alt

Για τη συλλογή πεζογραφημάτων του Κυριάκου Συφιλτζόγλου «Δραμάιλο» (εκδ. Αντίποδες).

Της Βαρβάρας Ρούσσου

Όπως μας πληροφορεί το βιβλίο, ήδη από την αρχή, ο τίτλος αποτελεί μετεξέλιξη και παραφθορά του τουρκικού Δραμάγιολου που σημαίνει ο δρόμος για τη Δράμα. Δράμα είναι η γενέθλια πόλη του ποιητή της οποίας μπορεί ο αναγνώστης να διαγνώσει την παρουσία, λιγότερο ή περισσότερο, ως χώρο, ως ανάμνηση, ως καταβολή και στις προηγούμενες συλλογές του Συφιλτζόγλου. Κάνω λόγο για συλλογές, εντάσσοντας δηλαδή και το Δραμάιλο στο ποιητικό έργο του Συφιλτζόγλου, γιατί ο βαθμός πύκνωσης του λόγου του τελευταίου αυτού βιβλίου, αλλά και η δυναμική διαλογική που οι λέξεις αναπτύσσουν με τις φωτογραφίες με κάνει να διστάζω αναφορικά με την ειδολογική του κατάταξη απλώς στην πεζογραφία.

Βρισκόμαστε δηλαδή ενώπιον ενός είδους σύντομων πεζών που λειτουργούν με την αφαιρετικότητα, γνώρισμα συνήθως της ποίησης, εμπλουτισμένη όμως με στοιχεία αφηγηματικότητας, η οποία όμως κινείται σε σημείο οριακής απογύμνωσης, ώστε ενίοτε να προσεγγίζει τη μαρτυρία. Παράλληλα, τα κείμενα συνδράμει ο διάλογος με την εικόνα, τις τραβηγμένες από τον ίδιο τον Συφιλτζόγλου φωτογραφίες, που λειτουργούν υποστηρικτικά, αναδεικνύοντας την υψηλή συγκινησιακή φόρτιση του Δραμάιλο και μεταβάλλοντάς το σε διακαλλιτεχνικό εγχείρημα. Το πείραμα δεν είναι βέβαια πρωτοφανές για τα λογοτεχνικά δεδομένα. Συγκερασμένα όμως όλα τα στοιχεία που ως τώρα ανέφερα αναδεικνύουν την συνθετότητα του νέου αυτού βιβλίου του Συφιλτζόγλου: αφενός επιχειρεί την πολυτροπική έκφραση, στοιχείο που συναρτάται με το δυναμικό παρόν της τέχνης ανοιχτής πλέον σε ποικίλους συνδυασμούς εκφραστικών τρόπων, αφετέρου επιδιώκει την επιστροφή σε έναν λόγο πατρογονικό, στοιχείο που συνδέει με το παρελθόν.

Σε αυτόν τον διάλογο παρόντος-παρελθόντος, συλλογικού ιστορικού τραύματος και σαρωτικού παρόντος, μπορούμε να εστιάσουμε επισημαίνοντας τη λειτουργία του υποστρώματος της προφορικής παράδοσης που ενισχύει την επιστροφή στο ατομικό και συλλογικό παρελθόν.

Η πρόθεση του δημιουργού είναι καταφανώς ρητή από τον φόρο τιμής που αποδίδει στη μακρά σειρά των προγόνων του αναφέροντας, αφενός, τα ονόματα και τις χρονολογίες γέννησης και θανάτου τους –μια ιστορική καταγραφή που εκβάλλει στη συλλογική ιστορία αλλά και ένα μνημόσυνο που ανακαλεί το ατομικό βίωμα/μνήμη– αφετέρου με την αφιέρωση του βιβλίου «στη μνήμη της μητέρας μου Παρθένας Τσακμακίδου». Ταυτόχρονα η καταγωγική ιδιαιτερότητα προβάλλεται εμφανέστατα με κείμενα που αποδίδονται στην ποντιακή διάλεκτο ανοίγοντας στον αναγνώστη ένα ευρύ πεδίο αναγωγών και βέβαια συνάπτοντας τα πρόσωπα με τον χώρο και επιβεβαιώνοντας την επιλογή του τίτλου, στον δρόμο για τη Δράμα – τη Δράμα του τώρα, θα συμπλήρωνα.

Σε αυτόν τον διάλογο παρόντος-παρελθόντος, συλλογικού ιστορικού τραύματος και σαρωτικού παρόντος, μπορούμε να εστιάσουμε επισημαίνοντας τη λειτουργία του υποστρώματος της προφορικής παράδοσης που ενισχύει την επιστροφή στο ατομικό και συλλογικό παρελθόν. Και πάλι η περίπτωση δεν είναι καινοφανής, αφού στην πεζογραφία η εκμετάλλευση μιας μικρής ή μεγαλύτερης βάσης προφορικών ιστοριών οδηγεί σε επιτυχή μυθοπλαστικά αποτελέσματα. Στο Δραμάιλο όμως η προφορικότητα με την οποίαν αποτυπώνεται η ανάμνηση –ή η μαρτυρία– συνυφαίνεται με την ποιητική/μεταφορική χρήση στοιχείων της ιστορίας οδηγώντας από την κυριολεξία στη συνδήλωση επιτρέποντας έτσι την ειδολογική συνάφεια με την ποίηση. Ταυτόχρονα αποκαλύπτεται η κατασκευή του κειμένου με υλικά τις λέξεις και την εικόνα. Έτσι, πρόσωπα και πράγματα περνούν από την αφήγηση στην κατασκευή («Τα πλαϊνά απ’ το κάρο είναι αληθινά. Μ’ αυτά θάψαν τον Ηλία Ιγγιλίζογλου – αν και ανύπαρκτος, θα εμφανιστεί στην επόμενη σελίδα»). Ο Συφιλτζόγλου ηδονικά αγγίζει τις λέξεις, την απτή παρουσία τους και χαίρεται την υλικότητά τους ανακαλύπτοντας το ιδιαίτερο βάρος της ανοικειωτικής λειτουργίας των ιδιωματικών λέξεων: «Κερπίτσι / Κιρπίτς / Πλίθος /  Πλίθα / Πλιθί. Από αυτή την ατομική εμπειρία μέσω της αναψηλάφησης της πατρογονικής μνήμης αναζητά αφηγήσεις που συμπυκνώνουν το συλλογικό. Ενώ στις φωτογραφίες το παρόν συμπυκνώνεται στα ίχνη του αδηφάγου χρόνου, στα κείμενα ζωντανεύει η διάλεκτος και τα πρόσωπα.

Όπως έγινε αντιληπτό, ο Συφιλτζόγλου αφήνει τον οικείο χώρο του ποιητικού λόγου και επιχειρεί την ειδολογική σύζευξη, ενώ ταυτόχρονα επιστρέφει στις απώτερες καταγωγικές του ρίζες, σε ιστορικά, γεωγραφικά και, κυρίως, γλωσσικά στοιχεία, σε ένα ταξίδι ήχων και εικόνων. Πρόκειται για ένα καίριο ποιητικό εγχείρημα που επιδιώκει να συγκεράσει τον χώρο, τον χρόνο, την Ιστορία, τα πρόσωπα που γλιστρούν στη ζωή και μπλέκονται στα νήματα του χωροχρόνου και να τα συναρθρώσει όλα αυτά σε ποιητικό και αφηγηματικό λόγο και εικόνα.

* Η ΒΑΡΒΑΡΑ ΡΟΥΣΣΟΥ είναι φιλόλογος.

altΔραμάιλο
Κυριάκος Συφιλτζόγλου
Αντίποδες 2018
Σελ. 80, τιμή εκδότη €8,48

alt

TA BIBΛΙΑ ΤΟΥ ΚΥΡΙΑΚΟΥ ΣΥΦΙΛΤΖΟΓΛΟΥ

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

«Άρης», του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού (κριτική)

Για τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού «Άρης» (εκδ. Κίχλη).

Της Χρύσας Φάντη

Στην επιστολική νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου και της Ελένης Κοφτερού, ένας αστροναύτης, μέλος μιας τριμελούς ομάδας επιστημόνων, καλείται να ζήσει για...

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

«Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας», του Μάνου Κοντολέων (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μάνου Κοντολέων «Οι σκιές της Κλυταιμνήστρας» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: Λεπτομέρεια του πίνακα του John Collier «Κλυταιμνήστρα» (1914) © Worcester City Museums.

Της Λεύκης Σαραντινού

Στο μυαλό δύο διάσημων «φ...

«Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού», του Μισέλ Φάις: Πινγκ πονγκ στο σκοτεινό δάσος

«Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού», του Μισέλ Φάις: Πινγκ πονγκ στο σκοτεινό δάσος

Για τη νουβέλα του Μισέλ Φάις «Caput mortuum [1392] – Φάρσα αφανισμού» (εκδ. Πατάκη). Φωτογραφία: «Βάκχες» (1986), θέατρο Άττις, σκηνοθεσία Θεόδωρου Τερζόπουλου.

Της Μαρίνας Αγαθαγγελίδου

Στο υλικό των Βακχών, του τελευταίου, οριακού και ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

«Διαφωτισμός ΤΩΡΑ», του Στίβεν Πίνκερ – Τα ιδανικά των Φώτων με τη γλώσσα και τις αντιλήψεις του 21ου αιώνα

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο «Διαφωτισμός τώρα: Λογική, επιστήμη και ουμανισμός για μια καλύτερη ζωή» (μτφρ. Παναγιώτης Δρεπανιώτης), του Στίβεν Πίνκερ, που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το βιβλίο Διαφωτισμός τώρα&nbs...

Ποιος πρόδωσε την Άννα Φρανκ; Έρευνα έξι ετών αποκαλύπτει τον ύποπτο-έπληξη

Ποιος πρόδωσε την Άννα Φρανκ; Έρευνα έξι ετών αποκαλύπτει τον ύποπτο-έπληξη

Μια έρευνα έξι ετών για την ανεξιχνίαστη υπόθεση του προσώπου που πρόδωσε την Άννα Φρανκ οδήγησε σε έναν ύποπτο-έκπληξη. Ποιος είναι ο άνθρωπος που κατέδωσε στους Ναζί την κρυψώνα της οικογένειας δίπλα σε κανάλι του Άμστερνταμ και οδήγησε στον θάνατο σε ναζιστικό στρατόπεδο συγκέντρωσης το 1945 την έφηβη Εβραιοπούλα...

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Τέσσερα ισπανικά έργα στο ξεκίνημα της νέας χρονιάς

Το ισπανικό θέατρο έχει την τιμητική του στις αθηναϊκές σκηνές του Ιανουαρίου. Ιδού τέσσερα έργα που ξεχωρίσαμε. 

Του Νίκου Ξένιου

Σε σημαντική χοροθεατρική διασκευή είδαμε το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, που συνοψίζει ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

«Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο», του Μπιλ Μπράισον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Bill Bryson «Στο σπίτι: Μια περιδιάβαση στην Ιστορία από δωμάτιο σε δωμάτιο» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΟΥ ΗΛΕΚΤΡ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

100 βιβλία ποίησης του 2021 που αξίζει να προσέξετε

Η εκδοτική κίνηση περί την ποίηση και φέτος στη χώρα μας εντονότατη, και σε ένα μεγάλο της κομμάτι πολύ ενδιαφέρουσα και ποιοτική. Οι μεταφράσεις σπουδαίων ξένων ποιητών και ποιητριών, όπως για παράδειγμα έγινε φέτος με τις νομπελίστριες Λουίζ Γκλικ και Βισουάβα Σιμπόρσκα, είναι σημαντικές εκδοτικές χειρονομίες. Πολ...

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Τα καλύτερα δώρα για την Πρωτοχρονιά: 15 ξεχωριστά βιβλία

Την ώρα της αλλαγής του χρόνου, τη μαγική στιγμή που φέρει την υπόσχεση της επανεκκίνησης και την ελπίδα πως αυτή τη νέα χρονιά όλα μπορούν να γίνουν καλύτερα, το ωραιότερο δώρο που μπορούμε να κάνουμε στους αγαπημένους μας είναι ένα βιβλίο. Επιλέξαμε και προτείνουμε δεκαπέντε όμορφα, εμπνευσμένα, ξεχωριστά βιβλία, ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ