Αιώνια Θεσσαλονίκη, ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ

Με τις φωτογραφίες έχω μια αμηχανία, ίσως και δισταγμό. Δεν είναι σαν τις λέξεις που εύκολα εξημερώνονται κι ενίοτε σταβλίζονται. Οι φωτογραφίες έχουν μακριά κόμη, δέρμα σκληρό από τη βροχή και τον ήλιο, βλέμμα ανυπότακτο και σου πετάνε την αλήθεια τους κατάμουτρα. Κι όταν ακόμη σου κομίζουν ένα αίνιγμα, να το λύσεις τάχα, αυτό μπορεί να έχει αγκάθια ή φύλλωμα ιδιότροπο, που σου γεννάει φαγούρα. Θέλω να τα έχω καλά μαζί τους και θα τις συντροφεύσω με λέξεις, τελικά μόνο μ' αυτές μπορώ να πορευτώ.
Η Θεσσαλονίκη του παρελθόντος απεικονίστηκε φωτογραφικά σε διάφορες στιγμές του βίου της συνήθως ως φόντο, με πρώτους στη σειρά διάφορους μπαστουνόρθιους, κορδωμένους δηλαδή, σε εξέδρες παρελάσεων, σε στρατιωτικά αγήματα της Αντάντ, σε έφιππους βασιλιάδες... Ευθυτενείς ήταν και οι οικογενειακές φιγούρες που στέκονταν με μικροαστική επισημότητα μπροστά στον Λευκό Πύργο. Με τις παλιές φωτογραφίες παρόλα αυτά δεν έχω καμιά ταραχή, ίσως γιατί το παρελθόν έχει ήδη μπει σε κουτάκια και τα ερμηνευτικά εργαλεία της Ιστορίας έχουν χτενίσει όλες τις εικόνες της, ακόμη και τις πιο αντιφατικές.
Σε αυτήν όμως τη συλλογή βλέπουμε την πόλη σε ενεστώτα χρόνο, σε στιγμές οργής αλλά και γιορτής, με νέους ανθρώπους στους δρόμους κάτω από βασανιστικό ήλιο αλλά και πάνω σε πάγους, σε εγρήγορση αλλά και ραστώνη, σε συλλαλητήρια εναλλακτικά μα και πατριωτικά. Στους τωρινούς χρόνους, κατά την ώρα της απεικόνισης ήμουν κι εγώ εκεί, κάπου κοντά ή μακριά. Τι είναι αυτά που δεν πρόσεξα, που τα καταδέχτηκε ο φακός και τελικά τα ανέδειξε; Γιατί προσπέρασα αυτά τα νέα παιδιά που πλατσούριζαν στα νερά κάτω απ' τις ομπρέλες του Ζογγολόπουλου; Γιατί δεν έβαψα κι εγώ το κεφάλι μου στη γιορτή των χρωμάτων; Από πότε αυτή η πόλη κυλάει ερήμην μου; [...] (Ισίδωρος Ζουργός, "Παλιοί ψίθυροι σε νέα χρώματα")

Photographs make me feel uneasy, perhaps even hesitant. They are unlike words - easy to tame and sometimes stable. Photographs have long manes, skin hardened from the rain and sun, and an insubordinate gaze, and they throw their truth right in your face. And even when they present you with a riddle, ostensibly for you to solve, it may come with thorns or capricious foliage that will make you itch. I want to be on good terms with photographs and I will complement them with words - after all, words are all I have to go by.
In the past, Thessaloniki has been photographically captured at different points in time, usually as a backdrop. First to pose were certain upstanding men, all erect - marching at parades, walking military processions of the Entente, saluting horse-riding kings... Also erect were the family figures that stood with bourgeois decorum in front of the White Tower. Despite this, I have no discomfort with old photographs, maybe because the past is already boxed away, and History's hermeneutical tools have all but combed its images, even the most incongruous.
However, in this collection we see the city in the present tense, in moments of rage or celebration, young people on the streets under a torturous sun or walking on ice, in alertness or in languor, at alternative or patriotic rallies. In the present tense, I was also there at the time of capture - somewhere close or farther away. What was it that I didn't notice, which the lens took in and eventually showcased? Why did I overlook those children splashing in the water under Zongolopoulos's Umbrellas? Why didn't I get my head covered with pigments at the Day of Colours? Since when has this city been running in my absence? [...] (Isidoros Zourgos, "Old wispers in new colours", from the publisher)