patriarxia kai sxeseis

Για το δοκίμιο της Μόνα Σολέ [Mona Chollet] «Εφευρίσκοντας τον έρωτα ξανά: Πώς η πατριαρχία σαμποτάρει τις ετεροφυλοφιλικές σχέσεις» (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: © Nathan Walker (Unsplash).

Γράφει η Ιωάννα Σπηλιοπούλου

Το δοκίμιο της Μονά Σολέ Εφευρίσκοντας τον έρωτα ξανά: Πώς η πατριαρχία σαμποτάρει τις ετεροφυλοφιλικές σχέσεις (μτφρ. Γιώργος Καράμπελας, εκδ. Στερέωμα) διερευνά τις δομές της έμφυλης κυριαρχίας στο ερωτικό πεδίο – συγκεκριμένα στο χώρο της «βαθιάς ετεροφυλοφιλίας». Το βιβλίο, που τιμήθηκε πέρυσι με το Ευρωπαϊκό Βραβείο Δοκιμίου, κυκλοφόρησε φέτος στη χώρα μας στην εξαιρετική μετάφραση του Γιώργου Καράμπελα. Η Γαλλοελβετίδα δημοσιογράφος [1] (αρχισυντάκτρια της Monde diplomatique και αρθρογράφος στο φεμινιστικό περιοδικό La Déferlante) το παρουσίασε τον Ιούνιο στο πλαίσιο του 2ου Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων.

Με στόχο να χαρτογραφήσει έμφυλες ανισότητες αποκαλύπτοντας την αυθαίρετη φύση των αναπαραστάσεων, εν προκειμένω της θηλυκότητας, που εγκλωβίζουν τα φύλα σε σεξιστικά σχήματα, εστιάζει στην ερωτικοποίηση της βίας, ορατής ή λανθάνουσας. Η φύσει τρωτή ερωτική σχέση, ως σύνολο πράξεων, στα σύγχρονα συμφραζόμενα υπόκειται συχνά στο πλέγμα του συντηρητισμού, της συμβατικότητας, της αποστασιοποίησης, της συνεξάρτησης. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στα αποικιοκρατικά ίχνη («διπλή θηλυκοποίηση» των Ασιατισσών). Ό,τι μπορεί να ερμηνευτεί ως ατομική περίπτωση ναρκισσισμού ή «άκαμπτη αρρενωπότητα» (πόσες ώρες αναλύσεων με τις φίλες και ομοφυλόφιλους φίλους μας!) ριζώνει στην αγωγή της πατριαρχίας.

Οι ανεξάρτητες, οι άτεκνες και οι ηλικιωμένες στιγματίζονται, ανυπότακτες που πρέπει να πειθαρχηθούν.

Ανδρικό βλέμμα (male gaze), mansplaining, σιωπή που ασκεί κριτική και εξουσία: ο άντρας-φορέας του λόγου. Ανάσχεση ομιλίας, προτεραιότητα στα δικά του συναισθήματα (himpathy, σ. 156), συρρίκνωση των δικών της: η γυναίκα, διχοτομημένη ανάμεσα στην ανάγκη για πλήρη έκφραση της εαυτής της και στην ερωτική εκπλήρωση με τους συγκεκριμένους όρους, επιθυμώντας να είναι επιθυμητή, θυσιάζει κομμάτια της που ίσως δεν είναι τόσο αποδεκτά, για να ανταποκριθεί σε προσδοκίες. Η συγγραφέας θεωρεί ότι προέχουν η επίγνωση αυτής της αλλοτριωτικής διαδικασίας και η διεκδίκηση της αυτονομίας –η γυναίκα ως ερωτικό υποκείμενο–, στην κατεύθυνση του επαναπροσδιορισμού της ανθρώπινης σχέσης. Χρειάζεται, με άλλα λόγια, να ερωτικοποιηθεί η ισότητα, κατά το παλιότερο φεμινιστικό σύνθημα (σ. 97), να απελευθερωθούν οι επιθυμίες και οι φαντασιώσεις: μια διαρκής εσωτερική επανάσταση.

Μόνα Σολέ

Η Μόνα Σολέ είναι δημοσιογράφος και δοκιμιογράφος. Άλλα βιβλία της: Sorcières. La puissance invaincue des femmes (2018), Chez soi. Une odyssée de l’espace domestique (2015) και Beauté fatale. Les nouveaux visages d’une aliénation feminine (2012). Μεταφράζεται στα ελληνικά για πρώτη φορά. Το βιβλίο της Εφευρίσκοντας τον έρωτα ξανά: Πώς η πατριαρχία σαμποτάρει τις ετεροφυλοφιλικές σχέσεις απέσπασε το Ευρωπαϊκό Βραβείο Δοκιμίου 2022.

Και σε άλλα δοκίμιά της (τα οποία αξίζει να μεταφραστούν στη γλώσσα μας) [2], με πυρήνα τη γυναικεία εμπειρία, η Σολέ διερευνά τα σημεία τομής του ιδιωτικού χώρου (π.χ. κατοικία) και της δημόσιας σφαίρας, τη δύναμη του ρεαλισμού και την πυξίδα της φαντασίας. Στη γραμμή που χάραξε με την ανάλυσή της η Σίλβια Φεντερίτσι συσχετίζοντας την υποταγή των γυναικών με την εγκαθίδρυση του καπιταλιστικού συστήματος, την αποικιοκρατία και την καταστροφή του φυσικού περιβάλλοντος, στο βιβλίο της Μάγισσες: η ανίκητη δύναμη των γυναικών (Sorcières: La puissance invaincue des femmes, 2018) επικεντρώνεται σε απεικονίσεις της μάγισσας, επικίνδυνης γυναικείας μορφής –και φιγούρας φεμινιστικής μαχητικότητας– στο συλλογικό φαντασιακό (μεταξύ αυτών και στην παπαδιαμαντική Φόνισσα). Οι ανεξάρτητες, οι άτεκνες και οι ηλικιωμένες στιγματίζονται, ανυπότακτες που πρέπει να πειθαρχηθούν.

Εφευρίσκοντας τον έρωτα ξανά: Πώς η πατριαρχία σαμποτάρει τις ετεροφυλοφιλικές σχέσειςΣτο πιο πρόσφατο βιβλίο της Από εικόνες και δροσερό νερό: ευρήματα, θησαυροί και φυλαχτά (D'images et d'eau fraîche: Trouvailles, trésors et talismans, 2022) ασχολείται με τις κοινότητες διαμοιρασμού εικόνων (κυρίως φωτογραφιών και ζωγραφικής) που δραστηριοποιούνται σε δίκτυα (Instagram, Tumblr, Flickr, Pinterest). Ως μέλος εδώ και πολλά χρόνια μιας τέτοιας ομάδας, επισημαίνει ότι το αρχείο που συγκροτείται λειτουργεί ταυτόχρονα ως ημερολόγιο και αυτοπορτέτο (απεικονίζοντας εκδοχές του εαυτού). Οι συλλογές, υπεράσπιση της ομορφιάς, εστία χαράς και οδός επιστροφής στην εφηβεία, συμβάλλουν στην «ανανέωση του κόσμου», όπως υποστήριζε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν.

Συλλέγοντας και λέξεις από ένα ευρύ αναγνωστικό φάσμα (φιλοσοφία, τέχνη, επιστήμη, επικαιρότητα, ποπ κουλτούρα…) και συνθέτοντάς τες συνεκτικά με προσωπικές εμπειρίες και χιουμοριστικό ύφος, η Σολέ μάς καλεί να αναστοχαστούμε τις σχέσεις εξουσίας ως πηγές του φόβου, στο πλαίσιο προσωπικής και συλλογικής ενδυνάμωσης. Με τις αντηχήσεις από το έργο άλλων γραφουσών να υπογραμμίζουν την ένταξή της σε δίκτυο γυναικείας αδελφοσύνης, όπως έχει δηλώσει η ίδια σε συνεντεύξεις της, τα κείμενά της κάποτε μοιάζουν με δημοσίευση ενδοσκόπησης. Ενός αέναου διαλόγου που αναζωογονείται αμφίδρομα από τον έρωτα και τη γραφή, εύθραυστα θαύματα στα χωρικά ύδατα του μυστηρίου: «Και το γράψιμο επίσης, που σε πάει πάντα λιγάκι αλλού από εκεί που νόμιζες ότι πας, που κάνει ν’ αναφανεί κάτω απ’ τα δάχτυλά σου ένα αναπάντεχο υφαντό, μ’ έμαθε ότι κακώς φοβόμαστε μήπως στερέψουν οι εσωτερικές πηγές, είτε μιλάμε για μια μοναχική δημιουργική διαδικασία είτε για έναν ερωτικό και σεξουαλικό διάλογο» (σ. 61).


 * Η ΙΩΑΝΝΑ ΣΠΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ είναι φιλόλογος.

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[1] Το ιστολόγιό της: https://www.la-meridienne.info/
[2] Η τυραννία της πραγματικότητας (La tyrannie de la réalité, 2004), Μοιραία ομορφιά. Τα νέα πρόσωπα της γυναικείας αλλοτρίωσης (Beauté fatale. Les nouveaux visages d'une aliénation féminine, 2012), Στο σπίτι: μια οδύσσεια του οικιακού χώρου (Chez soi: Une odyssée de l'espace domestique, 2015).

politeia link more

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πρόβλημα της θεμελίωσης των αξιών» του Γιάννη Κτενά (κριτική) – Το «παράθυρο» στο χάος και η «πολυθεΐα» των αξιών

«Το πρόβλημα της θεμελίωσης των αξιών» του Γιάννη Κτενά (κριτική) – Το «παράθυρο» στο χάος και η «πολυθεΐα» των αξιών

Για το βιβλίο του Γιάννη Κτενά «Το πρόβλημα της θεμελίωσης των αξιών» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: Ο Κορνήλιος Καστοριάδης. 

Γράφει ο Μύρων Ζαχαράκης 

Η παρούσα πραγματεία του συγγραφέα Γιάννη Κτενά, όπως άλλωστ...

Ορθοδοξία και Κράτος: Τρία βιβλία για μια διαχρονική σχέση με πολλές διακυμάνσεις και ποικίλα ρεύματα σκέψης

Ορθοδοξία και Κράτος: Τρία βιβλία για μια διαχρονική σχέση με πολλές διακυμάνσεις και ποικίλα ρεύματα σκέψης

Για τα βιβλία των Ευστάθιου Κασσαρέα «Εκκλησία, ιδεολογία και πολιτική στην Ελλάδα της Μεταπολίτευσης» (εκδ. Παπαζήση), Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη «Θρησκεία και πολιτική στον ορθόδοξο κόσμο» (εκδ. Επίκεντρο) και π. Εμμανουήλ Κλάψη «Ορθόδοξες εκκλησίες σε έναν πλουραλιστικό κόσμο» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα,...

Το «μοναχικό πλήθος» και το επαναστατικά νέο ήθος του δυτικού πολιτισμού

Το «μοναχικό πλήθος» και το επαναστατικά νέο ήθος του δυτικού πολιτισμού

Τρία βιβλία που σκιαγραφούν την κατάσταση του δυτικού πολιτισμού σήμερα: «Το μοναχικό πλήθος» (μτφρ. Βασίλης Τομανάς, εκδ. Νησίδες) του Ντέιβιντ Ρίσμαν [David Riesman], «Η παρακμή του Αστικού Πολιτισμού» (εκδ. Θεμέλιο) του Παναγιώτη Κονδύλη και «Η Ευρώπη είναι χριστιανική;» (μτφρ. Βάλια Καϊμάκη, εκδ. ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Το φετινό πρόγραμμα, οι προοπτικές και τα σχέδια για το μέλλον

Δόθηκε σήμερα (28/5) η Συνέντευξη Τύπου για το 3ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (26-30 Ιουνίου 2024). Σπουδαίοι Έλληνες και ξένοι συγγραφείς αναμένονται στην Κρήτη, ενώ το πρόγραμμα των εκδηλώσεων είναι πιο φιλόδοξο σε σχέση με τα προηγούμενα δύο χρόνια. Στην κεντρική εικόνα, εκδήλωση από το περσινό φεστιβάλ στα σκαλιά πί...

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Έρχεται η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά

Η 36η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί από τις 14 μέχρι και τις 30 Ιουνίου στο Πασαλιμάνι.

Επιμέλεια: Book Press

Ακόμη μια χρονιά η έκθεση βιβλίου Πειραιά θα πραγματοποιηθεί σε ένα αγαπημένο σημείο συνάντησης των πειραιωτών, στο Πασαλιμάν...

 «Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

«Σ’ εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη (κριτική) – Το πανηγύρι της εξέγερσης των καταφρονεμένων

Για την παράσταση «Σ' εσάς που με ακούτε» της Λούλας Αναγνωστάκη που ανεβαίνει στο Αμφιθέατρο Σπύρου Ευαγγελάτου σε σκηνοθεσία Χρήστου Θεοδωρίδη. Κεντρική εικόνα: © Mike Rafail.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ