magiko koritsi

Για την ποιητική συλλογή του Γιάννη Κόκκινου «Μαγικό κορίτσι» (εκδ. Σμίλη). Φωτογραφία © Ιωάννα Βουρακίδου.

Του Νίκου Ξένιου

Ένα φωτεινό, διερευνητικό βλέμμα γίνεται πηγή έμπνευσης για τον Γιάννη Κόκκινο, που στην πρώτη του ποιητική συλλογή Μαγικό Κορίτσι (εκδ. Σμίλη) ισορροπεί ανάμεσα στην έκλυση του ερωτικού συναισθήματος και στην εκλογικευμένη, φιλοσοφική ενατένιση. Ο χρόνος μοιράζεται ανάμεσα στην προ-έρωτος εποχή και σ’ αυτήν την αποκαλυπτική πηγή ανάτασης που το ερωτικό βίωμα εγκαινιάζει για τη ζωή. «Αβαρής σαν φύλλο» ο ποιητής περνά συνειδητά από μια περίοδο θρησκευτικής αναζήτησης της σωτηρίας στην περίοδο της αναγωγής του έρωτα σε αυτόνομο σύστημα πίστης. Παλιές, πλατωνικές συλλήψεις υλοποιούνται, τώρα, αιφνίδια: σαν να προϋπήρξε ένα στάδιο μακράς αναμονής και σαν τώρα, στην ωριμότητα, ο δημιουργός να ανακάλυψε την απτή τους διάσταση σ’ ένα κιαροσκούρο καινοφανές, που αναδεικνύεται μέσα από τις φωτογραφίες της Ιωάννας Βουρακίδου.

Αυτή η νέα εμπειρία (που στον αναγνώστη εμφανίζεται ανεπεξέργαστη και πρωτοείδωτη, ενώ φυσικά για τον ποιητή είναι η απόρροια εμπεριστατωμένης φροντίδας της φόρμας) διανοίγει ορίζοντες υπαρξιακής εξιχνίασης του βιώματος που ξεπερνούν τη θρησκευτική, μεταφυσική προσέγγιση, ενώ η έκπληξη του ποιητικού υποκειμένου συνίσταται στη συνάντηση με την αλήθεια που αποκαλύπτει το «βλέμμα» της ψυχής, τόσο στη φωτογραφική, όσο και στην ποιητική του εξεικόνιση. Επίσης (και αυτό είναι αξιοπερίεργο), η εστία απ’ όπου αναβλύζει το φως στη φιλοτέχνηση του πορτρέτου της αγαπημένης γυναίκας δεν είναι μια πηγή υπερφυσική, αλλά ένα σύνολο από φωτιστικές πηγές ενδογενείς στο ποιητικό σύμπαν, που προσδίδουν οικείο, κλασικό, γνωστό σε όλους μας ποιητικό περιεχόμενο: «συλλέκτρια δεινή η αγάπη». Σε μια παλάμη συγκεντρώνονται τα αγγίγματα μιας ολόκληρης ζωής και ζυγοσταθμούν με συγκεκριμένα αντίβαρα την πλοήγηση στον έρωτα, ώστε να εξασφαλιστεί η συνέχιση του ταξιδιού.

Ο χώρος μετασχηματίζεται σ’ ένα είδος λατρευτικού βωμού, όπου η γυναικεία φιγούρα ενέχει τη θέση ιέρειας και εξιδανικεύεται, σε μια διαδικασία συνειδητής αναγωγής των χαρακτηριστικών της στο Απόλυτο.

Και σ’ αυτό ακριβώς το σημείο πρωτοτυπεί η μούσα του Γιάννη Κόκκινου: η ερωτική εμπειρία, κοινή για όλους τους ανθρώπους, παράγει ένα καλλιτέχνημα που αντιβαίνει στην ειθισμένη ματιά και φωτίζεται από αυτόνομη πηγή φωτός. Οι αισθήσεις συνθέτουν το πορτρέτο του αγαπώμενου προσώπου και, ως ώφειλαν, εντοπίζονται σε αντικείμενα του περιβάλλοντος χώρου: στους υαλοκαθαριστήρες, στην πετσέτα του μπάνιου, στα υφάσματα και στις διαφορετικές υφές που αγκαλιάζουν το αντικείμενο του πόθου και το περιβάλλουν με μια γυμνότητα εξωγενή, απότοκο του αισθησιακού προτύπου που επικρατεί ως μουσική variation σε αυτά τα ποιήματα. Ο χώρος μετασχηματίζεται σ’ ένα είδος λατρευτικού βωμού, όπου η γυναικεία φιγούρα ενέχει τη θέση ιέρειας και εξιδανικεύεται, σε μια διαδικασία συνειδητής αναγωγής των χαρακτηριστικών της στο Απόλυτο. Η ποίηση του Κόκκινου βαδίζει προσεκτικά στο εύθραυστο αυτό άδυτο του έρωτα, ακραγγίζοντας με δέος τα μέλη της αγαπημένης γυναίκας, τηρώντας άγραφους νόμους σεβασμού, εγκαθιδρύοντας καθεστώς σιωπής και απεμπολώντας όλα τα πιθανά κατηγορήματα κοινοτοπίας που πιθανόν θα μόλυναν την αδιαπραγμάτευτη μαγεία και ιερότητα.

Σπάνια η ποίηση στρέφεται σε τόσο κλασικά κατηγορήματα του Ωραίου, ώστε να επιτύχει την επιθυμητή συνεκδοχή πραγματικότητας και διανοητικής σύλληψης. Απελευθερωτικοί, λυτρωτικοί, οραματικοί, οι στίχοι τηρούν στάση ευγνώμονα στη χρονική καθυστέρηση που προηγήθηκε της ερωτικής ολοκλήρωσης: η μοναξιά περασμένων χρόνων «επιπλώνει» το οικοδόμημα της αγάπης. «Θέλω να σε φορέσω στον καθρέφτη – σαν όστια να σε καταπιώ»: από το μικροσύμπαν της συλλογής αναδύεται μια γυναικεία μορφή άγρια, ατίθαση, αριστοκρατική. «Κρύφτηκε το κορίτσι στην πλατεία – και στοίβαζε λέξεις πλάι της». Η συνύπαρξη του ερωτικού ζεύγους μεταστοιχειώνεται σε θέαμα που προκαλεί τον φθόνο των ανθρώπων. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο μέσω αυτής της ματιάς τους υφίστανται οι «άλλοι» σε αυτά τα ποιήματα.

smili kokkinos magiko koritsiΕίναι ξεκάθαρη η πρόθεση δικαίωσης μετά την αναμονή αυτής της φωτοχυσίας, ως επιστέγασμα υψηλών προσδοκιών, ως κατασίγαση εξεγερμένων πόθων, ως καταπράυνση οξυμμένης ανυπομονησίας, ως επανεύρεση του «χαμένου χρόνου». Ιδιαίτερα στην «Τριλογία της Ανησυχίας», το ανησυχαστικό μοτίβο της παροδικότητας, του εφήμερου χαρακτήρα του έρωτα, λειτουργεί απροσδόκητα προς επίρρωσιν της απόλυτα ψύχραιμης διαχείρισης που το ποιητικό υποκείμενο κάνει στη ρεαλιστική αυτήν προοπτική. Ο «άκαρδος» Απρίλιος του Έλιοτ εδώ τείνει να μετασχηματιστεί σε φάσμα εξισορρόπησης και κατευνασμού του άγχους για μια πιθανή απώλεια της ιδεώδους στιγμής. «Ξέρω πως θα σε θέλω κι αύριο». Η διαβεβαίωση αυτή, που προϋποθέτει αναπόφευκτα την εξιδανίκευση, παύει είναι μια φορμαλιστική διέξοδος από την ισοπέδωση που επιφέρει η καθημερινότητα. Αντίθετα, θεμελιώνεται στην ταύτιση των δύο υπάρξεων και στην αναψηλάφηση του κοινού λατρευτικού τόπου που έχει θεσπίσει η συνάντησή τους «εν χρόνω».

Η εναλλαγή συναισθημάτων, το πισωγύρισμα σε πρότερες, έωλες ψυχικές καταστάσεις εξορκίζονται σε κάθε μεμονωμένο ποίημα, παραχωρώντας τη θέση τους σε μιαν εκρηκτική βεβαιότητα παγίωσης της Απόλυτης μορφής. Εις πείσμα, βέβαια, αυτής της συνεκτικής δομής, την ύφανση της συλλογής διαπερνά σποράδην μια ανατριχίλα εγκατάλειψης, μιαν εναπομείνασα νότα απόγνωσης από άλλες εποχές, ένα φτερούγισμα θανάτου, μια υπόνοια καταστροφής, ένας ψίθυρος ικεσίας. Δυστυχώς για τη ζωή και ευτυχώς για την Ποίηση!


 Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

ΑΓΡΙΑ ΣΚΕΨΗ

Ατίθαση καταιγίδα
γυρεύει εδώ και τώρα
να ξεσπάσει
κι οι λέξεις
οι μυστικές του γητευτή
χαϊδεύουν την άγρια σκέψη της
πως δεν θα χάσει δύναμη
αν μάθει και αυτή
να περιμένει

Να καταδέχεται
τα σκοτεινά περάσματα
μα και τις χαραμάδες
ώστε να βγει σε άλλον ουρανό
κι από ψηλότερα
πιο δυνατά να πέσει
κι ας έφτασε
το καλοκαίρι
κι ας μην την περίμενε κανείς

Εγώ στο ξέφωτο
θα σε φιλάω
κι οι άλλοι
απ' το υπόστεγο
θα μας κοιτούν κρυμμένοι

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

«Αρχαίος πίθηκος» της Χλόης Κουτσουμπέλη (κριτική) – Μια ποιητική συνομιλία με το παράλογο, το ανοίκειο, το ανορθόδοξο

Για την ποιητική συλλογή της Χλόης Κουτσουμπέλη «Αρχαίος πίθηκος» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: από τη θεατρική παράσταση «Περιμένοντας τον Γκοντό» στο Φεστιβάλ της Αβινιόν (1978) © Wikipedia. 

Γράφει η Ευσταθία Δήμου

...
«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

Για το βιβλίο του Χρήστου Δανιήλ «Όλα δεν τα' χω πει / Η «αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: η Μάτση Χατζηλαζάρου. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσεκούρας 

«Η μεγάλη λογοτεχνία  ...

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Πέντε ελληνικά μυθιστορήματα, πέντε εντυπωσιακές ηρωίδες

Γυναίκες άλλων εποχών, αλλά και σύγχρονες. Βασίλισσες, αλλά και γυναίκες της διπλανής πόρτας. Επιλέγουμε πέντε πρόσφατα βιβλία Ελλήνων συγγραφέων που μας προσφέρουν, αντίστοιχα, πέντε εντυπωτικές και καλοσχηματισμένες ηρωίδες. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος  ...

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ