Cold War

Για το βιβλίο του Odd Arne Westad «Ο ψυχρός πόλεμος – Μια παγκόσμια ιστορία» (μτφρ. Δέσποινα Κωνσταντινάκου, εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, ο Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος με τον Μιχαήλ Γκορμπατζόφ, το 1991, στη Μόσχα. Όλοι τότε πίστεψαν ότι αυτό ήταν το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

Της Λεύκης Σαραντινού

Ένα μνημειώδες έργο για τον Ψυχρό Πόλεμο υπογράφει ο Νορβηγός ιστορικός του Πανεπιστημίου του Yale, Οντ Άρνε Βέσταντ με τίτλο Ο ψυχρός πόλεμος – Μια παγκόσμια ιστορία (μτφρ. Δέσποινα Κωνσταντινάκου, εκδ. Πατάκη). Ο Βέσταντ εστιάζει στις συνέπειες του φαινομένου και σε όλα τα γεγονότα, τα οποία αποτέλεσαν μέρος του, όχι μόνο στην Ευρώπη αλλά σε όλον τον κόσμο. Το συμπέρασμα είναι ότι ο Ψυχρός Πόλεμος υπήρξε ένα γεγονός μεγίστης σημασίας με συνέπειες που είχαν τεράστια επιρροή σε πολλές χώρες και οι οποίες καθίστανται ανιχνεύσιμες μέχρι και σήμερα.

Από τα τέλη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, οπότε τέθηκαν και οι βάσεις για την ψυχροπολεμική διαμάχη, μέχρι και την πτώση του τείχους του Βερολίνου, ο Βέσταντ ανατρέχει έναν αιώνα ιστορίας προκειμένου να μην αφήσει απέξω κανένα σημαντικό ιστορικό γεγονός του περασμένου αιώνα. Ο συγγραφέας όμως ανιχνεύει τα σημεία εκκίνησης του Ψυχρού Πολέμου, όχι στη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, όπως υποστηρίζουν πολλοί, αλλά ακόμη νωρίτερα, από τα τέλη του 19ου αιώνα και τους αποικιακούς ανταγωνισμούς των Μεγάλων Δυνάμεων.

Δεν επρόκειτο όμως μόνο για ιδεολογικό χάσμα, αλλά κυρίως για το ζήτημα της πρωτοκαθεδρίας και της ηγεσίας στον μεταπολεμικό κόσμο.

Πρόκειται για ένα δίπολο –οι ΗΠΑ ενάντια στην ΕΣΣΔ– το οποίο τελικά δεν οδήγησε σε πραγματική ένοπλη σύρραξη στην Ευρώπη, όπως φοβόταν μεγάλο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού, καθ' όλη τη διάρκειά του. Το τεράστιο ιδεολογικό χάσμα μεταξύ κομμουνισμού και καπιταλισμού ήταν αναπότρεπτο ότι θα καθιστούσε αντίπαλες τις δύο υπερδυνάμεις του Β' Παγκοσμίου Πολέμου που πρωταγωνίστησαν στη συντριβή της χιτλερικής Γερμανίας. Δεν επρόκειτο όμως μόνο για ιδεολογικό χάσμα, αλλά κυρίως για το ζήτημα της πρωτοκαθεδρίας και της ηγεσίας στον μεταπολεμικό κόσμο.

Από τις κινήσεις των πρωταγωνιστών της Διάσκεψης της Γιάλτας, Στάλιν, Ρούσβελτ και Τσώρτσιλ, ο Βέσταντ συνεχίζει την αφήγησή του εξετάζοντας τις σταλινικές πολιτικές και τις κινήσεις του διαδόχου του Ρούσβελτ στην προεδρία των ΗΠΑ, Χάρυ Τρούμαν. Κατόπιν εστιάζει στις εξελίξεις στη μεταπολεμική Γερμανία, την ανέγερση του τείχους και τη σύσταση του Συμφώνου της Βαρσοβίας, που ήρθε ως απάντηση στη σύσταση του ΝΑΤΟ. 

psixros polemos

Στις 21 Αυγούστου 1968, οι σοβιετικές δυνάμεις εισβάλλουν στην Τσεχοσλοβακία. Φωτογραφία του Josef Koudelka.

Τα καίριας σημασίας γεγονότα, όπως η κρίση των πυραύλων της Κούβας το 1962, η ουγγρική επανάσταση του 1956 και η άνοιξη της Πράγας το 1968, ο πόλεμος της Κορέας και του Βιετνάμ εξετάζονται αναλυτικά, αλλά ο συγγραφέας ασχολείται επίσης, εκτός από τα πολιτικοστρατιωτικά γεγονότα, και με την κοινωνική ιστορία, εξετάζοντας τον τρόπο ζωής των  λαών της Ευρώπης τόσο από τη μία όσο και από την άλλη μεριά του Τείχους. Οι πολιτικές εξελίξεις σε χώρες όπως η Γαλλία, η Βρετανία και, ιδίως η Ουγγαρία, η Τσεχοσλοβακία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Πολωνία παρουσιάζονται ενδελεχώς. Από τις χώρες που δεν βρίσκονται στην Ευρώπη, εκτενείς αναφορές γίνονται στην Κορέα και το Βιετνάμ, την Ιαπωνία και την Ινδία, την Κίνα και σε πάμπολλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Μέσης Ανατολής και της Αφρικής.

patakis wested psixros polemosΤο γεγονός ότι ο συγγραφέας δεν παραθέτει απλώς τα γεγονότα, αλλά αντιθέτως επεξηγεί αιτίες και αποτελέσματα και τα συνδέει με τη σύγχρονη εποχή, καθιστά το βιβλίο αυτό πολύτιμο για όσους επιθυμούν, όχι τόσο να γνωρίσουν την ιστορία του εικοστού αιώνα, όσο να πετύχουν τη μέγιστη κατανόησή της.

Κανένα σημείο της υφηλίου –πλην της Ωκεανίας– δεν άφησε ανέγγιχτο η ψυχροπολεμική διαμάχη των δύο υπερδυνάμεων. Χαρακτηριστικό το παράδειγμα της Αφρικής, με την ιστορία της οποίας ο συγγραφέας ασχολείται περισσότερο απ' όσο θα ανέμενε κανείς σε μια ιστορία του Ψυχρού Πολέμου. Κι αυτό γιατί πολλοί από τους εμφύλιους πολέμους τόσο της Αφρικής, όσο και της Μέσης Ανατολής, ήταν αποτέλεσμα της ψυχροπολεμικής διαμάχης και της διαδικασίας αποαποικιοποίησης, μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.

Τέλος, οι αιτίες της πτώσης του υπαρκτού σοσιαλισμού αναλύονται διεξοδικά, όπως επίσης οι λόγοι για τους οποίους η διαμάχη μεταξύ ΗΠΑ και νέας Ρωσίας τερματίστηκε μονάχα στα χαρτιά. Η νέα Ρωσία –όπως μας δείχνουν περίτρανα και τα σημερινά γεγονότα του πολέμου με την Ουκρανία που βρίσκεται σε εξέλιξη–, απέτυχε τόσο να ενταχθεί όσο και να νιώσει μέρος της Ευρωπαϊκής Οντότητας. Και αυτό φαίνεται εκτός των άλλων και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζει ο σημερινός Ρώσος πρόεδρος το πρώην ανατολικό μπλοκ.

Εν κατακλείδι, το βιβλίο του Βέσταντ είναι ένα από τα καλύτερα και πληρέστερα βιβλία που έχουν γραφτεί για τον Ψυχρό Πόλεμο και όσοι το διαβάσουν θα κατανοήσουν καλύτερα, όχι μόνο ολόκληρη την παγκόσμια ιστορία του εικοστού αιώνα, αλλά και τις σημερινές στρατιωτικοπολιτικές εξελίξεις.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, ο τόμος «Γραφοσκιάσεις: Ασκήσεις δημιουργικής γραφής για εφήβους και ενήλικες» (εκδ. 24 Γράμματα).

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...
«Στον δρόμο προς την ουτοπία – Η οικονομική ιστορία του 20ού αιώνα» του Τζέι Μπράντφορντ ΝτεΛoνγκ (κριτική)

«Στον δρόμο προς την ουτοπία – Η οικονομική ιστορία του 20ού αιώνα» του Τζέι Μπράντφορντ ΝτεΛoνγκ (κριτική)

Για το βιβλίο του Τζέι Μπράντφορντ ΝτεΛoνγκ [J. Bradford DeLong] «Στον δρόμο προς την ουτοπία – Η οικονομική ιστορία του 20ού αιώνα» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Τα βιβλία οικονομικού περιεχομένου έχ...

«Ελληνικός κομμουνισμός – Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)», του Κωστή Καρπόζηλου (κριτική)

«Ελληνικός κομμουνισμός – Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)», του Κωστή Καρπόζηλου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κωστή Καρπόζηλου «Ελληνικός κομμουνισμός – Μια διεθνική ιστορία (1912-1974)» (εκδ. Αντίποδες). Στην κεντρική εικόνα, Θεσσαλονίκη, 1η Μαΐου 1936.

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης

Πορεία από το διεθνικό στο εθνικό ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

«TELOS» της Ερμίρα Γκόρο στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Μια άμεση και πολυσήμαντη παράσταση

Για την χορευτική παράσταση «TELOS» της Ερμίνα Γκόρο που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Karol-Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Τρεις χορογράφοι, η Maria Hassabi, ο Hannes Langolf κ...

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

«Ας πούμε πως είμαι εγώ» της Βερόνικα Ράιμο (κριτική) – Mια χιουμοριστική αποδόμηση της αυτομυθοπλασίας

Για το βιβλίο της Βερόνικα Ράιμο [Veronica Raimo] «Ας πούμε πως είμαι εγώ» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Δώμα). Kεντρική εικόνα: Unsplash.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το Ας πούμε πως είμαι εγώ (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδόσεις Δ...

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

«Μήδεια» σε σκηνοθεσία του Σάιμον Στόουν στο Φεστιβάλ Αθηνών (κριτική) – Ένα άρτιο και κομψό καλλιτεχνικό δημιούργημα

Για τη «Μήδεια» του Σάιμον Στόουν που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: @ Dim Balsem.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Ο Σάιμον Στόουν, ορμώμενος από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη (η παράστασή του ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Αρχιτεκτονική της νέας και της παλιάς Ελλάδας – Πέντε νέες εκδόσεις, πέντε εξαιρετικές προτάσεις

Πέντε νέα βιβλία αρχιτεκτονικής για την Αθήνα, για τις εθνικές υποδομές αλλά και για τη συμβολή των Ελλήνων στην αρχιτεκτονική της Σμύρνης. Επίσης, δυο ιδιαίτερα βιβλία, ένα κείμενο του Le Corbusier απευθυνόμενο σε φοιτητές του, και μια μελέτη για το πώς είναι να ζεις σε έναν χώρο έκτακτης ανάγκης.

Γράφει η ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ