Seated Woman Back Turned to the Open Window 1922

Για την ποιητική συλλογή της Καίτης Παυλή «Ανοίγεις το παράθυρο» (εκδ. ΑΩ).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Θα συμφωνήσω ότι το ποίημα, το έργο τέχνης έχει αυθυπαρξία κι αυτό είναι που κρίνεται τόσο από τους αναγνώστες/τριες όσο κι από όσους εμφανίζονται ως ειδήμονες. Αναμφίβολα, δεν είναι τα βιογραφικά και τα κοινωνικά συγκείμενα, που ορίζουν τη σχέση ενός έργου τέχνης με το καλλιτεχνικό πεδίο. Όμως, μπορεί να λειτουργήσουν τα συγκείμενα ως πορτατίφ για την ενδελεχή κατανόηση του ποιήματος.

Δεν έχω την αίσθηση ότι καινοτομώ με τα προηγηθέντα. Θεωρώ, ωστόσο, πως επιβάλλεται η επανάληψη του αυτονόητου στην προσπάθεια ανάγνωσης της πρώτης ποιητικής συλλογής της Καίτης Παυλή.

«Κι ένα πρωί ανοίγεις το παράθυρο
Και πετάς στον αιθέρα».

Είναι η προσφυγή στην τέχνη της ποίησης μια μορφή εξέγερσης στην καθημερινότητα που εξωθεί σε συμφιλίωση με το πικρό ψωμί, τις δυσμενείς κοινωνικές συνθήκες, τη διάψευση, την απουσία. Είναι η προσωπική της απάντηση σ’ όλα όσα της προκαλούν δυσανεξία.

Το ποίημα αποτελεί συμπυκνωμένο μανιφέστο της Παυλή για τη λειτουργία της ποίησης. Αντιλαμβάνεται τη διαδικασία της γραφής ως μια εξωστρεφή διαδικασία, ως δράση που στρέφεται εναντίον της ακινησίας και της παθητικής αποδοχής όσων εξελίσσονται στο κοινωνικό περιβάλλον. Είναι η προσφυγή στην τέχνη της ποίησης μια μορφή εξέγερσης στην καθημερινότητα που εξωθεί σε συμφιλίωση με το πικρό ψωμί, τις δυσμενείς κοινωνικές συνθήκες, τη διάψευση, την απουσία. Είναι η προσωπική της απάντηση σ’ όλα όσα της προκαλούν δυσανεξία.

Για την ποιήτρια η ποίηση είναι ένα προσκλητήριο λέξεων. Γνωρίζει τη μεγάλη δύναμή τους για τη δημιουργία ενός ποιητικού κόσμου. Σαν τις πέτρες οι λέξεις συμπεριφέρονται ερμητικά. Είναι αχιβάδες, στιλπνές και απαστράπτουσες, χωρίς όμως τη δύναμη του λόγου, ο οποίος κρύβεται στη σύνθεση.

«Λέξεις αχιβάδες στιλπνές
Κλεισμένες στο βυθό
Της ανέκφραστης αγωνίας μου»

Είναι φορείς μουσικής και φωτός. Ως φιλόλογος αλλά και στοχαστικός άνθρωπος έχει πλήρη συνείδηση της δύναμης των κατάλληλων λέξεων για τη δημιουργία του ποιητικού της σύμπαντος. Από την πρώτη στιγμή υπογραμμίζει τον ρόλο της γλώσσας. Είναι πυγολαμπίδες, οι νεράιδες της ποίησης.

Την ίδια στιγμή, ετοιμάζεται για τον αποχωρισμό των δημιουργημάτων της. Οι λέξεις θα λάμψουν ως πυγολαμπίδες που φωτίζουν την ύπαρξή τους αλλά και τις αγωνίες της δημιουργού. Ωστόσο, μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα το φως απομειώνεται. Τα ποιήματα απομακρύνονται από τον δημιουργό. Σ’ αυτές τις λέξεις διαχέεται η επιθυμία της ποιήτριας ώστε οι λέξεις της –συνεπώς και τα ποιήματά της– να επιπλεύσουν στην αιωνιότητα του ποιητικού χρόνου. να είναι και αρτιγέννητες και αιώνιες.

Στο ποιητικό μανιφέστο της Παυλή, εκτός από τα προαναφερθέντα, διατυπώνεται η αγωνία της για τη σκοπιμότητα του ποιητικού λόγου.

«Μα τι ζητούν οι ποιητές
Στην αγορά
Κατεβάζοντας άστρα
Απ’ τον ουράνιο θόλο
Στο παζάρι;»

Το ποίημα (οι ποιητές) που δανείζεται την ποιητική της αχιβάδα από τον Καβάφη («Περιμένοντας τους βαρβάρους») είναι ένα ερώτημα για την αναγκαιότητα της ποίησης, χωρίς ωστόσο να περιλαμβάνεται η απάντηση. Για ποιον λόγο αυτός ο ποιητικός μόχθος με την εξόρυξη λέξεων, χρωματιστών πετρωμάτων και μεταφοράς αυτού του λόγου στην αγορά («Τα καφενεία»). Το νερό ως στοιχείο ζωής και ο ρόλος τους ως φορέων μουσικής («Αηδόνια») εξουδετερώνονται από τον αντιποιητικό ρυθμό της ζωής που επιβάλλει το δικό της σκοτάδι.

Η Παυλή αρέσκεται στην οργάνωση των ποιημάτων της στη βάση έντονων αντιθέσεων, που καθιστούν πιο ορατή τη διαπάλη είτε ανάμεσα στο φως και το σκοτάδι, είτε ανάμεσα σε μια εργώδη πνευματική δημιουργία και την αδιαφορία της αγοράς για την τέχνη. Στο επόμενο ποίημα της ποιητικής της («Ποίηση») διευρύνεται η αντίθεση.

«Απόχη του Άπιαστου
Από αρχαίους βυθούς
Αόρατες πόλεις
Συνεχώς αναδύονται
Άρρητες
Ανεβαίνουν στα ύψη»

Στη μια πλευρά η ποίηση ως απόχη του άπιαστου που κουβαλάει χιλιάδες στίχους και φωνές του παρελθόντος· ως φως φαρμακερό που φωτίζει τις πληγές του παρόντος. Κι από την άλλη το παρόν, όπου το μαύρο ορίζει τα πέρατα. Και η ποιήτρια στέκει ανάμεσα προβληματισμένη...

Στη μια πλευρά η ποίηση ως απόχη του άπιαστου που κουβαλάει χιλιάδες στίχους και φωνές του παρελθόντος· ως φως φαρμακερό που φωτίζει τις πληγές του παρόντος. Κι από την άλλη το παρόν, όπου το μαύρο ορίζει τα πέρατα. Και η ποιήτρια στέκει ανάμεσα προβληματισμένη, με τις αγωνίες της, να μετράει την αδυναμία της να αλλάξει τον κόσμο. Ποιος είναι λοιπόν ο ρόλος της ποίησης; Ποια η αναγκαιότητα της ύπαρξής της;

Η Παυλή δεν ανήκει στις φωνές εκείνες που ικανοποιούνται από την ερμητικότητά της. Δεν ικανοποιείται από τον ναρκισσισμό του δημιουργού, που υποφέρει από το σύνδρομο της Χιονάτης. Δεν θεωρεί την ποιητική γραφή ως έναν φιλντισένιο πύργο, στον οποίο εισέρχονται μόνο λίγοι. Δεν πιστεύει σε ποιητικές Ατλαντίδες κι αυτό δίνεται στο τέταρτο ποίημα της ποιητικής της («Ποδηλάτης»), που αφιερώνεται στο επιμελητή της ποιητικής συλλογής, του οποίου η στάση ζωής προμηθεύει τα καυσόξυλα για να δημιουργηθεί η ποιητική πυρά.

Στο ποίημα αυτό η ποιητική της Παυλή προσγειώνεται στον κόσμο της ύλης. Δεν είναι μια τέχνη στίλβοντος ποδηλάτου, όπως έγραφε ο Εμπειρίκος. Δεν είναι μια δράση που ακτινοβολεί στα αμφιθέατρα, στα περιοδικά, στις δεξιώσεις και τις αίθουσες της απονομής των βραβείων. Είναι μια δράση που αποκτά υλικότητα. Είναι κινήσεις συνέπειας.

«Θα απογειωθεί. Όχι με "Πήγασο"
Με το ποδήλατό του θα ανυψωθεί
Με το ποδήλατό του μόνο»

Συνομιλώντας με άλλους δημιουργούς (Γιάννης Κοντός, Άγγελος Σικελιανός) δίνει νόημα στην ποιητικότητα της ανθρώπινης δράσης. Αναδεικνύει τη σημασία της καθημερινότητας, όταν αποκτά νόημα η ύπαρξη. Αντιπροτείνει στα υψιπετή σύμβολα (τον Πήγασο, το στίλβον ποδήλατο) και στην απαξίωση της καθημερινότητας τη διαρκή πάλη για έγχυση νοήματος στις καθημερινές λέξεις και πράξεις. Δεν χρειάζεται υψηλόφρων ρητορική και πυρέσσον λεξιλόγιο για να υπάρξει ποίηση. Είναι η ποιητική πράξη, πρωτίστως, μια συνεχής πάλη με αυτά που εξουδετερώνουν την ευαισθησία και νεκρώνουν τον ανθρωπισμό.

Για τον λόγο αυτόν η Παυλή επιλέγει να δώσει λόγο στα ασήμαντα. Να εστιάσει στο λιτό, τα μη πομπώδη. Ακολουθεί το παράδειγμα των Χρυσαλίδων στο ποίημα «Μετακίνηση», που «από τη φυλακή και το ελάχιστο […] μεταμορφώνονται αίφνης σε πεταλούδες». Είναι συστατικό στοιχείο του ποιητικού σύμπαντος της Παυλή η ανάδειξη του απέριττου. Να νοηματοδοτήσει όσα μένουν έξω από την οπτική μας, εκείνα που τα θεωρούμε ανάξια λόγου να εγχύσουν ζωτικότητα στις ξεκούρδιστες ζωές μας. «Η μετακίνηση της γης / Συντελείται / Με το ελάχιστο», αποφαίνεται. Ούτε το ποίημα ούτε η ίδια ως δημιουργός αλλά και ως άνθρωπος έχει ανάγκη τον χρυσοποίκιλτο στίχο αλλά και τη θορυβώδη ζωή. Της αρκούν τα ελάχιστα, γι’ αυτό τον λόγο η ποίηση αλλά και η ζωή της είναι μια διαρκής αλληλουχία εκγύμνασης («Ασκήσεις ακρίβειας»).

Δεν είναι τυχαίο που δεν συνομιλεί με τους προβεβλημένους. Αναζητά τη χαρά στους πολλούς και ταπεινούς, στα δέντρα τα αστραποκαμένα σωριασμένα στο μαύρο χώμα («Άνθρωποι»). Δεν ανασηκώνει τα μάτια της στις κορυφές. Έχει πλήρη επίγνωση της βαθύτατης σοφίας που υπάρχει στους καθημερινούς ανθρώπους. Είναι εκείνοι που διασώζουν τη μνήμη της ανθρωπότητας.

Η Παυλή αρμέγει εικόνες από χώρους αντιποιητικούς, κατά τα κρατούντα. Εκεί που η καθημερινότητα εκφράζει την ανάγκη της.

Η Παυλή αρμέγει εικόνες από χώρους αντιποιητικούς, κατά τα κρατούντα. Εκεί που η καθημερινότητα εκφράζει την ανάγκη της. Η Μαρία γίνεται η εικόνα ενός άλλου κόσμου, εκείνου της ποιήτριας. Και πέρα απ’ αυτό, η εικόνα αυτή αποκτά τη συμβολική της διάσταση, δεδομένου ότι διαπλέκεται με την έννοια της αισθητικής και τη σχέση της τέχνης με την αγορά. Τι είναι λοιπόν αισθητική; Επιχειρεί η ποιήτρια να επαναπροσδιορίσει φιλοσοφικές και αισθητικές έννοιες που μας ταλάνισαν για δεκαετίες. Η ομορφιά και η τέχνη εγκαταβιώνει στα καθημερινά πράγματα.

Κραυγή και αίμα απελευθερώνουν οι λέξεις της ποίησής της. Η ίδια η γραφή έχει ως αφετηρία το τραύμα αλλά ταυτόχρονα αποκαλύπτει την αιμάσσουσα πληγή. Συνεπώς, η γραφή έχει ως αποτέλεσμα να «αιμορραγεί το σώμα», να προκαλεί «τραύμα βαθύ» («Βαθύ τραύμα»). Η επιλογή των λέξεων δεν είναι εγκεφαλική επινόηση κι ούτε άσκηση λεξικογραφίας. Ανασύρονται από τα βάθη των αισθημάτων, από τα κελιά της προσωπικής και οικογενειακής μνήμης. Και καθώς αυτές αναδύονται από τα μνημονικά σωθικά της ποιήτριας, γίνονται μαχαίρι που προκαλεί πόνο.

Η ποιητική πρόθεση της Παυλή εμπεριέχει εστία μνημοτεχνικής άσκησης που χαρακτήριζε την προφορική ποίηση και τις μεγάλες συνθέσεις, στις οποίες η ποίηση αποκτούσε τον ρόλο εγγραφής της γενεαλογίας στη συλλογική μνήμη της οικογένειας και της κοινότητας. Με άλλα λόγια, η ποιήτρια γράφει, για να μη ξεχάσει. Για να μη ξεθωριάσουν οι οικείες μορφές. Οι μορφές των αδελφών της, των οποίων η υλικότητα εξαϋλώθηκε («Ελεγεία», «Απουσία»). Ακόμη κι όταν γνωρίζει πως είναι μια επώδυνη διαδικασία.

Η τέχνη, λοιπόν, είναι μια άσκηση θανάτου. Μια σκιαμαχία με το αδιόρατο. Ένας αγώνας να μείνει το αποτύπωμα της εικόνας στη μνήμη. Αυτός είναι ο ρόλος της ποίησης. Η άρνηση του ανθρώπου να συμβιβαστεί με την απώλεια και τη φθαρτότητα του θανάτου, υποκαθίσταται από την ποίηση που λειτουργεί παρηγορητικά αποκαθιστώντας τον σπασμένο βιολογικό χρόνο με την αιωνιότητα της τέχνης.

* Ο ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΑΥΔΙΚΟΣ είναι ομότιμος καθηγητής Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας,
Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του
Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και πεζογράφος. Τελευταίο του βιβλίο το μυθιστόρημα Οδός Οφθαλμιατρείου (εκδ. Εστία).

 Στην κεντρική εικόνα, το έργο του Henri Matisse Καθιστή γυναίκα με το κεφάλι της γυρισμένο στο ανοιχτό παράθυρο (1922).


altΑνοίγεις το παράθυρο
Καίτη Παυλή
ΑΩ 2019
Σελ. 80, τιμή εκδότη €12,70
alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

«Όλα δεν τα 'χω πει» του Χρήστου Δανιήλ (κριτική) – Μια τεκμηριωμένη μελέτη για την Μάτση Χατζηλαζάρου

Για το βιβλίο του Χρήστου Δανιήλ «Όλα δεν τα' χω πει / Η «αντίστροφη αφιέρωση» της Μάτσης Χατζηλαζάρου (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: η Μάτση Χατζηλαζάρου. 

Γράφει ο Δημήτρης Τσεκούρας 

«Η μεγάλη λογοτεχνία  ...

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

«Κόκκινη γραμμή» της Ειρήνης Ρηνιώτη (κριτική) – Γραμμή διαχωρισμού αλλά και ποιητικής ένωσης

Για την ποιητική συλλογή της Ειρήνης Ρηνιώτη «Κόκκινη γραμμή» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Hanna Sidorowicz.

Γράφει η Αντιγόνη Βλαβιανού

Στην παρούσα ποιητική συλλογή, έχουμε μια κόκκινη γραμμή που σηματοδ...

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

«Αναγέννηση» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική) – 39 ποιητικά πορτρέτα

Για την ποιητική συλλογή του Χάρη Βλαβιανού «Η Αναγέννηση - 39 ποιητικά πορτρέτα» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Πορτρέτο του Νικολό Μακιαβέλι, στον οποίο είναι αφιερωμένο ένα ποίημα της συλλογής © Wikipedia. 

Γράφει η Άννα Βασιάδη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο μετρ του noir Ανδρέας Αποστολίδης έρχεται στο «υπόγειο»

Στο 40ο επεισόδιο της σειράς συζητήσεων στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου και της σκέψης, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον μετρ του noir, σκηνοθέτη, συγγραφέα και μεταφραστή Ανδρέα Αποστολίδη, με αφορμή την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου «Roman-tica» (εκδ. Άγρα). Η συζή...

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ