοιώνουν τη σύστασή μας, τις ανάγκες μας, τον τρόπο που βλέπουμε τα πράγματα. Άρα και ένα βιβλίο έχει πολλές αναγνώσεις, πολλές ζωές μέσα στην ίδια τη ζωή μας.

/Θα συμμετείχατε ποτέ σε Λέσχη Ανάγνωσης;
Μάλλον όχι. Θα δυσκολευόμουν πολύ να ακολουθήσω με τους χρόνους ανάγνωσης των άλλων ή μιας ομάδας. Αφήστε που φοβάμαι ότι είμαι λίγο τρολ: αποσυντονίζω με φυσική χάρη οποιαδήποτε προσπάθεια σοβαρής συζήτησης γίνει μπροστά μου.
/Σας έχει συμβεί να δανείσετε αγαπημένο βιβλίο και να μην σας επιστραφεί;
Δυστυχώς συμβαίνει καμιά φορά. Όποιος κάνει αυτό το ελεεινό πράγμα ξυπνά μέσα μου τον Dexter. Απύθμενο μίσος.
/Ποιο ήταν το αγαπημένο σας βιβλίο όταν ήσασταν παιδί;
Ο Ποπάυ και οι ιστορίες του Σκρουτζ. Πέρασα κατευθείαν από τη Μάτζικα Ντε Σπελ στη Μάσα του Τσέχοφ που φορούσε πάντα μαύρα γιατί πενθούσε τον εαυτό της.
/Το έχετε ξαναδιαβάσει έκτοτε;
Διαβάζω κόμικ σε κάθε ευκαιρία.
/Μέσα σε ποια ιστορία που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Θα ήθελα να ζω μέσα σε μια ιστορία του Ζορζ Σιμενόν ή σε ένα νουάρ '50s μακελειό του Ρέιμοντ Τσάντλερ, αρκεί βέβαια να μην ήμουν εγώ το πτώμα.
/Με ποιον ή ποια συγγραφέα θα θέλατε να δειπνήσετε;
Με τον Τσακ Πόλανικ, τον Έρικ Χοπσμπάουμ, τον Ζακ Λε Γκοφ, τον Ζοζέ Σαραμάγκου. Θα ήμουν γεμάτος απορίες.
/Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» σχεδόν μαγικά τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε. Είχατε ποτέ τέτοια εμπειρία;
Αλήθεια λένε. Έχω μια νομοτελειακή σχέση με τα βιβλία. Γι' αυτό δεν ανησυχώ με τις στοίβες των αδιάβαστων που μεγαλώνουν και μεγαλώνουν. Είμαι πεπεισμένος ότι θα διαβάσω τελικά στη ζωή μου τα βιβλία που μου αναλογούν.
/Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Μικρότερος θα δυσκολευόμουν πολύ να το μοιραστώ, αλλά πάντα είχα τη ναρκισσιστική εντύπωση ότι το μυθιστόρημα Η ζωή είναι αλλού του Κούντερα γράφτηκε για μένα. Αυτό το βιβλίο ήταν, όπως γράφει και ο ίδιος σε κάποιο σημείο, «ένα διαβατήριο για να περάσω στην πραγματική ζωή». Πολύ σημαντικό ρόλο στην καταστροφή επίσης έπαιξαν: Ο Βέρθερος, το μονόπρακτο Μις Φθέιροζολ του Τενεσί Ουίλιαμς, τα Αποσπάσματα του Ερωτικού Λόγου του Μπαρτ, το Βιβλίο της Ανησυχίας του Πεσσόα, το Σλάπστικ του Βόνεγκατ, το Πέδρο Πάραμο του Ρούλφο, Η Κασσάνδρα και ο Λύκος της Καραπάνου, ο Νευρωτικός άνθρωπος της εποχής μας της Κάρεν Χόρνεϊ και γενικότερα η Ιστορία που με βοηθά να κατανοώ τον κόσμο.
/Ποιο βιβλίο προτείνετε ενθέρμως αυτή την εποχή;
Κοιτάξτε, έχω ιδιαίτερη αδυναμία στον Γκράχαμ Γκρην και τον συστήνω ανεπιφύλακτα. Τρεις ημερησίως σαν αντιβίωση. Αν έγραφα ποτέ θα ήθελα να γράφω με το δικό του στυλ.
/Ποιος είναι για σας ο ορισμός του καλού βιβλίου;
Παλιότερα, πλιατσικολογώντας τον Κάφκα, θα έλεγα χωρίς δεύτερη σκέψη: Το βιβλίο που θρυμματίζει την παγωμένη θάλασσα μέσα σου. Επειδή τώρα πια υπάρχει μια απέραντη παγωμένη θάλασσα έξω μας, όπου κι αν κοιτάξουμε, πέφτουμε σε μικρά ή μεγάλα ναυάγια, θα έλεγα ότι καλό είναι οτιδήποτε σε κάνει να νιώθεις καλά. Ό,τι αρέσει στον καθένα, καλό είναι.

Info
Ο μπλόγκερ Lou Read εργάζεται στα media, οδηγεί ελεεινά, παίζει video games και διαβάζει οτιδήποτε του δίνει τη δυνατότητα να ταξιδεύει χωρίς να σηκωθεί ούτε λεπτό από τον καναπέ. Θα τον βρείτε στο lou-read100.blogspot.gr και στη σελίδα του στο facebook https://www.facebook.com/BlogLouRead/timeline