alt

Για το μυθιστόρημα της Particia Hightsmith Κάρολ (μτφρ. Θεόδωρος Τσαπακίδης, εκδ. Μεταίχμιο).

Της Αργυρώς Μαντόγλου

H Πατρίτσια Χάισμιθ έχει καθιερωθεί στη συνείδηση των αναγνωστών της ως συγγραφέας μυθιστορημάτων μυστηρίου, συνεπώς το Κάρολ, αρχικά, ξενίζει γιατί εδώ δεν συναντούμε υποψήφιους δολοφόνους και θύματα, δεν υπάρχουν φόνοι και γρίφοι, αλλά ο έρωτας μιας νεαρής κοπέλας για μια μεγαλύτερη γυναίκα, τον οποίο η συγγραφέας παρακολουθεί και αποδίδει σε κάθε του φάση και με όλες του τις λεπτομέρειες.

Φυσικά, όπως και στα υπόλοιπα μυθιστορήματά της, το Κάρολ δεν στερείται «σασπένς», αλλά εδώ προκύπτει από την ένταση των συναισθημάτων, το φόβο της απόρριψης αλλά και την αμφιθυμία των χαρακτήρων, οι οποίοι, όπως και αλλού, είναι απρόβλεπτοι, σκοτεινοί, πολυεπίπεδοι, με προθέσεις και κίνητρα αδιαφανή έως την ανάγνωση της τελευταίας σελίδας. Και μέχρι το τέλος δεν μας εγκαταλείπει η αίσθηση ενός επικείμενου κινδύνου και η έλευση ενός μοιραίου κακού που θα ανατρέψει την πλοκή και την αναμενόμενη κατάληξη. 

Ο πλέον δημοφιλής χαρακτήρας της Χάισμιθ, ο οποίος και πρωταγωνιστεί σε πέντε εκ των είκοσι δύο μυθιστορημάτων της, είναι ο Τομ Ρίπλεϊ, ένας χαρακτήρας που είναι μεν ψυχρός εκτελεστής αλλά διαθέτει υψηλή αισθητική και γούστο, είναι σκληρός αλλά και ευσυγκίνητος και ο οποίος, ενσαρκώνοντας τον εσωτερικό διχασμό και την αμφιθυμία, συνδυάζοντας την ενοχή και τη γοητεία, παρασύρει τον αναγνώστη σε μια αναπόφευκτη ταύτιση ώστε να εύχεται στο τέλος να γλιτώσει την τιμωρία.

Η ευμετάβλητη φύση της ταυτότητας και ο διχασμός της προσωπικότητας απασχολούν τη Χάισμιθ σε όλα της τα βιβλία.

Η ευμετάβλητη φύση της ταυτότητας και ο διχασμός της προσωπικότητας απασχολούν τη Χάισμιθ σε όλα της τα βιβλία. Στον κόσμο της ευφυώς συνυπάρχουν το κοινότοπο με το μυστήριο, το πεζό με το υψηλό, προάγοντας τα πλέον καθημερινά γεγονότα σε θέματα υψηλότερης κλίμακας. Η τιμωρία δεν ακολουθεί απαραίτητα το έγκλημα ούτε το αποτέλεσμα προκαλείται από κάποιο συγκεκριμένο αίτιο, ενώ η παραδοξότητα είναι κανόνας στη ζωή των χαρακτήρων της.

Το Κάρολ, το οποίο είχε πρωτοδημοσιευτεί το 1951 με τον τίτλο «The price of salt», κυκλοφόρησε ξανά το 1992 με επίλογο της συγγραφέως και είναι το μοναδικό της μυθιστόρημα που διαφοροποιείται από τις προδιαγραφές των υπολοίπων και το μοναδικό, επίσης, που έχει αντληθεί από προσωπική της εμπειρία, όπως ομολογεί η ίδια σαράντα χρόνια αργότερα, κάτι που θεωρήθηκε παράδοξο, καθώς ήταν ιδιαίτερα αυστηρή με τη δημοσιοποίηση της προσωπικής της ζωής.

Ηταν μια συναλλαγή ρουτίνας, όμως όταν η γυναίκα πλήρωσε και έφυγε, η νεαρή τότε Χάισμιθ αισθάνθηκε ίλιγγο και μια ανάταση, σαν να είχε δει όραμα. Το ίδιο βράδυ έγραψε την αρχική ιδέα του μυθιστορήματός της.

Η Χάισμιθ στον επίλογό της αναφέρει τη μοναδική συνάντησή της με τη γυναίκα που της ενέπνευσε την ιστορία, η οποία, όπως έμαθε χρόνια αργότερα από την κόρη της, αυτοκτόνησε. Το 1948, όταν μόλις είχε τελειώσει τη γραφή του πρώτου της μυθιστορήματος, Ξένοι στο τρένο, το οποίο δεν είχε ακόμα εκδοθεί, είχε ξεμείνει από λεφτά και αποφασίζει να εργαστεί ως πωλήτρια σε ένα μεγάλο πολυκατάστημα στο Μανχάταν, στο τμήμα των παιχνιδιών, για τη χριστουγεννιάτικη περίοδο. Εκεί εμφανίστηκε ένα πρωί μια ξανθιά γυναίκα με γούνινο παλτό, η οποία έμοιαζε «να αναδίδει φως», και αγόρασε μια κούκλα για την κόρη της. Ηταν μια συναλλαγή ρουτίνας, όμως όταν η γυναίκα πλήρωσε και έφυγε, η νεαρή τότε Χάισμιθ αισθάνθηκε ίλιγγο και μια ανάταση, σαν να είχε δει όραμα. Το ίδιο βράδυ έγραψε την αρχική ιδέα του μυθιστορήματος, αλλά την επόμενη μέρα ξύπνησε με πυρετό που οφειλόταν στο μικρόβιο της ανεμοβλογιάς και που την ανάγκασε να παραμείνει στο κρεβάτι και να τελειώσει το μυθιστόρημα.

Για να αποφύγει το χαρακτηρισμό τής μυθιστοριογράφου βιβλίων με λεσβιακό περιεχόμενο, το Κάρολ εκδόθηκε με ψευδώνυμο γιατί η ερωτική αφύπνιση μιας νεαρής ήταν ταμπού για τη συγκεκριμένη εποχή, όμως το μυθιστόρημα δεν άργησε να βρει τους αποδέκτες του, καθώς ήταν από τα ελάχιστα στο είδος του που δεν περιέγραφε αρνητικά την ομοφυλοφιλία και οι χαρακτήρες δεν ήταν ούτε απόβλητοι ούτε δυστυχείς.

alt
Η Patricia Highsmith

Η ηρωίδα της, Τερίζ, μοιράζεται κάποια από τα χαρακτηριστικά της συγγραφέα, ενώ σε κάποια άλλα διαφοροποιείται: είναι δεκαεννέα ετών, μια άνεργη μαθητευόμενη σκηνογράφος και ελλείψει χρημάτων προσλαμβάνεται κι εκείνη για προσωρινή απασχόληση σε ένα πολυκατάστημα στο τμήμα των παιχνιδιών. Η Τερίζ διατηρεί μια βαρετή σχέση με έναν νεαρό ζωγράφο, τον Ρίτσαρντ, αλλά αισθάνεται αποξενωμένη από το περιβάλλον της καθώς «κανείς δεν επικοινωνούσε με κανέναν... έτσι που το νόημα, το μήνυμα, ή ό,τι περιέχει η ζωή, ποτέ δεν έβρισκε την έκφρασή του». Η μοναξιά της καθημερινά αυξάνεται και την κατατρέχει η αίσθηση πως στερείται το «στέρεο υλικό» από το οποίο είναι φτιαγμένη μια ζωή: στενές επαφές, στόχοι, έρωτας και των ερωτικών προτιμήσεών της.

Ερωτικές στιγμές: «Νησίδες στο χρόνο»

Η Τερίζ δεν έχει δική της οικογένεια, μεγάλωσε σε οικοτροφείο, όπου την άφησαν όταν ήταν μόλις οκτώ, μετά το θάνατο του πατέρα της. Η μητέρα της, έχοντας αποκτήσει καινούργιο σύζυγο και παιδιά, κάποια στιγμή σταμάτησε να την επισκέπτεται και η έλλειψή της φαίνεται πως την επηρέασε βαθύτατα. Η απουσία των γονιών και ιδιαίτερα της μητέρας ίσως και να ευθύνεται για την αναζήτηση της συντροφιάς και της φιλίας μεγαλύτερων γυναικών. Στο πρόσωπο της Κάρολ η προτίμηση αυτή θα πάρει ερωτικές προεκτάσεις, καθώς σε εκείνη θα αναζητήσει και την «ιδανική μητέρα» που θα την αγαπάει και θα την αποδέχεται άνευ όρων. Σύντομα, όμως, θα βρεθεί παγιδευμένη από τα συναισθήματά της και την ανάγκη της, καθώς η σχέση τους εξελίσσεται σε μια σχέση που διακρίνεται από έντονο ερωτικό πάθος.

Οι στιγμές που οι δύο γυναίκες περνάνε μαζί περιγράφονται ως «νησίδες στο χρόνο, μετέωρες κάπου στην καρδιά ή στη μνήμη, ανέπαφες, απόλυτες».

Οι στιγμές που οι δύο γυναίκες περνάνε μαζί περιγράφονται ως «νησίδες στο χρόνο, μετέωρες κάπου στην καρδιά ή στη μνήμη, ανέπαφες, απόλυτες». Θα φύγουν μαζί και θα περιπλανηθούν από πολιτεία σε πολιτεία και θα ζήσουν τον έρωτά τους, ενώ ταυτόχρονα ένας ντετέκτιβ τις παρακολουθεί και μαζεύει ενοχοποιητικά στοιχεία που θα χρησιμοποιηθούν στη δίκη για το διαζύγιο της Κάρολ, προκειμένου να της αφαιρεθεί το δικαίωμα να βλέπει την κόρη της. Όταν η κατάσταση επιδεινώνεται και το ειδύλλιό τους γνωστοποιείται, η Κάρολ θα αναγκαστεί να αναχωρήσει βιαστικά αφήνοντας μόνη την Τερίζ. Μέσα στην αβάσταχτη αναμονή της, θα διαπιστώσει πως το πρόσωπο της αγαπημένης το έφερε ήδη μέσα της: σε μια γυναικεία μορφή ενός πίνακα, ο οποίος ήταν κρεμασμένος και στη βιβλιοθήκη του οικοτροφείου όπου έζησε όταν ήταν μικρή, αναγνωρίζει την Κάρολ και διαπιστώνει πως απλώς περίμενε να συναντήσει κάποια που να αντιστοιχεί στο πρόσωπο που είχε εσωτερικεύσει.

Μέσα σε λίγες βδομάδες θα επεξεργαστεί τα συναισθήματά της και θα φθάσει σε μια καινούρια κατανόηση που αφορά τόσο τη δική της θέση στον κόσμο, τη σημασία της δουλειάς της, όσο και την ανάγκη αυτοδιαχείρισης - κατανόηση που επιταχύνεται από τη γνώση που αποκομίζει μετά την οριακή εμπειρία του έρωτα. Ο έρωτας, εν προκειμένω, είναι μια αναγκαία μυητική περίοδος καθώς μετά την οδυνηρή εξάρτηση από το αντικείμενο του πόθου, ακολουθεί η καταλυτική αφύπνιση. Δεν είναι τυχαίο που στην αρχή του μυθιστορήματος μαθαίνουμε πως η Τερίζ διαβάζει το Πορτρέτο του καλλιτέχνη του Τζέιμς Τζόις, αφήνοντας να εννοηθεί πως βρίσκεται και η ίδια στο κατώφλι της αναζήτησης μιας εμπειρίας η οποία θα αποκαταστήσει στα μάτια της τις δυνατότητες που της προσφέρει η ζωή και θα την περάσει στον κόσμο των ενηλίκων.

* Η ΑΡΓΥΡΩ ΜΑΝΤΟΓΛΟΥ είναι συγγραφέας και μεταφράστρια.

altΚάρολ
Patricia Highsmith
Μτφρ. Θεόδωρος Τσαπακίδης
Μεταίχμιο 2015
Σελ. 428, τιμή εκδότη €16,60

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ PATRICIA HIGHSMITH

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ