mainas gia tin katabasi tis aggelis

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

Μια υπερ-ήπειρος η Παγγαία, εκατομμύρια χρόνια πριν διαχωριστεί σε ηπειρωτικά τμήματα. Ένας υπερ-χρόνος που διατρέχει τη συλλογή, που ξεκινάει από την πρώτη αφήγηση και εκτείνεται ως την τελευταία. Ένας υπερ-πόλεμος παντού και πάντα και στίφη ανθρώπων που περιμένουν ακινητοποιημένα και μετέωρα σε παλιούς σταθμούς ένα τρένο που δεν έρχεται. Η πτώση, η ιστορία του Κάιν και του Άβελ, ένα προπατορικό αμάρτημα που διαιωνίζεται, η αναζήτηση του αιώνιου γιατί, η ανίχνευση μιας αιτίας ή ενός σκοπού που να δικαιολογεί την ανθρώπινη περιπέτεια, το αδιέξοδο των ανθρώπινων σχέσεων, η μοναξιά και η απομόνωση. Αγέλες λαών που μάταια προσπαθούν να καταφύγουν σε μια πεδιάδα, σε έναν ουτοπικό χώρο και χρόνο, για να σωθούν.

Διαχρονική, επίκαιρη, οικουμενική, καθολική, καίρια και ουσιαστική η ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα, θέτει υπαρξιακά και φιλοσοφικά θέματα σχετικά με το νόημα της ζωής, όλα αυτά που ο αναγνώστης θα ήθελε να μάθει, αλλά φοβάται να ρωτήσει. Όλη η συλλογή αποτελεί μια πολύ ενδιαφέρουσα σύνθεση, άριστα δομημένη και οργανωμένη σε ενότητες:

Πρώτο μέρος: Θεωρία. Με υπότιτλο: «Η κληρονομική ενοχή».
Δεύτερο μέρος: Πράξη. Με υπότιτλο: «Οι αποστάτες της αφής». Χωρισμένο (το δεύτερο αυτό και μεγαλύτερο μέρος) σε πέντε πράξεις, με υπότιτλους αντίστοιχα: «Το κοπάδι των τεφρών», «Κυριακή των απόμακρων», «Η σφαιρική αστάθεια», «Κίρκεγκορ ή Ο αγρός των εκκρεμών καρατομήσεων», και «Έξοδος στη λωρίδα του Μέμπιους».

Η προμετωπίδα της συλλογής, μια απόφανση του Ρωμαίου ποιητή Μαρτιάλη, γνωστού για τους δηκτικούς αποφθεγματικούς του στίχους, δεν είναι τυχαία. Πολλοί στίχοι του Μάινα είναι αποφθεγματικοί και δημιουργούν ένα παλίμψηστο μίας ευρείας σκέψης στοχαστικής που ολοκληρώνεται σιγά σιγά μέσα στη συλλογή. Ένα πνεύμα κοφτερό, έξυπνο και σαρκαστικό, που ανατρέπει διαρκώς κάθε βεβαιότητα, διατρέχει το βιβλίο. Παραθέτω ενδεικτικά:

Για την ποιητική:

«Η ποίηση είναι πτώση.
Πέφτει εκεί όπου το φως
νικάει πάντοτε
η σκιά».

Και αλλού:

«Η νυχτοπεταλούδα της γραφής
έλκεται απ’ το πένθος».

Διαχρονική, επίκαιρη, οικουμενική, καθολική, καίρια και ουσιαστική η ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα, θέτει υπαρξιακά και φιλοσοφικά θέματα σχετικά με το νόημα της ζωής...

Απαντά στην Καρτεσιανή σκέψη:

«Σκέφτομαι, άρα είμαι
αλλού».

Και πιο κάτω:

«Είμαι, άρα διστάζω.
Νιώθω, άρα διστάζω να σκεφτώ».

Απαντά στο Βιβλικό αφήγημα ανθρωποκεντρικά αφού η γνώση είναι η ουσία:

«Εκεί που στέκει, λένε, η μηλιά της γνώσης
θα κείται πάντα ο Παράδεισος.
Ακόμα στέκεις, θύμα τέτοιας βρώσης,
και πλέον δεν αμφισβητείς: σε περιμένει άβυσσος».

Για την επανάληψη, τη ρουτίνα και τον καιρό της καραντίνας:

«Θυμάσαι εκείνο το φιλί;
Σε λίγο θ’ αφορά τους γεωλόγους».

Και πιο κάτω:

«Εγώ είμαι, ξαναλέει το χτες.
(Κάθε ποτέ ξανά
είναι υποσύνολο του αύριο)».

Σαρκάζει πάνω στις ανθρώπινες σχέσεις:

«Αν δεν παντρευτείς
δεν ξέρεις τι ’ναι λάθος.
(Αν δεν χωρίσεις
δεν ξέρεις τι ’ναι βία)». 

Και παρακάτω:

«Κάθε καταστροφή είναι ευκαιρία. Για μια νέα».

Για την Ιστορία:

«Ιστορία είναι το αψέντι
μεγαλομανών.
Η νόσος της αγέλης».

Από τις προμετωπίδες που προηγούνται σε κάθε μία από τις ενότητες του βιβλίου, αλλά και από τα σχετικά ποιήματα με τις ονομαστικές αναφορές και τους στοχαστικούς ή εξομολογητικούς μονολόγους των διαφόρων χαρακτήρων, αντιλαμβανόμαστε ότι υπάρχει μια διακειμενική συνομιλία με τον λογοτεχνικό και φιλοσοφικό Κανόνα.

Πολλοί στίχοι του Μάινα είναι αποφθεγματικοί και δημιουργούν ένα παλίμψηστο μίας ευρείας σκέψης στοχαστικής που ολοκληρώνεται σιγά σιγά μέσα στη συλλογή.

Από τον βιβλικό Άβελ ως σύμβολο, μέχρι τον Κίρκεγκορ, τον Χάιντεγκερ και τον Νίτσε, από τον Τσέλαν έως την Ντίκινσον και την Τσβετάγιεβα, από τον Τρακλ έως τον Σολωμό και τον Μίλος, από τον επαναληπτικό χρόνο του Μπόρχες ως τον υπερρεαλισμό του Κακναβάτου, ο ποιητής αποτυπώνει μια ατέρμονη, διανοητική συνομιλία γύρω από τα βασικά θέματα του χρόνου και της ανθρώπινης ύπαρξης.

«Ό,τι έγινε, είναι αιώνιο. Ό,τι συνέβη,
δεν σταματά ποτέ να λειτουργεί ως προζύμι.
Κι ό,τι ακολούθησε είναι καρπός του Κήπου».

δηλώνει με οξυδέρκεια στο ποίημα «Βυθός, ζωή και Τσέλαν».

mikri arktos mainas proskommata kai poimantikes lyseisΣτην Παγγαία, λοιπόν, πριν εκατομμύρια χρόνια, σε μια γωνιά του κήπου της Βαβέλ, το δράμα που εκτυλίσσεται είναι πανάρχαιο και αιώνιο διηγείται ο Μάινας. Και συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Τίποτε δεν αλλάζει στην ανθρώπινη πολεμοχαρή φύση, στην αγέλη των ανθρώπινων όντων.

Η διάψευση και η αποτυχία του ανθρώπου να διαφοροποιηθεί από τη φύση του ζώου της αγέλης, το πρώτο πρώτο γράμμα από τον πρώτο πρώτο πόλεμο, που πρέπει κάπου να παρέπεσε και δεν επιδόθηκε ποτέ ώστε να μπορέσει κάποια στιγμή να επικρατήσει στον κόσμο η ειρήνη, η «Τρίτη μεραρχία», παιδιά με ξύλινα σπαθιά που τρέχουν ακόμα στην Κορσική, ένας νεαρός που σκοτώθηκε νωρίς και στοιχειώνει ακόμα τη μητέρα του, ο άγγελος που δεν ζήτησε συγγνώμη, η αποδόμηση της αστικής ευτυχίας και επανάπαυσης όπως εκδηλώνεται με μια περιήγηση σ’ ένα σαλόνι με ένα αόρατο ή βουβό πιάνο. Ο Θησέας, ο άνθρωπος, κάθε άνθρωπος παγιδευμένος σε έναν μπορχεσιανό Λαβύρινθο, καταδικασμένος σε μια αέναη επανάληψη χωρίς ελπίδα εξέλιξης.

Όμως και η εποχή της καραντίνας, που αναδεικνύει περισσότερο τα αποστασιοποιημένα φιλιά και την απαγορευμένη αφή που πάντα όμως διέπει τις ανθρώπινες σχέσεις σε όλες τις εποχές.

Όλα αυτά θέματα και υποθέματα αυτής της τόσο πυκνής συλλογής.

«Το πρόβλημα άρχισε με τους Σουμέριους», γράφει ο Μάινας,

«Πρώτα ήταν όλα ανηφοριά
Μετά ήταν όλα δρόμος.
Και κάθε δρόμος ψάχνει να τελειώσει σ’ ένα αδιέξοδο».

Γράφει ο ποιητής μέσα από το προσωπείο του Τσέλαν, κλείνοντας το ποίημα «Βυθός, ζωή και Τσέλαν»:

«Για ό,τι κάνατε,
για τα τσαμπιά των σκελετών
και την πυρά των κρύων,
για τον καπνό που ουδέποτε θα σβήσει
στις φρυκτωρίες των ετών,
αξίζω λήθη.
Αξίζω ηρεμία».


* Η ΧΛΟΗ ΚΟΥΤΣΟΥΜΠΕΛΗ είναι πεζογράφος και ποιήτρια. Τελευταίο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Η γυμνή μοναξιά του ποιητή Όμικρον» (εκδ. Πόλις).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η συμμιγή» του Βαγγέλη Τασιόπουλου – Από τα ομηρικά έπη στην Ανάσταση

«Η συμμιγή» του Βαγγέλη Τασιόπουλου – Από τα ομηρικά έπη στην Ανάσταση

Για την ποιητική συλλογή του Βαγγέλη Τασιόπουλου «Η συμμιγή» (εκδ. Ρώμη). Στην κεντρική εικόνα: «Η επιστροφή του Οδυσσέα» (1968) του Τζόρτζιο Ντε Κίρικο. 

Γράφει ο Γιώργος Γκόζης

Ήρθε η στιγμή όπου εκτός από τους συμμιγείς αριθμούς,...

«Σερμίν» του Τεβφίκ Φικρέτ (κριτική) – σημαντικού Τούρκου ποιητή των αρχών του 20ου αιώνα

«Σερμίν» του Τεβφίκ Φικρέτ (κριτική) – σημαντικού Τούρκου ποιητή των αρχών του 20ου αιώνα

Για την ποιητική συλλογή του Τεβφίκ Φικρέτ [Tevfik Fikret] «Σερμίν» (μτφρ. από τα τουρκικά Δημήτρης Χουλιαράκης, εκδ. Το Ροδακιό).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Προσφάτως η καθ’ ημάς αγορά του πολιτισμού ενισχύθηκε με ένα ενδιαφέρον προϊόν δημιουργικής...

«Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» του Κώστα Κουτσουρέλη (κριτική)

«Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» του Κώστα Κουτσουρέλη (κριτική)

Κριτική παρουσίαση των θέσεων και των επιχειρημάτων που αναπτύσσει ο Κώστας Κουτσουρέλης στο βιβλίο του «Τι είναι και τι δεν είναι η ποίηση» (εκδ. Μικρή Άρκτος).

Του Διογένη Σακκά

Το βιβλίο του Κώστα Κουτσουρέλη Τι είναι και τι δεν είναι η ποί...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η Θεσσαλονίκη εκτός των τειχών»

Ο εκδοτικός οίκος University Studio Press΄σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Βασίλη Κολώνα «Η ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ ΕΚΤΟΣ ΤΩΝ ΤΕΙΧΩΝ - Εικονογραφία της συνοικίας των Εξοχών (1885-1912)», την Τετάρτη 14 Δεκεμβρίου, στις 19:00, στο Τεχνικό Επιμελητήριο Κεντρικής Μακεδονίας (ΤΕΕ), Λεωφόρος Μεγάλου Αλεξάνδρου...

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Μαρία Καντ, Ευά Παπαδάκης, Στρατούλα Θεοδωράτου: τιμήθηκαν με τα βραβεία Βαρβέρη και Κουμανταρέα της Εταιρείας Συγγραφέων

Στην κατάμεστη αίθουσα του Συλλόγου οι Φίλοι της Μουσικής «Λίλιαν Βουδούρη» απονεμήθηκαν χθες τα Βραβεία 2022 της Εταιρείας Συγγραφέων. Την εκδήλωση χαιρέτισαν η Πρόεδρος της Δημοκρατίας κα Κατερίνα Σακελλαροπούλου, ο υφυπουργός Πολιτισμού κ. Νικόλας Γιατρομανωλάκης και ο Διευθυντής του Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρ...

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

«Κάθε λογοτεχνικός χαρακτήρας κρύβει μια σκοτεινή πλευρά»: 5 συγγραφικές συμβουλές από την Άγκαθα Κρίστι

Η Άγκαθα Κρίστι ήταν Βρετανίδα συγγραφέας, ευρέως γνωστή για τα αστυνομικά μυθιστορήματά της, καθώς και για τους λογοτεχνικούς ήρωες που δημιούργησε, τον δαιμόνιο ντεντέκτιβ Ηρακλή Πουαρό και τη Μις Μαρπλ. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Ψυχογιός.

Επιμέλει...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ