Περί του θεμελίου της ηθικής, ARTHUR SCHOPENHAUER

"Το γνήσιο, το αδιαμφισβήτητο και άφθαρτο σε κάθε είδος γνώσης είναι πάντοτε λίγο, όπως ένα μετάλλευμα 100 κιλών δεν περιέχει παρά λίγες ουγκιές χρυσό. Αντιλαμβάνομαι ότι, για όλη τη γνήσια, εκούσια δικαιοπραγία, για όλη τη φιλανθρωπία, για όλη την υψηλοφροσύνη, η θεωρία μου δεν καταδεικνύει παρά μια μικρή μόνο σε σχέση μ' εκείνη των ανταγωνιστών μου βάση. Εκείνοι παρουσιάζουν με σιγουριά πλατιά θεμέλια ηθικής, θεμέλια που αντέχουν κάθε βάρος, και τα επιβάλλουν στην ηθική συνείδηση κάθε αμφισβητία, στρέφοντας ένα λοξό απειλητικό βλέμμα στην ηθικότητά του. Συγκρινόμενα με τα θεμέλια αυτά, η βάση που παρέχω εγώ παρουσιάζεται τόσο πενιχρή και αβέβαιη όπως μπροστά στον βασιλιά Ληρ η Κορδέλια".
Στην πραγματεία του Περί του θεμελίου της ηθικής, ο Schopenhauer επιχειρεί μια πρωτότυπη θεμελίωση της ηθικής με βάση το αίσθημα της συμπόνιας. Αυτή συνιστά το μόνο, κατά την άποψή του, πραγματικό ελατήριο των ανθρώπινων πράξεων που διαφοροποιείται τόσο από τον εγωισμό, ο οποίος έχει ως σκοπό την ικανοποίηση των ιδίων επιθυμιών, όσο και από την κακία, η οποία έχει ως σκοπό τον αλλότριο πόνο. Η ηθική αυτή της συμπόνιας αντιδιαστέλλεται προς την καντιανή ηθική του δέοντος, η οποία, στην πραγματεία, υποβάλλεται σε ενδελεχέστατη κριτική. Έσχατο θεμέλιό της αποτελεί η μεταφυσική αντίληψη του φιλοσόφου για την κατ' ουσίαν ταυτότητα όλων των όντων πίσω από τη φαινομενική διαφορετικότητά τους.
Η ανά χείρας πραγματεία είναι ένα από τα "μικρά" συγγράμματα που πλαισιώνουν το κύριο έργο του Schopenhauer (Ο κόσμος ως βούληση και παράσταση) και αναπτύσσουν ενδελεχέστερα απ' ό,τι εκείνο ένα κεντρικό φιλοσοφικό ζήτημα. Καθότι συντάχθηκε για να υποβληθεί σε σχετικό διαγωνισμό, πραγματεύεται το αντικείμενό της κατά τρόπο ιδιαίτερα εύληπτο και χωρίς ρητή αναφορά στη μεταφυσική του διάσταση. Συνιστά έτσι μια επίκαιρη και σήμερα απάντηση στο κεντρικό πάντα αυτό φιλοσοφικό ζήτημα. (Από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου)