Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, η σκηνοθέτις και καλλιτεχνική διευθύντρια του θεάτρου «Αγγέλων Βήμα» Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου.
Επιμέλεια: Ευλαλία Πάνου
Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτές τις μέρες;
Το Σικάγο, θεατρικό έργο της Maurine Dallas Watkins και ό,τι σχετικό με αυτή την ευφυέστατη, ταλαντούχα, σπάνιου πείσματος και δύναμης και απίστευτα μπροστά από την εποχή της γυναίκα. Για να το μεταφράσω και να γίνει παράσταση στο «Αγγέλων Βήμα».
Πώς ήρθε στα χέρια σας;
Το Σικάγο γράφτηκε το 1923. Το αρχικό κείμενό του, που ήταν αυτό που με ενδιαφέρει να γίνει παράσταση, έφτασε στα χέρια μου μέσω Ασίας(!), όπου το εντόπισε η …βαφτισιμιά μου. Μέχρι τότε, κάθε δική μου λυσσαλέα προσπάθεια να το βρω, είχε αποδειχτεί μάταιη.
Διαβάζετε στο μετρό, σε καφέ ή σε άλλους δημόσιους χώρους;
Διαβάζω παντού, φτάνει να υπάρχει κάποιος κενός χρόνος. Για αυτό, κουβαλάω μαζί μου διάφορα «αναγνώσιμα είδη» σε κάθε μετακίνησή μου.
Σε ποια στάση σας αρέσει να διαβάζετε;
Γενικώς, βολεύομαι όπως τύχει. Ωστόσο, όταν είμαι στο σπίτι, μού αρέσει να διαβάζω στο πάτωμα με την Δάφνη, το σκυλί μου, δίπλα μου.
Από πολύ μικρή «διάβαζα» με τον πατέρα μου. Δηλαδή, εκείνος μού διάβαζε φωναχτά (και πολύ ωραία) όσα διάβαζε ο ίδιος για τον εαυτό του.
Ποιο είναι το πρώτο βιβλίο που θυμάστε τον εαυτό σας να διαβάζετε;
Από πολύ μικρή «διάβαζα» με τον πατέρα μου. Δηλαδή, εκείνος μού διάβαζε φωναχτά (και πολύ ωραία) όσα διάβαζε ο ίδιος για τον εαυτό του. Πρώτη συγκεκριμένη εικόνα και ήχος τέτοιου «διαβάσματος», με εμένα πολύ-πολύ μικρή, είναι Ο Χριστός Ξανασταυρώνεται του Καζαντζάκη. Παραδόξως, καταλάβαινα τα πάντα και ακόμη θυμάμαι κατακάθαρα πολλά από αυτό το βιβλίο και από εκείνη την ανάγνωση. Ακόμη και ολόκληρες φράσεις.
Πότε κλάψατε τελευταία φορά διαβάζοντας ένα βιβλίο;
Δεν θυμάμαι να έχω κλάψει διαβάζοντας ένα βιβλίο. Όμως, υπάρχουν βιβλία που με συνεπήραν. Ένα από αυτά που θυμάμαι είναι η Υδάτινη Χώρα του Γκράχαμ Σουίφτ.
Έχει τύχει ποτέ να διαβάσετε το ίδιο βιβλίο δεύτερη φορά;
Ολόκληρο βιβλίο όχι. Αποσπάσματα κάποιων βιβλίων, ναι. Συχνά.
Αφήνετε στη μέση (ή και νωρίτερα) βιβλία που σας κάνουν να βαριέστε;
Αν στις 10-15 πρώτες σελίδες του ένα βιβλίο δεν με «αρπάξει από τα μαλλιά» ως θέμα, ως ατμόσφαιρα, ακόμη και ως μετάφραση, το κλείνω και το ξεχνάω.
Παρόλο που ψαχουλεύω και μετατοπίζω τα βιβλία μου κάθε φορά που ψάχνω κάτι, ξέρω πάντα πού είναι το κάθε ένα.
Τι κάνετε τα βιβλία που έχετε διαβάσει; Αν χρειαστεί να τα ξαναβρείτε, ξέρετε πού βρίσκονται;
Παρόλο που ψαχουλεύω και μετατοπίζω τα βιβλία μου κάθε φορά που ψάχνω κάτι, ξέρω πάντα πού είναι το κάθε ένα. Βιβλία μου που έχω διαβάσει τα φυλάω στην βιβλιοθήκη μου. Ούτε τα πετάω, ούτε τα χαρίζω, ούτε τα δανείζω.
Σημειώνετε ή γράφετε πάνω στα βιβλία σας;
Πάνω στα κείμενα που μεταφράζω ή διασκευάζω θεατρικά, κάνω παραπομπές για το σημειωματάριό μου. Σε αυτό γράφω ό,τι είναι να γράψω και ό,τι θέλω να πω. Στα υπόλοιπα βιβλία που διαβάζω, αν κάποιο σημείο μού αρέσει ή με ενδιαφέρει και θέλω να μπορώ να επιστρέψω σε αυτό, γράφω τον αριθμό της σχετικής σελίδας στο εσωτερικό του εξώφυλλου του ίδιου βιβλίου.
Σας έχει συναρπάσει, μετά από χρόνια, βιβλίο που στην πρώτη ανάγνωση σας είχε απογοητεύσει;
Αν ένα βιβλίο, καλώς ή κακώς, με απογοήτευσε στην πρώτη επαφή, το έχω ξεχάσει και δεν επιστρέφω σε αυτό.
Ισχυριστήκατε ποτέ ότι διαβάσατε ένα βιβλίο που δεν είχατε διαβάσει;
Όχι. Ποιο το νόημα; Αποδέχομαι και δηλώνω την άγνοιά μου και τέλος.
Έχετε δανειστεί βιβλίο χωρίς να το επιστρέψετε;
Αφού δεν δανείζω βιβλία, δεν δανείζομαι κιόλας.
Υπάρχει κάποιο βιβλίο που έχετε δωρίσει παραπάνω από μία φορά;
Το Ιστορίες για να Σπάτε Κέφι του Τζιάνι Ροντάρι. Το έχω χαρίσει σε παιδιά και εγγόνια, δικά μου και φίλων. Μάλιστα ένοιωσα έκπληξη και τιμή, όταν το χάρισα στην εγγονή μου και εκείνη μού είπε «μού το έχει πάρει και ο μπαμπάς», δηλαδή…ο γιος μου! Αλλά, αυτό το βιβλίο, το χαρίζω και σε κάποιους ενήλικες που είναι προφανές πως έχουν ανάγκη την σπιρτάδα του!
Έχω ήδη ζήσει στην ιστορία, έχω νοτιστεί από τις πλημμύρες, έχω μυρίσει τη μούχλα και έχω τρυπηθεί από τα συναισθήματα της Υδάτινης Χώρας του Γκράχαμ Σουίφτ.
Ποιος είναι ο πρώτος άνθρωπος στον οποίο μιλάτε για ένα βιβλίο που μόλις έχετε τελειώσει;
Παγίως, η Ρεγγίνα Αργυράκη. Ο ευφυέστερος, πολυμαθέστερος και πιο γενναιόδωρος άνθρωπος που γνωρίζω, πράγμα που δεν κουράζομαι να επαναλαμβάνω.
Θα συμμετείχατε σε μια Λέσχη Ανάγνωσης;
Θα το έκανα, αν ήμουν σίγουρη πως θα μπορούσα να ανταποκριθώ 100% στους χρόνους που απαιτούνται.
Μέσα σε ποιο μυθιστόρημα που έχετε διαβάσει θα θέλατε να ζείτε;
Έχω ήδη ζήσει στην ιστορία, έχω νοτιστεί από τις πλημμύρες, έχω μυρίσει τη μούχλα και έχω τρυπηθεί από τα συναισθήματα της Υδάτινης Χώρας του Γκράχαμ Σουίφτ. Δεν είχα επιλέξει να το πάθω. Αλλά συνέβη.
Λένε ότι ορισμένα βιβλία «μας βρίσκουν» τη στιγμή που τα χρειαζόμαστε… Σας έχει συμβεί;
Το Pillowman του Martin McDonnagh κυριολεκτικά μού έπεσε στο κεφάλι, όταν τράβηξα ένα άλλο βιβλίο από το ράφι. Αυτή η «πτώση» οδήγησε στην πορεία μαγείας που μού προκάλεσε η γραφή, και, μετά, η ζωή του McDonnagh. Σε πολύ λίγο, οδήγησε στην πρώτη μου θεατρική μετάφραση και στην συγκλονιστική παράσταση αυτού του έργου σε σκηνοθεσία Κοραή Δαμάτη στο «Αγγέλων Βήμα».
Για ποιο βιβλίο θα λέγατε: αυτό το βιβλίο μου άλλαξε τη ζωή;
Δεν νομίζω πως έχει υπάρξει τέτοιο βιβλίο για μένα μέχρι τώρα.
Τι είναι για σας ένα καλό βιβλίο;
Ένα καλό βιβλίο θα έλεγα πως είναι ένα ανοιχτό παράθυρο. Ιδεατά, από αυτό, κανείς βλέπει αυτό που, δια αυτού, έχει γίνει άξιος να δει.
INFO
Η παράσταση «Αντίο, Βερολίνο» ανεβαίνει τον Μάρτιο στο ΑΓΓΕΛΩΝ ΒΗΜΑ, στο πλαίσιο της Θεματικής Ενότητας του θεάτρου για την περίοδο 2022-2023 με τίτλο «Ενηλικιωνόμαστε με Κλασικούς».
Επιλογή δραματολογίου - Θεατρική διασκευή: Μαργαρίτα Δαλαμάγκα-Καλογήρου
Σκηνοθεσία: Σταμάτης Μπαντούνας
Πρεμιέρα: Τετάρτη 15 Μαρτίου 2023
