H Xora pou pote

Για τη νουβέλα της Ornela Vorpsi «Η χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις» (μτφρ. Μαρία Σιδηροπούλου, εκδ. Πλέθρον). Φωτογραφία: Η Vefi Redhi και η Αμαλία Αρσένη από τη θεατρική παράσταση που βασίζεται στο βιβλίο, σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι.

Του Αχιλλέα Σύρμου

Η Ορνέλα Βόρπσι, κόρη πρώην εγκλείστου του στρατοπέδου-ορυχείου του Σπατς, εγκατέλειψε την κομμουνιστική Αλβανία λίγο πριν από την οριστική κατάρρευση του καθεστώτος Αλία, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, και εγκαταστάθηκε στο Μιλάνο για να σπουδάσει στην Ανώτατη Σχολή Καλών Τεχνών.

Αν και η Αλβανία παραμένει για εκείνη μια απωθημένη πατρίδα, δεν έκρυψε ποτέ ότι η εμπειρία του αλβανικού κομμουνισμού και της καθεστωτικής δίωξης καταλαμβάνουν κυρίαρχη θέση στον σχηματισμό της συγγραφικής της ταυτότητας. Η Ορνέλα Βόρπσι, στενή φίλη της Μόνικα Μπελούτσι και εξίσου καλλιπλόκαμη με αυτή, είναι μια αναγνωρισμένη και διεθνώς καταξιωμένη εικαστικός, φωτογράφος και συγγραφέας, το πολυσχιδές καλλιτεχνικό έργο της οποίας συνέχεται από την αίσθηση μιας απόλυτης πρόσδεσης στη χαρτογράφηση της γυναικείας ομορφιάς και των απειλών που σκευωρούν εναντίον της· μοτίβο που αναδεικνύεται εναργέστερα στη μυθοπλαστική νουβέλα με αυτοβιογραφικά ίχνη Η χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις, γραμμένη στα ιταλικά αλλά εκδομένη για πρώτη φορά στη Γαλλία. 

Μια μυθοπλαστική ανασύνθεση της προσωπικής ιστορίας της συγγραφέως και του διαρκώς ανεπούλωτου τραύματος, ένας εναγώνιος αναστοχασμός για τα χρόνια της εφηβείας της μέσα στον απομαγευμένο κόσμο ενός παρανοϊκού ολοκληρωτισμού που εγκαθίδρυσε ο άντρας-δικτάτορας και που η γυναικεία σεξουαλικότητα παρέμενε ένα ταμπού εξίσου διώξιμο όσο και η αντίσταση των εχθρών του λαού.

Η έκπαγλης ομορφιάς έφηβη πρωταγωνίστρια της άλλοτε πρωτοπρόσωπης και άλλοτε τριτοπρόσωπης αφήγησης, βιώνει ένα διπλό στιγματισμό: τον ταξικό, εξαιτίας του εγκλεισμού του πατέρα της στο Σπατς, το πιο κακόφημο χοτζικό γκουλάγκ, και τον στιγματισμό της κοινωνικά επιλήψιμης εκκολαπτόμενης γυναικείας σαγήνης που ακολουθεί το εφηβικό της σώμα, το ίδιο αμείλικτα όπως η δικτατορία του προλεταριάτου. Η χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις δεν είναι παρά μια μυθοπλαστική ανασύνθεση της προσωπικής ιστορίας της συγγραφέως και του διαρκώς ανεπούλωτου τραύματος, ένας εναγώνιος αναστοχασμός για τα χρόνια της εφηβείας της μέσα στον απομαγευμένο κόσμο ενός παρανοϊκού ολοκληρωτισμού που εγκαθίδρυσε ο άντρας-δικτάτορας και που η γυναικεία σεξουαλικότητα παρέμενε ένα ταμπού εξίσου διώξιμο όσο και η αντίσταση των εχθρών του λαού.

Ornela Vorpsi

Η ανάκληση των οδυνηρών αναμνήσεων και των διαγραφόμενων αδιεξόδων συντελείται μέσα από την αξιοποίηση μιας ευρηματικής εικονοποιΐας που αντλεί τη δυναμική της από την αρμονική ώσμωση του γραπτού λόγου και της αποστασιοποιημένης οπτικής αφήγησης, πάντοτε παρούσας στο έργο της Βόρπσι. Η νουβέλα, κατά κοινή παραδοχή των κριτικών, συγκαταλέγεται στα αριστουργήματα της ανατολικοευρωπαϊκής λογοτεχνίας κατά τη μετακομμουνιστική περίοδο, διότι, τηρώντας μια σατιρική ή ειρωνική απόσταση, «διερευνά το τραύμα του αυταρχισμού, της πατριαρχικής υπερ-σεξουαλικότητας, και της πολλαπλής βίας βυθομετρώντας ακατέργαστα και ποιητικά όψεις της ατομικής και συλλογικής ευθύνης, της μετανάστευσης/εξορίας και του νοήματος της τέχνης και της λογοτεχνίας».

vorpsi exΗ χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις γνώρισε αρκετές επανεκδόσεις στη Γαλλία, την Ιταλία και την Αγγλία. Έχει μεταφραστεί επίσης στα ελληνικά και κυκλοφόρησε το 2006 από τις εκδόσεις Πλέθρον.

→ Κάθε Τετάρτη και Πέμπτη στις 20:30 μέχρι τις 27 Οκτωβρίου, ανεβαίνει στη σκηνή του θεάτρου Σταθμός η παράσταση «Η χώρα όπου ποτέ δεν πεθαίνεις» βασισμένη στη νουβέλα της Βόρπσι, σε σκηνοθεσία Ένκε Φεζολλάρι.

* Ο ΑΧΙΛΛΕΑΣ ΣΥΡΜΟΣ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.

politeia link more

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική)  – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

«Δέντρο από καπνό» του Ντένις Τζόνσον (κριτική) – Το βραβευμένο μυθιστόρημα-σταθμός για τον πόλεμο του Βιετνάμ

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Ντένις Τζόνσον (Denis Johnson) «Δέντρο από καπνό» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Πατάκη), με αφορμή την κυκλοφορία –ήταν εξαντλημένο εδώ και χρόνια– της δεύτερης έκδοσής του. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Εί...

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Ο Χαβιέρ Θέρκας και η ηθική του Εμφυλίου

Τρια μυθιστορήματα του επιτυχημένου Ισπανού συγγραφέα Χαβιέρ Θέρκας (Javier Cercas) και ο τρόπος με τον οποίο ο Ισπανικός Εμφύλιος εντάσσεται στις τρεις ιστορίες. Οι διαθλάσεις της Ιστορίας στον καθρέφτη της μνήμης και της λογοτεχνικής αφήγησης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

 Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, κ. Σταύρος Ζουµπουλάκης. Η τρίτη εκδήλωση έχει τίτλο «Κορνήλι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ