POLIS HAND Frances Clayton 02

Για το μυθιστόρημα του Laird Hunt «Neverhome» (μτφρ. Χρήστος Οικονόμου, εκδ. Πόλις). Φωτογραφία: Η Φράνσις Κλέιτον κατά τη διάρκεια του Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. © Library of Congress.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Ποιος είπε ότι οι γυναίκες πρέπει να είναι κλεισμένες στο σπίτι, να μαγειρεύουν και να τεκνοποιούν; Ποιος είπε ότι το να βρεθεί κανείς στο πεδίο της μάχης είναι αποκλειστικό προνόμιο των αντρών; Ότι οι γυναίκες δεν διαθέτουν τη δύναμη –ψυχική και σωματική– για να σηκώσουν ένα όπλο, να αντέξουν τις κακουχίες του πολέμου ή να προστατέψουν τη ζωή τους και τα κεκτημένα τους;

Ανέκαθεν στην κοινωνία υπήρχαν κανόνες οι οποίοι υπαγόρευαν και καθόριζαν τη συμπεριφορά και τη θέση των ατόμων, σε κάθε πτυχή της ζωής τους, ανάλογα με το φύλο στο οποίο ανήκαν. Οι έμφυλοι ρόλοι συνδέονταν στενά με την επιλογή εργασίας, δραστηριοτήτων, περιβολής, κοινωνικής συμπεριφοράς γενικότερα. Με αυτό το μυθιστόρημα ο Λερντ Χαντ κάνει μια προσπάθεια αποδόμησης του διαχωρισμού των ρόλων με βάση το φύλο. Τον καιρό του Αμερικανικού Εμφυλίου αρκετές γυναίκες –σύμφωνα με τους ιστορικούς τετρακόσιες έως οκτακόσιες– ντύθηκαν στρατιώτες και πήραν μέρος στον αιματηρό εμφύλιο πόλεμο. Σε μία από αυτές τις γυναίκες θέλησε να δώσει φωνή ο συγγραφέας, περιγράφοντας τη διαδρομή της στο πεδίο της μάχης και στους λαβύρινθους της ψυχής της.

Η Κόνστανς Τόμπσον, η οποία ζει με τον σύζυγό της Βαρθολομαίο στο αγρόκτημά της στην Ιντιάνα αποφασίζει, τόσο για προσωπικούς της λόγους όσο και επειδή ο σύζυγός της δεν είναι ικανός να πάρει μέρος στον πόλεμο, να πάει εκείνη στη θέση του.

«Ήμασταν και οι δύο μικροκαμωμένοι, όμως αυτός ήταν φτιαγμένος από μάλλινη κλωστή κι εγώ από σύρμα. Με την πρώτη ευκαιρία γύριζε την πλάτη κι έφευγε, ενώ εγώ δεν έκανα ποτέ, μα ποτέ πίσω. Ήμουν δυνατή, εκείνος όχι, έτσι ήμουν εγώ που πήγα στον πόλεμο για να υπερασπίσω τη Δημοκρατία».

Η Κόνστανς ντύνεται στρατιώτης και παρουσιάζεται ως Ας Τόμπσον, για να προσφέρει τις υπηρεσίες της στο πλευρό των Βορείων. Είναι ενθουσιασμένη, υπερήφανη και σχεδόν ευτυχισμένη που συμμετέχει και συνεισφέρει στον αγώνα κατά της δουλείας, και που κάνει κάτι τόσο έξω από τις κοινωνικές συμβάσεις. Στο στρατόπεδο εξασκείται στη χρήση του όπλου, μαθαίνει να αμύνεται, να κρύβεται, να ελίσσεται και να καλύπτει τα νώτα της. Στα διαλείμματα από τη σκληρή εκπαίδευση ή τη μάχη, σκάβει τούνελ, φορτώνει άμαξες, καθαρίζει κανόνια, σφάζει κατσίκες, πυροβολεί σκίουρους, εκτελεί όλες τις εντολές των ανωτέρων της. Τολμηρή και γενναία, σώζει τους συντρόφους της από την αιχμαλωσία, κερδίζοντας τον θαυμασμό και τον σεβασμό τους. Το όνομά της γίνεται γνωστό παντού, είναι πλέον ο γενναίος Ας, ο ήρωας, ο θρύλος για τον οποίο θα φτιαχτεί ένα τραγούδι. Είναι αποφασιστική και ατρόμητη. Ακόμα κι αν νιώθει φόβο, δεν το δείχνει. Κάνει πεζοπορία χιλιομέτρων με ζέστη, με κρύο ή με βροχή, πεινάει, διψάει, στερείται τα πάντα, μένει βρόμικη για εβδομάδες, κάποια στιγμή τραυματίζεται.

Τολμηρή και γενναία, σώζει τους συντρόφους της από την αιχμαλωσία, κερδίζοντας τον θαυμασμό και τον σεβασμό τους. Το όνομά της γίνεται γνωστό παντού, είναι πλέον ο γενναίος Ας, ο ήρωας, ο θρύλος για τον οποίο θα φτιαχτεί ένα τραγούδι.

Από τη στιγμή όμως που αποφασίζει να πάρει μέρος σε αυτόν τον εφιάλτη, η συνάντηση με τον φόβο είναι προδιαγεγραμμένη και αναπόφευκτη. «Ο φόβος σε βρίσκει πάντα». Μαζί έρχεται η κούραση, η πείνα, η ταλαιπωρία, η σωματική και ψυχική εξάντληση, που δοκιμάζουν τις αντοχές της. Ακολουθούν οι κατηγορίες για κατασκοπία και προδοσία. Φυλακίζεται σε ένα φρενοκομείο, ζει δεμένη με αλυσίδες, ανάμεσα σε διαταραγμένους ανθρώπους, βουτηγμένη σε περιττώματα, νηστική και άρρωστη. Τρώει ξύλο, υφίσταται βασανιστήρια και αρχίζει να χάνει το μυαλό της. Έχει παραισθήσεις, φτάνει σε ένα σημείο όπου συχνά τα όνειρα ή τα οράματα μπερδεύονται με την πραγματικότητα. Εκείνες τις ώρες επικοινωνεί με την νεκρή μητέρα της. Μόνο σ’ αυτή λογοδοτεί. Τέλος, καταφέρνει να αποδράσει και να επιστρέψει, μετά από ένα μακρύ ταξίδι, στο σπίτι της. Κι εκεί, όμως, τα πράγματα δεν είναι όπως τα άφησε.

Αντιστροφή ρόλων

Το είπαν και αντεστραμμένη Οδύσσεια. Και η Κόνστανς, η νέα Πηνελόπη, είναι μια γυναίκα που αποφασίζει να αναλάβει έναν καθαρά αντρικό –έως τότε– ρόλο. Τολμηρή και ασυμβίβαστη, έχει να αντιμετωπίσει διπλή πρόκληση. Τη φρίκη και την αγριότητα του πολέμου από τη μια και το να διατηρήσει μυστική την ταυτότητά της από την άλλη. Μπαίνει με τη θέλησή της σε έναν κόσμο γεμάτο θάνατο, κατεστραμμένα σπίτια και διαμελισμένα σώματα. Βιώνει συναισθήματα στην πιο ατόφια, καθαρή μορφή τους. Βαθύς πόνος, ωμός φόβος, ακραία βία. Φτάνει στο έσχατο σημείο της αντοχής της. Αγγίζει τα όριά της. Εκεί δεν υπάρχει χρόνος για σκέψη, δεν υπάρχουν περιθώρια για φθηνούς συναισθηματισμούς. Η ηρωίδα δεν αναρωτιέται τι να κάνει, δεν φιλοσοφεί, δεν αναλογίζεται τα συναισθήματά της. Δεν προλαβαίνει να το κάνει. Είναι ανά πάσα στιγμή σε ετοιμότητα. Το σώμα της δρα πριν ακόμα το μυαλό της δώσει την εντολή για την ενέργεια. Γιατί η επιβίωση είναι πάνω απ’ όλα. Η φρίκη του πολέμου ξυπνά το τέρας που κρύβει ο καθένας μέσα του, και τότε τα πράγματα γίνονται τόσο απλά.

«Αν σταθείς στη γραμμή με την αστραφτερή μπλε στολή σου, με βρώμικο πρόσωπο και το κεφάλι γεμάτο ψείρες, μετρώντας όλους τους νεκρούς που γνώρισες, ενώ δέχεσαι βροχή τις σφαίρες, ο τρόπος που βλέπεις τα πράγματα αλλάζει. Φτάνεις στο σημείο να κάνεις πράγματα που στο παρελθόν δεν θα τα είχες καν φανταστεί».

hunt mesa

Ο Λερντ Χαντ είναι Αμερικανός συγγραφέας, μεταφραστής και ακαδημαϊκός. Γεννήθηκε το 1968 στη Σιγκαπούρη. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Ιντιάνα και στο Πανεπιστήμιο της Σορβόνης. Εργάστηκε στο Γραφείο Τύπου του ΟΗΕ, δίδαξε δημιουργική γραφή στο Πανεπιστήμιο του Ντένβερ και σήμερα είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Μπράουν. Έχει δημοσιεύσει δέκα βιβλία και πολλά άρθρα στον αμερικανικό τύπο. Το Neverhome τιμήθηκε στη Γαλλία με το Μεγάλο Βραβείο Αμερικανικής Λογοτεχνίας.

Ο συγγραφέας παραθέτει τα γεγονότα ρεαλιστικά και καθηλώνει τον αναγνώστη με τον τρόπο που αποδίδει την πολυπλοκότητα του ανθρώπινου χαρακτήρα, το πείσμα και τη θέληση για ζωή της ηρωίδας. Μιας γυναίκας που γράφει τη δική της ιστορία, που μετατρέπει την ευαισθησία της σε πονηριά και ευελιξία, που επιτελεί το καθήκον της με κάθε τίμημα. Η πρωτοπρόσωπη αφήγηση προσδίδει αμεσότητα και ζωντάνια, υπογραμμίζει τον ρεαλισμό και την απλότητα. Η αλήθεια εμφανίζεται ωμή, η πραγματικότητα χωρίς σκιές. Ο λόγος του Χαντ είναι λιτός αλλά βαθιά ποιητικός και συναρπάζει με τον τρόπο που εξεικονίζει την τραγικότητα των καταστάσεων και την αμφιταλάντευση της ηρωίδας ανάμεσα στο σκοτάδι και στο φως, στη λογική και στην τρέλα. Ο αναγνώστης διεισδύει στον κόσμο της Κόνστανς, την ακολουθεί κατά πόδας στις περιπλανήσεις της, στην αναδρομή της στις πληγές του παρελθόντος και στα τωρινά της βάσανα, και μένει καθηλωμένος να παρακολουθεί την έκβαση του ταξιδιού της.

Λόγος λιτός αλλά βαθιά ποιητικός, που συναρπάζει με τον τρόπο που εξεικονίζει την τραγικότητα των καταστάσεων και την αμφιταλάντευση της ηρωίδας ανάμεσα στο σκοτάδι και στο φως, στη λογική και στην τρέλα.

Είναι επιλογή του συγγραφέα το να παραμείνει ο τίτλος στα αγγλικά, σε μια λέξη κατασκευασμένη από τον ίδιο, η οποία και αντιπροσωπεύει πλήρως την κατάσταση στην οποία περιέρχεται η ηρωίδα μετά τη συμμετοχή της στον πόλεμο. Neverhome. Ανέστια θα είναι στο εξής, γιατί πουθενά δεν θα νιώθει ασφαλής, και ποτέ δεν θα ξαναβρεθεί σε κάποιο μέρος το οποίο να αισθάνεται σπίτι της.

Εξαιρετική η μετάφραση του Χρήστου Οικονόμου. Αποδίδει επαρκώς τον κοφτό, άμεσο και ζωντανό λόγο του συγγραφέα και τον σύνθετο ψυχισμό της ηρωίδας. Μιας ηρωίδας που ήθελε «να μυρίσει αλλιώτικες αύρες, να πιει νερό από αλλιώτικες πηγές, να σταθεί πάνω στα ερείπια των ιδεών του χθες».

* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.


hunt exNeverhome
ΛΕΡΝΤ ΧΑΝΤ
Μτφρ. ΧΡΗΣΤΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ
ΠΟΛΙΣ 2021
Σελ. 256, τιμή εκδότη €16,00


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Υπήρχαν κάμποσοι που ούρλιαζαν τακτικά εκεί πέρα. Στην αρχή νόμιζες ότι ήταν μονάχα ένας που ούρλιαζε. Μετά όμως, αν έστηνες αυτί, καταλάβαινες ότι ήταν πολλοί και μάθαινες να τους ξεχωρίζεις. Μπορείς να ουρλιάξεις δυνατά. Ή σιγανά, να ουρλιάξεις και ο ήχος που θα βγει από μέσα σου να ακουστεί όπως ο ατμός από σφυρίχτρα τρένου, ή σαν σφαίρα από μουσκέτο που περνάει ξυστά από το αυτί σου. Να ουρλιάξεις σαν μαϊμού. Ή σαν βελανιδιά που τη χτύπησε κεραυνός σε ένα δάσος βυθισμένο στη σιωπή. Υπήρχε ένα παιδί, στην άλλη άκρη, που ούρλιαζε σαν να τραγουδούσε. Λες και έπρεπε να τον ανεβάσουν στη σκηνή. Οι κραυγές του είχαν μια περίτεχνη κομψότητα και έπιασα τον εαυτό μου να εύχεται να ήταν μονάχα εκείνος που θα κέντριζαν με τα μυτερά ραβδιά τους».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

«Βιβλίο από αίμα» του Κιμ ντε Λ’Οριζόν (κριτική) – Ένα μυθιστόρημα που μιλάει ανοιχτά για το μη δυαδικό φύλο

Για το μυθιστόρημα του Κιμ ντε Λ’ Οριζόν [Kim De L'Horizon] «Βιβλίο από αίμα» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης, εκδ. Ψυχογιός). Στην κεντρική εικόνα, το Kim De L'Horizon.

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

Με ...

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

«Ιδιωτικές άβυσσοι» του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς (κριτική) – Aναζήτηση λύτρωσης από τα σκοτάδια της ψυχής

Για το μυθιστόρημα του Τζανφράνκο Καλίγκαριτς [Gianfranco Calligarich] «Ιδιωτικές άβυσσοι» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος). 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Στη ζωή, αλλά και σε κάθε παιχνίδι κάθε νίκη καταλήγει να μοιά...

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

«Το πρόσωπο του άλλου» του Κόμπο Αμπέ (κριτική) – Ένα νοητικό και φιλοσοφικό παιχνίδι

Για το μυθιστόρημα του Κόμπο Αμπέ [Köbö Abe] «Το πρόσωπο του άλλου» (μτφρ. Στέλιος Παπαλεξανδρόπουλος, εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου (1966).

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Ο τρόπος που συντίθεται η...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Γυναικεία Βραβεία Μυθοπλασίας και non fiction - Women's prize 2024: Νικήτριες οι Γκανεσανάνθαν και Ναόμι Κλάιν

Και τα δύο βιβλία που βραβεύτηκαν με το Women's prize 2024 εξετάζουν τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι παρασύρονται από τον εξτρεμισμό. Κεντρική εικόνα: αριστερά η Naomi Klein και δεξιά η V.V. Ganeshananthan.

Επιμέλεια: Book Press

...
Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο –  Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Βραβεία Αναγνώστη 2024: Στη Λίζυ Τσιριμώκου το Μεγάλο βραβείο – Όλοι οι βραβευθέντες και τα βιβλία τους

Απονεμήθηκαν τα Βραβεία του Αναγνώστη 2024 για βιβλία που εκδόθηκαν το 2023. Η τελετή απονομής, διοργανώθηκε, όπως κάθε χρόνο, στο Μουσείο Μπενάκη. 

Επιμέλεια: Book Press

Το μεγάλο τιμητικό βραβείο για το σύνολο του έργου της απονεμήθηκε στη ...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

«Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» της Ναταλί Ρονβό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Λουξεμβουργιανής συγγραφέως Ναταλί Ρονβό [Nathalie Ronvaux] «Η Τσέστερφιλντ του πέμπτου ορόφου» (μτφρ. Χάρης Παπαϊωάννου), η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Έρχονται ημέρες Euro 2024: Τρία πρόσφατα βιβλία που μας θυμίζουν πως το ποδόσφαιρο είναι μαγεία, συγκινήσεις και σπουδαία κατορθώματα

Σε λίγες ημέρες ξεκινάει το Euro 2024 στη Γερμανία κι όλη η ποδοσφαιρική Ευρώπη ετοιμάζεται να ζήσει τη γιορτή. Σας προτείνουμε τρία πρόσφατα βιβλία, αμιγώς ποδοσφαιρικά, που θα σας βάλουν στο κλίμα της διοργάνωσης. Κεντρική εικόνα: Ο Θοδωρής Ζαγοράκης σηκώνει την βαρύτιμη κούπα του Euro μέσα στο Στάδιο Ντα Λουζ της...

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Τζον Γκρίσαμ: Ο μετρ του δικαστικού θρίλερ επιστρέφει

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Η λίστα του δικαστή» (μτφρ. Γιώργος Μπαρουξής, εκδ. Ελληνικά Γράμματα) εξετάζουμε την ξεχωριστή περίπτωση του Αμερικανού συγγραφέα που είναι μετρ των δικαστικών θρίλερ (και όχι μόνο), με πωλήσεις που ξεπερνούν τα 300 εκατ. αντίτυπα παγκοσμίως. Κεντρική εικόνα: © achiev...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ