eugenio-lo-sardo

Του Γιώργου Λαμπράκου

Η ανθρώπινη εικόνα για τον κόσμο έχει αλλάξει πολλές φορές κατά τη διάρκεια της ιστορίας. Η κοσμολογία των πολιτισμών, ο λόγος τους για τον κόσμο, έχει αποτυπώσει διάφορες εικόνες για την προέλευσή του (κοσμογονία) και για τη θέση του ανθρώπου σε αυτόν. Όλες αυτές οι κοσμοεικόνες, από την εποχή των πρώτων πολιτισμών που χρησιμοποίησαν τη γραφή, συγκλίνουν ωστόσο σε μία βασική και δεσπόζουσα, που διατηρήθηκε μέχρι και πριν από μερικούς αιώνες: ο συνολικός κόσμος, Γη και σύμπαν, είναι κλειστός και ενωμένος, η Γη βρίσκεται στο κέντρο του σύμπαντος και γύρω από αυτήν περιστρέφονται οι πλανήτες και οι αστέρες, ενώ υφίστανται θεϊκές, ανώτερες δυνάμεις που επηρεάζουν την κίνηση των ουρανίων σωμάτων (αστρονομία) και μέσω αυτών τη ζωή των ανθρώπων (αστρολογία), σε μια αντιστοιχία μεγάκοσμου και μικρόκοσμου.

Αυτή είναι η βασική κοσμοεικόνα από την εποχή των πολιτισμών της Μεσοποταμίας μέχρι την Αναγέννηση, σύμφωνα με τον ιστορικό Εουτζένιο Λο Σάρντο (βλ. κεντρική εικόνα), καθηγητή στο πανεπιστήμιο της Ρώμης. Στο βιβλίο του Ο κόσμος των αρχαίων: εικόνες και θεωρήσεις του σύμπαντος από την εποχή των μύθων ως την Αναγέννηση ο Σάρντο βυθίζει τον αναγνώστη σε έναν θαυμαστό αρχαίο κόσμο όπου η ποίηση, η φιλοσοφία, η θρησκεία, η επιστήμη και η τεχνική συνυφαίνονται με διάφορους τρόπους, προσφέροντας στον άνθρωπο ένα αρραγές νόημα και μια στιβαρή συμβολική θέση στο περιβάλλον του.

Η παραπάνω βασική κοσμοεικόνα δεν ήταν ασφαλώς πανομοιότυπη στους διάφορους πολιτισμούς. Ο Σάρντο, στα 13 κατατοπιστικά κεφάλαια του βιβλίου του, περιγράφει τις διαφοροποιήσεις, εξετάζει τις επιδράσεις και αλληλεπιδράσεις μεταξύ πολιτισμών και στοχαστών, ιστορικοποιεί τις θεωρήσεις οι οποίες για τους ανθρώπους που τις επινόησαν φάνταζαν εν πολλοίς θεόσταλτες, και τέλος αναλύει την εξέλιξη (την πρόοδο, αν προτιμάμε) της επιστήμης μέχρι την εποχή που ο Κοπέρνικος ανατρέπει τη γεωκεντρική θεώρηση και προσφέρει τις βάσεις για τις νεότερες αστρονομικές ανακαλύψεις.

Σουμέριοι και Βαβυλώνιοι

Γνώριζαν τις φάσεις της σελήνης, εξού και σε αυτούς οφείλουμε τη διαίρεση του έτους σε δώδεκα μήνες, ενώ εφηύραν μεταξύ άλλων τεχνουργημάτων το ηλιακό ρολόι και την κλεψύδρα. 

Οι Σουμέριοι, για παράδειγμα, ήδη από τα τέλη της τρίτης χιλιετίας π.Χ. αποτύπωσαν σε εγχάρακτες στήλες τις πολύπλοκες κοσμολογικές τους θεωρήσεις. Γνώριζαν τις φάσεις της σελήνης, εξού και σε αυτούς οφείλουμε τη διαίρεση του έτους σε δώδεκα μήνες, ενώ εφηύραν μεταξύ άλλων τεχνουργημάτων το ηλιακό ρολόι και την κλεψύδρα. Το σουμερικό ζεύγος του Αν (ουρανός) και της Κι (Γη) θα προσφέρει την κυρίαρχη κοσμογονική εικόνα για τον χωρισμό του σύμπαντος σε δύο βασικά μέρη: θα προσθέταμε, ουσιαστικά, για τον ανθρωποκεντρικό χωρισμό της αντίληψής μας στο «εμείς» εδώ κάτω στη Γη και στα «άλλα» εκεί έξω στον ουρανό, στο σύμπαν.

Οι Βαβυλώνιοι θα αξιοποιήσουν πολλά στοιχεία της κοσμοεικόνας των Σουμέριων και θα τα συνδυάσουν με δικές τους θεωρήσεις: το βαβυλωνιακό ποίημα Ενούμα Έλις είναι «καρπός μιας υπερχιλιετούς επεξεργασίας», όπως γράφει ο Σάρντο, και σε αυτό «αποτυπώνεται η προσπάθεια να συνδυαστούν η θεογονία, η κοσμογονία και μια θεωρία για τη δημιουργία του ανθρώπου». Ας μη θεωρήσουμε ωστόσο πως όλα αυτά ήταν μόνο μυθικές κοσμοεικόνες: οι Βαβυλώνιοι στηρίχτηκαν και στην αριθμητική, καθώς μεταξύ άλλων γνώριζαν τα κλάσματα και τις τετραγωνικές και κυβικές ρίζες.

Οι Αιγύπτιοι Γκεμπ και Νουτ

geb-nutΚι ενώ οι αρχαίοι Έλληνες πήραν αυτή τη βασική ιδέα του ζεύγους Αν-Κι, με τον Ουρανό να είναι επίσης αρσενικός και τη Γαία να είναι θηλυκή, οι Αιγύπτιοι αντέστρεψαν τα, τρόπον τινά, φύλα του σύμπαντος, θεωρώντας τον ουρανό γυναίκα και τη Γη άνδρα. Σε καταπληκτικές αιγυπτιακές εικονογραφήσεις του σύμπαντος (βλ. δεξιά), η Νουτ αποτελεί προσωποποίηση του ουρανού και ο Γκεμπ προσωποποίηση της Γης. Το αιγυπτιακό ιερατείο φύλαγε αυστηρά όλες αυτές τις γνώσεις από τον υπόλοιπο πληθυσμό, και μόνο εξέχουσες προσωπικότητες μπορούσαν να επισκεφτούν τον ναό, όπως συνέβη αργότερα με τον Πλάτωνα και τον Εύδοξο, που πέρασαν εκεί κάποια χρόνια «μελετώντας τα μυστικά των άστρων».

Η "έξοδος" των Εβραίων

Η «έξοδος» των Εβραίων από την Αίγυπτο είναι πρωτίστως συμβολική. Συμβόλιζε τη φυγή από την αντίληψη για την αέναη κυκλικότητα του χρόνου, αφού στους πρώτους Εβραίους οφείλουμε την ρηξικέλευθη ιδέα ότι τον κόσμο έχει δημιουργήσει άπαξ, έχει «γεννήσει», ένας μοναδικός, παντοδύναμος, αρσενικός Θεός. Τις πρώτες απόπειρες για μια αντίστοιχη «έξοδο» από την κυκλική αντίληψη του χρόνου βλέπουμε και στο έργο πολλών αρχαίων Ελλήνων. Όπως γράφει ο Λο Σάρντο: «Ό,τι είναι κτιστό, δεν θα κουραστούν να επαναλαμβάνουν οι αρχαίοι Έλληνες, έχει αρχή και τέλος, και η Γένεσις θέτει, ήδη από τους πρώτους στίχους, τις προϋποθέσεις μιας μελλοντικής Αποκάλυψης».

Ορφικοί μύθοι και Προσωκρατικοί φιλόσοφοι

Στους ορφικούς μύθους βρίσκουμε πως εν αρχή ην ένα αβγό, το «ωόν αργύφεον», μια εκπληκτική ποιητική ενόραση αν σκεφτούμε τις σύγχρονες βιολογικές εξηγήσεις για την αρχή της ζωής. Και στους θεμελιωτές της δυτικής ποίησης Όμηρο και Ησίοδο θα βρούμε εκτενέστατες κοσμογονικές αντιλήψεις που διαφέρουν μεταξύ τους, αλλά και οι οποίες θα δεχτούν κριτική, άλλοτε ρητά και άλλοτε υπόρρητα, από τους μεταγενέστερους Έλληνες φιλοσόφους, πρωτίστως τους Προσωκρατικούς.

farnese-atlasΓια τους Προσωκρατικούς ο Λο Σάρντο επιφυλάσσει αρκετές σελίδες λόγω της τεράστιας σημασίας τους: ήταν οι πρώτοι που με κριτικό πνεύμα, με Λόγο, έθεσαν υπό αμφισβήτηση τις μυθικές εξηγήσεις για την κοσμογονία, θέτοντας παράλληλα τις βάσεις για τις πρώτες υλιστικές, φυσιοκρατικές ερμηνείες της καταγωγής του κόσμου και της ζωής. Ο Σάρντο γράφει εύστοχα πως η σπουδαιότητα των Προσωκρατικών ισοδυναμεί με μια «συνταρακτική επανάσταση, σαν εκείνη που θα προκαλέσει για τον σύγχρονο άνθρωπο ο Κοπέρνικος», αφού ήταν οι πρώτοι που έθεσαν ρητά το ζήτημα ότι «η μυθολογία δεν απαντάει στο ερώτημα γιατί», το βασικό ερώτημα της επιστήμης και του κριτικού φιλοσοφικού λόγου.

Από τον μύθο στο λόγο

Πρόκειται για το λεγόμενο πέρασμα «από τον μύθο στον Λόγο», μια πειστική, αν και όχι εντελώς αληθή, εικόνα για την κοσμοθεωρητική επανάσταση που άρχισε τον 6ο αιώνα π.Χ. στα παράλια της Μικράς Ασίας και στην Κάτω Ιταλία. Την εποχή εκείνη διατυπώθηκαν και οι πρώτες υποθέσεις για τη σφαιρικότητα της Γης: από τον Πυθαγόρα σύμφωνα με κάποιους, από τον Παρμενίδη σύμφωνα με άλλους. Ακόμα και ο Αριστοτέλης, όπως υποστηρίζει ο Λο Σάρντο, αποτελεί «μια πραγματική οπισθοδρόμηση […] σε σχέση με τις ιδέες των πρώτων φιλοσόφων», καθώς επανεισάγει το θεϊκό στοιχείο στην ερμηνεία των φυσικών φαινομένων.

Στους πλατωνικούς διαλόγους, ο Σωκράτης συνεχίζει την προγενέστερη παράδοση, συνδυάζοντας τις επιστημονικές μαζί με εσωτεριστικές και μυστηριακές υποθέσεις για την προέλευση του κόσμου. Ο Λο Σάρντο αναλύει τον Τίμαιο προτού περάσει στις κοσμολογικές αντιλήψεις του Αριστοτέλη, οι οποίες ουσιαστικά κυριάρχησαν τις επόμενες δύο χιλιετίες, αφού έθεταν τη Γη στο κέντρο ενός σφαιρικού σύμπαντος, ακίνητη. Η αυθεντία του Αριστοτέλη θα θέσει στο περιθώριο τις απόψεις πολλών Προσωκρατικών, αλλά και των Ατομικών φιλοσόφων, για την πιθανή πολλαπλότητα των κόσμων, και προφανώς την ηλιοκεντρική θεωρία του Αρίσταρχου του Σάμιου, την πρώτη που διατυπώθηκε και έμελλε να μείνει ανεπεξέργαστη μέχρι την Αναγέννηση.

Ελληνιστικά χρόνια

Στα ελληνιστικά χρόνια οι αστρονομικές επιστήμες γνωρίζουν τρομερή άνθηση, με τον Ευκλείδη, τον Αρχιμήδη, τον Ηρακλείδη τον Ποντικό, τον πρώτο που υποστήριξε την ημερήσια περιστροφή της Γης, τον Ίππαρχο, που μεταξύ άλλων υπολόγισε ορθά την απόσταση μεταξύ Ήλιου, Γης και Σελήνης, καθώς και τον Ερατοσθένη, που σχεδίασε τον πρώτο επιστημονικό χάρτη της Γης, αλλά και υπολόγισε με ακρίβεια την περιφέρεια της Γης. Όπως σημειώνει ο Λο Σάρντο, «μ’ αυτές τις διάνοιες αρχίζει ο νεωτερικός κόσμος καθώς και η πρόκληση της Δύσης να εξερευνήσει τη φύση και το διάστημα». Η υποστήριξη του γεωκεντρικού συστήματος κορυφώνεται με τον Κλαύδιο Πτολεμαίο, τον Αλεξανδρινό μαθηματικό και αστρονόμο του 2ου αιώνα μ.Χ., ο οποίος όμως ευθύνεται και για τη διάδοση της αστρολογίας, προσφέροντας «επιστημονικό άλλοθι στις αστρολογικές αντιλήψεις».

Μεσαίωνας και Αναγέννηση

Η περίοδος του Μεσαίωνα είναι και η πιο συσκοτισμένη. Από τη μία υπήρχε το πτολεμαϊκό γεωκεντρικό σύστημα, που συνόψιζε όλη την επιστημονική γνώση της αρχαιότητας σχετικά με τη σφαιρική Γη στο κέντρο και την κίνηση των πλανητών σε ουράνιες σφαίρες γύρω της. Από την άλλη, σύμφωνα με τον Λο Σάρντο, «λησμονήθηκε η πρόοδος που είχε επιτύχει η ελληνιστική επιστήμη και το λαμπρό μάθημα των Ελλήνων αστρονόμων […] Η Γη είναι ξανά ένας επίπεδος δίσκος», ενώ για ό,τι δεν καταλαβαίνουμε «υπάρχει πάντα το χέρι του Θεού». Θα χρειαστεί, παραδόξως, η συνδρομή των Αράβων επιστημόνων ώστε να ξαναγεννηθεί στη Δύση το ενδιαφέρον για τα αστρονομικά ζητήματα: με την καθιέρωση του μηδενός και των δεκαδικών ψηφίων (εισαγωγή μέσω Ινδίας), με την άλγεβρα και με άλλες ανακαλύψεις και εφευρέσεις, οι Άραβες θα επαναφέρουν το αριστοτελικό-πτολεμαϊκό σύστημα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος.

vitruvioΤο βιβλίο του Λο Σάρντο ολοκληρώνεται με ένα κεφάλαιο για τον Δάντη και ένα άλλο για τον Μποτιτσέλι και τον Ντα Βίντσι. Σύμφωνα με τον Λο Σάρντο, κάποιοι (όπως ο Δάντης) αρκούνται στο ποιητικό τους όραμα χωρίς να μπορούν ή και να ενδιαφέρονται να εξηγήσουν όσα μοιάζουν ανεξήγητα στο γεωκεντρικό σύστημα, παραπέμποντας στη θεία πρόνοια. Άλλοι, όπως ο Ντα Βίντσι, εξακολούθησαν να συγκινούνται βαθιά από την αρχαία ιδέα της αντιστοιχίας μικρόκοσμου και μεγάκοσμου, ανθρώπου και σύμπαντος (βλ. Ο άνθρωπος του Βιτρούβιου, δεξιά).

Οι φιλόσοφοι και επιστήμονες της Αναγέννησης άρχιζαν πάντως σταδιακά (και ευτυχώς, σύμφωνα με τον Λο Σάρντο) να μην αρκούνται σε αστήρικτες υποθέσεις, θεϊκές παρεμβολές και υπερβατικές ενοράσεις. Ήθελαν λογική και μαθηματική ακρίβεια, εσωτερική και συστηματική συνέπεια, επίρρωση των θεωριών μέσω ειδικών παρατηρήσεων και όχι πια το ad hoc «σώζειν τα φαινόμενα»: ο άνθρωπος, αυτό «το φιλοπερίεργο ζώο» όπως λέει ο ποιητής Ρόμπινσον Τζέφερς, και ιδίως ο αναγεννησιακός άνθρωπος, ένιωθε πως ζούσε σε μια εποχή ραγδαίων αλλαγών, μετατοπίσεων, ανακαλύψεων, μια εποχή για την οποία ένιωθε μάλιστα πως αλλάζει με την ίδια του τη δράση. Στον τομέα που μας ενδιαφέρει, ο Νικόλαος Ορέμ, ο γάλλος φιλόσοφος και μαθηματικός του 14ου αιώνα, ήταν αυτός που σύμφωνα με τον Λο Σάρντο άνοιξε τον δρόμο στον Κοπέρνικο για το τελικό χτύπημα στο γεωκεντρικό σύστημα.

Βιβλίο ευσύνοπτο και κατανοητό

Ο Κόσμος των αρχαίων του Λο Σάρντο είναι ένα ευσύνοπτο (για το μέγεθος του θέματός του) και ευανάγνωστο (για την πολυπλοκότητα του θέματός του) βιβλίο με θέμα το πώς έβλεπαν άνθρωποι και πολιτισμοί το σύμπαν, και τον άνθρωπο μέσα σε αυτό, μέχρι την Αναγέννηση. Έχει το προτέρημα να είναι κατατοπιστικό όταν χρειάζεται να εξηγηθεί μια θεωρία που από την ηλιοκεντρική οπτική μας γωνία φαντάζει δύσκολη, και συγχρόνως να μην κουράζει με εξειδικευμένες τεχνικές λεπτομέρειες. Ο τόμος περιλαμβάνει 34 φωτογραφίες με αρχαία και νεότερα έργα, τεχνουργήματα και εφευρέσεις, από έναν καταπληκτικό αιγυπτιακό πάπυρο για την προέλευση του κόσμου και από τον μηχανισμό των Αντικυθήρων έως κάποιες εικονογραφήσεις του Μποτιτσέλι, που προσφέρουν μια εικόνα των θεωρήσεων που εξιστορεί ο συγγραφέας.

350px-cellarius_ptolemaic_system_c2Ενδιαφέρον, τέλος, παρουσιάζει η αναφορά σε διάφορα λάθη των αρχαίων επιστημόνων, που ωστόσο άσκησαν τη δική τους μεγάλη επίδραση: κατά τον Λο Σάρντο, το λάθος του Πτολεμαίου να «διορθώσει» τον Ερατοσθένη ως προς την περιφέρεια της Γης, μειώνοντάς την κατά πολύ, ώθησε ακόμα περισσότερο τον Κολόμβο να κάνει το γνωστό ταξίδι του (βλ. στα αριστερά). Από την εποχή του Κολόμβου και εξής, ο κόσμος εισέρχεται πάντως σε μια νέα εποχή, στην οποία η Δύση πρωτοστατεί στις επιστημονικές ανακαλύψεις, στις τεχνικές εφευρέσεις, αλλά και ως προς τη συνολική κυριάρχηση του κόσμου, που πλέον δεν διαθέτει σχεδόν κανένα παρθένο, ανέγγιχτο μέρος.

Όπως σε κάθε εποχή, έτσι και στη δική μας, την κατεξοχήν τεχνοεπιστημονική εποχή, τα οφέλη της επιστήμης και της επιστημονικής θεώρησης του κόσμου είναι ορατά διά γυμνού οφθαλμού, αλλά και τα λάθη των επιστημόνων δεν παύουν όπως πάντα να έχουν συνέπειες που (θα) τις βρίσκουμε συνεχώς μπροστά μας. Όπως λέει και ο Μάρσαλ Μακλούαν, σε μια φράση που ταιριάζει σε πολλές αρχαίες και νεότερες επιστημονικές ιδιοφυίες: «Ο ειδικός είναι αυτός που δεν κάνει ποτέ λαθάκια καθώς κινείται προς το μέγα σφάλμα».

ΓΙΩΡΓΟΣ ΛΑΜΠΡΑΚΟΣ | http://lamprakos.wordpress.com/

 

kosmos_arxaiwnΕουτζένιο Λο Σάρντο
Ο κόσμος των αρχαίων
Εικόνες και θεωρήσεις του σύμπαντος από την εποχή των μύθων ως την Αναγέννηση

Μτφρ. Μιχαήλ Λειβαδιώτης
Μελάνι 2012
Σελ. 286, τιμή €15,50

politeia-link

 

 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Μην πεις λέξη: Η κρυφή ιστορία του IRA, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ

Για το βιβλίο του Patrick Radden Keefe «Μην πεις λέξη - Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία, Η κρυφή ιστορία του IRA» (Μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, η δολοφονημένη από τον IRA Jean-McConville, μαζί με τρία από τα δέκα παιδιά της (!) και τον σύζυγό της. 

...

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Η μάγισσα, του Ζυλ Μισλέ

Για τη μελέτη του Ζυλ Μισλέ «Η μάγισσα» (μτφρ. Έφη Κορομηλά, εκδ. ΜΙΕΤ).

Της Λεύκης Σαραντινού

Είναι ευκολότερο να πει κανείς τι δεν είναι αυτό το βιβλίο, παρά τι είναι. Σίγουρα δεν είναι ιστορικό μυθιστόρημα, δεν ...

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας, του Τζ. Π. Ρόουντς

Για το βιβλίο του P.J. Rhodes «Μικρή ιστορία της αρχαίας Ελλάδας» (μτφρ. Πέτρος Γεωργίου, εκδ. Πατάκη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Η ομολογουμένως πολύ επιτυχημένη ιδέα της Μικρής ιστορίας του κόσμου, την οποία πρώτος σ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ