monica vitti

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιάζει με την άλλη, ενώ οι ήττες είναι αυτές που διαφέρουν πάντα μεταξύ τους. Γι’ αυτό μόνο τις ήττες αξίζει τον κόπο να θυμάται κανείς, αν πράγματι το θέλει.»

Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ’60, και συγκεκριμένα το 1968, στην πιάτσα Ναβόνα, στη Ρώμη. Η τουριστική σεζόν έχει τελειώσει, και τώρα στην πλατεία μαζεύονται αυτοεξόριστοι κοσμοπολίτες, μοναχικοί πολεμιστές στο πεδίο της ύπαρξής τους, και νεαροί επαναστάτες που διαμαρτύρονται για την καθεστηκυία τάξη.

ikaros calligarich idiotikes avyssoi

Στο μπαρ του Σανταντρέα με το ψαγμένο όνομα Ξανακερδισμένος Χρόνος, εργάζεται ως μπάρμαν και συνέταιρος, ο Τομάζο, ένας νεαρός γόνος βιομηχάνων από τη Γένοβα, που διανύει μια δεκαετία απομάκρυνσης από την οικογένεια, με σκοπό να καλύψει το εσωτερικό του κενό, και να επιστρέψει αργότερα, πλήρης εμπειριών, και να αναλάβει τα ηνία της οικογενειακής επιχείρησης.

Στο μπαρ αυτό φτάνει η νεαρή Αλεσάντρα, κόρη τραπεζίτη, πανέμορφη, με ένα πολλά υποσχόμενο κορμί και ένα περιπαικτικό χαμόγελο στο τραχύ της στόμα, η οποία ζητά από τον Τομάζο να της σκουπίσει το λευκό της φόρεμα από το ποτό με το οποίο, κατά τη διάρκεια ενός τσακωμού, την έλουσε η γυναίκα που τη συνόδευε. Και τότε ξεκινά η ιστορία τους, ένας έρωτας, που καταλήγει σε έναν βιαστικό γάμο. Έναν γάμο που «θα μπορούσε να οριστεί ως το σμίξιμο δύο αβάσιμων πεποιθήσεων». Μία σχέση αλληλοσπαραγμού.

Πληροφορίες από δεύτερο χέρι

Την ιστορία μας αφηγείται ένας επαγγελματίας τζογαδόρος, ο οποίος ασκείται σε ανθρωπολογικούς συλλογισμούς, και ο οποίος τη θυμάται τριάντα χρόνια αργότερα, όταν επιστρέφει στον Ξανακερδισμένο Χρόνο για να παραστεί στην κηδεία του ιδιοκτήτη του. Κι ενώ ο ίδιος γνωρίζει προσωπικά το ζευγάρι καθώς επιλέχθηκε ως κουμπάρος στον γάμο τους, ό,τι ξέρει γι’ αυτούς προέρχεται από τις πληροφορίες που του παρέχει ο Σανταντρέα, ο ιδιοκτήτης του μπαρ, αφού οι δύο κεντρικοί ήρωες ελάχιστα πράγματα μοιράζονται με τους γύρω τους.

gianfranco calligarich

Ο Gianfranco Calligarich γεννήθηκε στην Ασμάρα της Ερυθραίας. Μεγάλωσε στο Μιλάνο και στη συνέχεια μετακόμισε στη Ρώμη, όπου εργάστηκε ως δημοσιογράφος και σεναριογράφος. Πολλές επιτυχημένες εκπομπές της Rai φέρουν τη δική του υπογραφή. Το 1994 ίδρυσε στη Ρώμη το Teatro XX Secolo. Έχει γράψει μεταξύ άλλων τα μυθιστορήματα Ιδιωτικές άβυσσοι (Premio Bagutta 2011), Η μελαγχολία των Κρούσιτς (Premio Viareggio 2017), Τέσσερις άντρες τρέπονται σε φυγή (2018) και Μια ζωή στα άκρα (2021). Το τελευταίο καλοκαίρι στη Ρώμη (1973) είναι το πρώτο του μυθιστόρημα.

Ένα σκοτεινό οικογενειακό μυστικό βασανίζει τη νεαρή κληρονόμο, μια προσωπική δοκιμασία στην οποία είναι προσηλωμένη και από την οποία παλεύει απεγνωσμένα να λυτρωθεί. Για κάποιον λόγο που μόνο εκείνη γνωρίζει, πιστεύει και ελπίζει ότι ο Τομάζο με τη στιβαρή του παρουσία, θα λειτουργήσει καταλυτικά και θα την ελευθερώσει από τη σκοτεινή της άβυσσο, χαρίζοντάς της την πολυπόθητη εσωτερική γαλήνη και ισορροπία. Εκείνος από την πλευρά του, έχει επίγνωση ότι σε όλη του τη ζωή αναζητούσε εκείνη.

Θα μπορέσει ο έρωτάς τους να σβήσει το επίμονο, άσβηστο αίσθημα κενού που νιώθει εκείνος, και να λυτρώσει εκείνη από το σκοτεινό της παρελθόν, ή ο έρωτας αυτός θα τους συντρίψει και τους δυο στο σαρωτικό, καταστροφικό πέρασμά του;

Άνθρωποι με μεγάλη οικονομική επιφάνεια

Οι δύο πρωταγωνιστές ανήκουν στην τάξη των ανθρώπων που δεν τους έχει λείψει ποτέ τίποτα, που, ουσιαστικά, δεν ξέρουν τι έχουν, και που το μέλλον τους είναι εξασφαλισμένο πριν από τη γέννησή τους. Οι άνθρωποι αυτού του είδους νιώθουν «εξουσιοδοτημένοι να χρησιμοποιούν τον διπλανό τους για τις δικές τους ανάγκες και αδιαφορούν για τις πιθανές συνέπειες των πράξεών τους στους άλλους», αφού η άφεση αμαρτιών είναι γι’ αυτούς δεδομένη. Όμως οι δύο πρωταγωνιστές δεν απολαμβάνουν την άνετη ζωή που τους έχει εξασφαλίσει η τύχη, αποδεικνύοντας ότι ο πλούτος και η ομορφιά δεν αποτελούν σταθερά εχέγγυα ευτυχίας. Η λαμπερή εξωτερικά ζωή τους έρχεται σε αντιδιαστολή με τους σκοτεινούς, σπηλαιώδεις τόπους της ψυχής τους.

Το ιδιαίτερο ύφος ενός συγγραφέα υψηλής λογοτεχνίας

Τα ονόματα των πρωταγωνιστών δηλώνονται ελάχιστες φορές. Στο μεγαλύτερο μέρος του κειμένου τα πρόσωπα αναφέρονται περιφραστικά, με εκφράσεις που περιγράφουν κάποιο εξωτερικό τους χαρακτηριστικό, έναν τρόπο συμπεριφοράς τους ή μια συνήθεια την οποία επαναλαμβάνουν. Επίσης, ασυνήθιστο για μυθιστόρημα, απουσιάζει εντελώς ο διάλογος. Ελάχιστες συνομιλίες διαμείβονται μεταξύ των ηρώων. Μιλάνε όμως οι σιωπές τους, η ένταση στο βλέμμα τους και το ίδιο το σώμα τους με την κάθε του κίνηση. Και όλα αυτά δημιουργούν μια ξεχωριστή ατμόσφαιρα, ομιλούσα πολύ περισσότερο από τις λέξεις, καθηλωτική και μοναδική.

Έχουμε έξοχες περιγραφές της πόλης και του ποταμού που τη διασχίζει, λεπτομερείς και ποιητικές, με έμφαση στα χρώματα που προκύπτουν από το φως και την αλληλεπίδρασή του με τον περιβάλλοντα χώρο. Εξίσου εντυπωσιακή είναι η περιήγηση στο Κάπρι και στην ήσυχη ελβετική λίμνη, όπου βρίσκεται το πατρικό σπίτι εκείνης.

Λόγος πλούσιος, σύνθετος, που βρίθει πρωτότυπων επιθέτων και μοναδικών μεταφορών, με εμφατικές επαναλήψεις λέξεων και εκφράσεων, που χαρίζουν στο κείμενο μια μοναδική γοητεία.

Λόγος πλούσιος, σύνθετος, που βρίθει πρωτότυπων επιθέτων και μοναδικών μεταφορών, με εμφατικές επαναλήψεις λέξεων και εκφράσεων, που χαρίζουν στο κείμενο μια μοναδική γοητεία. Χαρακτήρες δυναμικοί, παθιασμένοι, ηττημένοι εν πολλοίς, που όμως αντιμετωπίζουν όρθιοι την ήττα τους. Μια λεπτή ειρωνεία διαπερνά από άκρη σε άκρη το βιβλίο, με τον αφηγητή να αντιμετωπίζει το κάθε τι ως μέρος ή παρτίδα ενός εν γένει παιχνιδιού, είτε αυτό λέγεται ιππόδρομος, είτε παιχνίδια της τράπουλας, είτε, κυρίως, ζωή, και με τους πρωταγωνιστές να παίζουν ο καθένας την παρτίδα της ύπαρξής του, φανερώνοντας με βασανιστικά αργό ρυθμό τα χαρτιά τους, δοκιμάζοντας τις αντοχές του αντιπάλου και, αγνοώντας, όπως είναι φυσικό, την τελική της έκβαση.

Άνθρωποι με σκοτάδια μέσα τους 

Άνθρωποι που πρέπει να τα βγάλουν πέρα με το σκοτάδι που κρύβουν μέσα τους, και που όταν, ως συνήθως, τα πράγματα αρχίζουν να περιπλέκονται, καλούνται να σταθούν στο ύψος, όχι των περιστάσεων, αλλά των αντιφατικών συναισθημάτων τους, και να μείνουν πιστοί σε αυτά, με όποιο κόστος.

Ένα βιβλίο για τις πληγές που κουβαλάει ο καθένας, για την απώλεια και τον πόνο, για την αμαρτία και την ενοχή, για τη μοναξιά και τον έρωτα, για τη λαχτάρα που μετατρέπεται σε ψυχρότητα, για τις άγνωστες, σκοτεινές προσωπικές αβύσσους, και τη βαθιά, πανανθρώπινη ανάγκη του καθενός να βρει έναν σωτήρα που θα τον λυτρώσει από το βασανιστικό αίσθημα της ζωής. Ένα βιβλίο συγκλονιστικό. Η μετάφραση της Δήμητρας Δότση ανταποκρίνεται επάξια στη σαγηνευτική γραφή του Καλίγκαριτς, αναδεικνύοντας το ιδιαίτερο ύφος του κειμένου.

Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Δεν ήταν η φωνή μιας ερωμένης που την είχαν απορρίψει. Ούτε η φωνή της πρόκλησης με την οποία ήξερε να τον καλεί στην αγκαλιά της στα σοκάκια της γειτονιάς ή στο γαλάζιο Κάπρι. Ήταν μονάχα η σκληρή, υπόκωφη φωνή ενός ανθρώπου που δεν ζητούσε τίποτε ως αντάλλαγμα, ενός ανθρώπου που, έχοντας φτάσει στα άκρα, δεν είχε παρά να εκφράσει την πιο αρχέγονη, πρωταρχική και αφοπλιστική ανθρώπινη ανάγκη.
Να χωθεί στην αγκαλιά κάποιου.»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

«Ρέκβιεμ» του Καρλ Άλφρεντ Λέζερ (κριτική) – Μόνος απέναντι στους «λύκους»

«Ρέκβιεμ» του Καρλ Άλφρεντ Λέζερ (κριτική) – Μόνος απέναντι στους «λύκους»

Για το μυθιστόρημα του Καρλ Άλφεντ Λέζερ [Carl Alfred Loeser] «Ρέκβιεμ» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής, εκδ. Κλειδάριθμος), ένα βιβλίο ανακάλυψη. Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Μόνος στο Βερολίνο» σε σκηνοθεσία Vincent Perez.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Λουξεμβουργιανής συγγραφέως Ναταλί Ρονβό [Nathalie Ronvaux] «Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» (μτφρ. Χάρης Παπαϊωάννου), η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Σε λίγες ημέρες ξεκινάει το Euro 2024 στη Γερμανία κι όλη η ποδοσφαιρική Ευρώπη ετοιμάζεται να ζήσει τη γιορτή. Σας προτείνουμε τρία πρόσφατα βιβλία, αμιγώς ποδοσφαιρικά, που θα σας βάλουν στο κλίμα της διοργάνωσης. Κεντρική εικόνα: Ο Θοδωρής Ζαγοράκης σηκώνει την βαρύτιμη κούπα του Euro μέσα στο Στάδιο Ντα Λουζ της...

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Η λίστα του δικαστή» (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) εξετάζουμε την ξεχωριστή περίπτωση του Αμερικανού συγγραφέα που είναι μετρ των δικαστικών θρίλερ (και όχι μόνο), με πωλήσεις που ξεπερνούν τα 300 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως. Κεντρική εικόνα: © achiev...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ