Περί λογοτεχνίας και άλλων δαιμονίων

ΤΑ ΛΙΓΑ ΠΡΑΓΜΑΤΑ ΠΟΥ ΞΕΡΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟ":
Ο Βασίλης Βασιλικός δεν χρειάζεται συστάσεις. Κοσμοπολίτης συγγραφέας και πληθωρική προσωπικότητα με πυρετώδη πολιτική συνείδηση σε διαρκή εγρήγορση, έχει σημαδέψει με τη συγγραφική δραστηριότητά του την ιστορία του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα σε Ελλάδα και Ευρώπη.
"Συγγραφέας", λοιπόν, και με την πολύπαθη στις μέρες μας αυτή λέξη εμείς αντιλαμβανόμαστε αυτόν για τον οποίο η γραφή, ειλικρινά (ηθική κρίση που δεν είναι άμοιρη ενδιαφέροντος για τη φιλολογία) και άσχετα με τα όποια αποτελέσματα, έχει αναχθεί σε συστατική της ύπαρξής του. Η γραφή είναι η ύπαρξή του, ή, με απλούστερα λόγια, ονομάζουμε "συγγραφέα" αυτόν που "γράφει έστω και βαδίζοντας". Τέτοια είναι η περίπτωση του Βασίλη Βασιλικού.
Το αποδεικνύουν οι δεκάδες βαλίτσες, γεμάτες με σημειώσεις, ιδέες, πυρήνες διηγημάτων και ολόκληρα μυθιστορήματα σε αλλεπάλληλες εκδοχές, που κρυφά και σφραγισμένες ταξίδεψαν στο εξωτερικό στις αρχές της δεκαετίας του '70. Σήμερα, 30 κουτές ή 45 κυβικά μέτρα αποτελούν τη "Συλλογή Βασίλη Βασιλικού", η οποία φιλοξενείται στο Πανεπιστήμιο της Βοστώνης.
Κατά παρόμοιο τρόπο, αυτό δείχνουν οι εκατοντάδες σελίδες μικρών και μεγάλων χρονογραφημάτων, άρθρων και συνεργασιών του που βρίσκονται ακόμα διάσπαρτες σε ελληνικά και διεθνή έντυπα, τα δεκάδες χειρόγραφα μπλοκάκια που ξεχειλίζουν από τους φακέλους του αρχείου του που έμεινε στην Ελλάδα, γραμμένα γρήγορα και στο πόδι, κατά τη διάρκεια ενός ταξιδιού με το τρένο με προορισμό το Βερολίνο, για παράδειγμα, ή μέσα σ' ένα cafe στην πολύβουη Πιάτσα ντι Σπάνια της Ρώμης. Αυτό αντικατοπτρίζουν οι εκατοντάδες σελίδες απομαγνητοφωνημένων συνεντεύξεων, με τον θόρυβο των μηχανημάτων να καλύπτει τις πονεμένες ιστορίες των Ελλήνων μεταναστών, ή τα ντοκουμέντα και οι έρευνες για τους λαϊκούς ανθρώπους και τα είδωλά τους, όλα φανερώματα ενός αδιαμεσολάβητου λόγου και τεκμήρια μιας εποχής που τόσο γοήτευε ανέκαθεν τον συγγραφέα. Αυτό το υλικό, μαζί με επιστολές, φωτογραφίες και άλλα τεκμήρια, φυλάσσεται σήμερα στο αρχείο του Βασίλη Βασιλικού στη Γεννάδειο.
Για να μη μακρηγορούμε, αυτό αποδεικνύουν, τέλος, και οι χιλιάδες, ανέκδοτες ακόμα σελίδες ενός αποσπασματικού ημερολογίου που ξεκίνησε να γράφεται στην πολύβουη ησυχία μιας σοφίτας κάπου στο Παρίσι, και συνεχίζεται μέχρι σήμερα κατακλύζοντας τα ερμάρια του γραφείου του συγγραφέα, αποτέλεσμα μιας μοναχικής συνομιλίας με τη γραφομηχανή του, αυτήν με το γνωστό ελάττωμα στο γράμμα /α/, που προκάλεσε κάποτε την εμπλοκή του σε σκοτεινές υποθέσεις.
Αποτέλεσμα αυτής της απόλυτης συγγραφικής ιδιοσυγκρασίας, που αγγίζει τα όρια της εμμονής με τη γραφή και τον ήχο της γραφίδας στο χαρτί [...] είναι ο τεράστιος όγκος του συγγραφικού έργου του Βασίλη Βασιλικού. [...]