kountouri prin vrexei 700

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ζέτας Κουντούρη «Λίγο πριν βρέξει» (εκδ. Κέδρος).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Προσωπογραφίες που προδίδουν ένταση ακόμα και κάτω από επιφάνεια γαλήνης, σε φόντο όπου αποτυπώνονται στοιχεία από τοπία της εξωτερικής (αστικής, κοινωνικής, φυσικής) και κυρίως της εσωτερικής/υποκειμενικής πραγματικότητας, συνθέτουν μια ενδιαφέρουσα πινακοθήκη γραμματικών εικόνων ως κεντρικό άξονα για τη θεματική οργάνωση της συλλογής διηγημάτων της Ζέτας Κουντούρη με τον τίτλο Λίγο πριν βρέξει. Με αυτή την προϋπόθεση η ανά χείρας έκδοση είναι δυνατόν να εκτιμηθεί ως ένα ενιαίο σύνολο με σύνθετη δομή, καθ’ υπέρβαση των συνθηκών που υπαγόρευσαν την πρώτη δημοσίευση των διηγημάτων (πλην του τελευταίου).

Οι προσωπογραφίες (ποικίλες μορφές ανδρών και γυναικών, γονείς – κυρίως μητέρες και παιδιά, φίλοι και εραστές, θύτες και θύματα, ανθρώπινοι τύποι σε διαπροσωπικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς αλλά και στο περιθώριο αυτών, όπου συμμετέχουν και οι αφηγητές) ως προϊόντα επεξεργασίας υλικού που αναγνωρίζεται να προέρχεται από καταστάσεις της αντικειμενικής πραγματικότητας, αποτελούν πύλες για την προσέγγιση ενός ευρύτατου φάσματος εννοιών, σύμφωνα με τις επιλογές της Ζέτας Κουντούρη: συμπόνοια και συμπάθεια, φόβος, μοναξιά, θυμός, οργή, λύπη, ευγνωμοσύνη, καλωσύνη, αλήθεια και ψέμα, μετάνοια και εξιλέωση, μνήμη και νοσταλγία, έρωτας και αγάπη, βία, υποψία, οίκτος.

Στο σημασιολογικό αυτό τοπίο αναπτύσσονται ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις με ιδιαίτερη φόρτιση, με μυστικά, με δισταγμούς και με αμφιβολίες, τα όνειρα εναλλάσσονται με τους εφιάλτες, η κοινή λογική υπόκειται σε συνεχείς ανατροπές.

Στο σημασιολογικό αυτό τοπίο αναπτύσσονται ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις με ιδιαίτερη φόρτιση, με μυστικά, με δισταγμούς και με αμφιβολίες, τα όνειρα εναλλάσσονται με τους εφιάλτες, η κοινή λογική υπόκειται σε συνεχείς ανατροπές ή παραβιάσεις ως εκδοχές μιας υποκειμενικής λογικής που διέπει τη συμπεριφορά των κειμενικών χαρακτήρων, συμπεριλαμβανομένων και των αφηγητών, ακραίες καταστάσεις καλύπτονται με επίφαση ομαλότητας μέχρι την τελική έκρηξη, προβλήματα απαιτούν συχνά ανέφικτες λύσεις, εγκλήματα διαφεύγουν τις τιμωρίες, ενώ ο θάνατος κυκλοφορεί ανεξέλεγκτος κραδαίνοντας ποικίλα προσωπεία: ως φυσική κατάληξη του βίου, ως φόνος και ως αυτοχειρία, ως ρυθμιστικός παράγων της ζωής ανθρώπων και ζώων, αλλά και ως άυλη μορφή του κενού.

Αφήγηση οργανωμένη σε εναλλασσόμενες πρωτοπρόσωπες και τριτοπρόσωπες εκδοχές αποδίδει ασαφή ή διαρκώς παραβιαζόμενα, μάλλον καταργημένα όρια ανάμεσα στην αντικειμενική πραγματικότητα και στην πραγματικότητα της φαντασίας και των ονείρων/εφιαλτών ως περιοχών ενός σύνθετου υποκειμενικού κόσμου.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, ο αφηγητής παρακολουθεί σκέψεις, παρατηρήσεις και εκμυστηρεύσεις των (λοιπών) κειμενικών χαρακτήρων για καταστάσεις υποκειμενικών κόσμων σε άμεση σχέση ή κατά παραβίαση της αντικειμενικής πραγματικότητας, και προβαίνει στη διατύπωση συλλογισμών και υποθέσεων για την κάλυψη κενών στην πληροφόρησή του.

Η Ζέτα Κουντούρη αξιοποιεί το μοτίβο του απροσδόκητου με τις συνακόλουθες ανατροπές ως βασικόν υφολογικό παράγοντα.

Η Ζέτα Κουντούρη αξιοποιεί το μοτίβο του απροσδόκητου με τις συνακόλουθες ανατροπές ως βασικόν υφολογικό παράγοντα, με έμφαση σε ποικίλες λεπτομέρειες, ακόμα και στις (σε μια πρώτη ανάγνωση) δευτερεύουσες ή ασήμαντες, οι οποίες πάντως αποδεικνύονται απαραίτητο υλικό για τη θεματική οργάνωση των διηγημάτων, και επιπλέον προβάλλονται τόσο κατά τη σύνθεση τίτλων (π.χ. «Χαρτί στον άνεμο», «Το κενό», «Ένα φλιτζάνι τσάι, παρακαλώ», «Βροχή με χώμα», «Σπίτια σε χρώμα κεραμιδί»), όσο και κατά την επιλογή μιας παρά προσδοκίαν εξόδου από τον κειμενικό κόσμο (όπως αναγνωρίζουμε π.χ. στα διηγήματα «Χαρτί στον άνεμο» ή «Ένα φλιτζάνι τσάι, παρακαλώ»).

Από την άλλη πλευρά, οι ποικίλες μορφές εκκρεμοτήτων στην πληροφόρηση, την οποία παρέχουν τα διηγήματα της συλλογής, δεν συνιστούν βεβαίως νοηματικό κενό, αλλά λειτουργούν ως δίαυλοι για τη δημιουργική προσέγγιση ποικίλων σημασιολογικών πεδίων, όπου εντοπίζεται η συμπεριφορά ως εκδήλωση της εσωτερικής πραγματικότητας κειμενικών χαρακτήρων.

alt
Η Ζέτα Κουντούρη

Προς αυτή την κατεύθυνση συμβάλλουν και ποικίλα πραγματικά στοιχεία από τον εξωτερικό, αντικειμενικό κόσμο, τα οποία εμπλέκονται σε καίρια στάδια της αφηγηματικής ροής, όπως: κοινωνικά και πολιτισμικά δεδομένα, λεπτομέρειες από αστικές και φυσικές περιοχές, όψη και εσωτερικό κτηρίων (οικιών, εργασιακών χώρων ή χώρων κοινωνικής δραστηριότητας), καθώς και πραγματικά γεγονότα (π.χ. η πτώση των Δίδυμων Πύργων του Παγκόσμιου Εμπορικού Κέντρου στη Νέα Υόρκη, 11 Σεπτεμβρίου 2001).

Η Ζέτα Κουντούρη φαίνεται να δηλώνει και πάλι με σαφήνεια ότι εξακολουθεί να διευρύνει τον ορίζοντα των κειμενικών γεγονότων που συνθέτουν τη λογοτεχνική παραγωγή της, στο πλαίσιο της λειτουργίας ενός καλώς οργανωμένου εργαστηρίου για την επιλεκτική επεξεργασία δεδομένων καταγόμενων από καταστάσεις της αντικειμενικής πραγματικότητας.

Το πραγματικό στην κοινή, καθημερινή του διάσταση, κατά την άμεση βιωματική πρόσληψη αυτού, προσδιορίζει και την υφολογική οργάνωση των κειμένων της Ζέτας Κουντούρη (και) στην προ οφθαλμών συλλογή διηγημάτων, πράγμα που αποδίδεται με την αξιοποίηση γλωσσικών φαινομένων, όπως είναι η μεταφορά σε συνδυασμό με τις γραμματικές εικόνες: «Η βοηθός του άντρα μου, η Ψιψινέλ, χαμογελάει γαλαζοπράσινα κάθε φορά που με συναντάει», «οι άνθρωποι πεσμένοι στους δρόμους σαν τις μύγες κι από πάνω ο ήλιος να τους ψήνει», «Έξω έβρεχε δυνατά, μια βροχή που δεν έδειχνε την παραμικρή διάθεση να σταματήσει», «μια ησυχία που φάνταζε απειλητική είχε απλωθεί ολόγυρα», «το φεγγάρι βρισκόταν στη χάση του και δημιουργούσε πάνω στα νερά εκείνη την παράξενη χρυσή γραμμή που αφότου την πρωτοαντίκρυσα με είχε μαγέψει και με προκαλούσε κάθε φορά με την ίδια ένταση να την ακολουθήσω», «Φύσαγε ένας σκονισμένος νοτιάς», «Ξέρεις πολλούς που δεν νιώθουν έτσι; Και μάλιστα μια βραδιά τόσο στοιχειωμένη σαν την αποψινή;», «Την ώρα του φαγητού επικρατούσε μια ασυνήθιστη βουβαμάρα, σαν να κόχλαζε στην ατμόσφαιρα μια τρικυμία».

Ομόλογη είναι και η χρήση της αφοριστικής διατύπωσης: «Ο ορισμός της ευτυχίας δεν είναι ο ίδιος για όλους», ή: «Ένας θάνατος, όμως, είναι πάντα ένας θάνατος και όταν καλύπτεται από ψήγματα μυστηρίου, […], μπορεί να αποτελέσει, εκτός των άλλων, και πρόκληση για βέβηλα σχόλια».

Όσοι κυκλοφορούμε συστηματικά σε χώρους με πολιτισμική κινητικότητα, έχουμε κατά καιρούς εντοπίσει οδόσημα που ορίζουν την προσωπική συγγραφική διαδρομή της Ζέτας Κουντούρη, όπως αυτά τα οδόσημα αντιστοιχούν π.χ. στα μυθιστορήματα Η Λεγάμενη (2005) και Ρωγμές στη σιωπή (2010), ή στις συλλογές διηγημάτων Σας είδα (1995) και Όμορφη ζωή (2007).

Τώρα με τη νέα συλλογή διηγημάτων υπό τον τίτλο Λίγο πριν βρέξει, η Ζέτα Κουντούρη φαίνεται να δηλώνει και πάλι με σαφήνεια ότι εξακολουθεί να διευρύνει τον ορίζοντα των κειμενικών γεγονότων που συνθέτουν τη λογοτεχνική παραγωγή της, στο πλαίσιο της λειτουργίας ενός καλώς οργανωμένου εργαστηρίου για την επιλεκτική επεξεργασία δεδομένων καταγόμενων από καταστάσεις της αντικειμενικής πραγματικότητας.

Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Η πορεία είχε προσπεράσει και οι πρώτοι περίεργοι είχαν αρχίσει να μαζεύονται γύρω από το ακίνητο σώμα.

Αν δεν έβλεπε πάνω στο τραπεζάκι όπου είχε σερβίρει νωρίτερα το τσάι έναν κλειστό φάκελο, θα προσπαθούσε να πείσει τον εαυτό της πως ο άνθρωπος αυτός, που μόνον η ίδια είχε συναντήσει, δεν υπήρξε στην πραγματικότητα ποτέ. Πως όλα όσα συνέβησαν δεν ήταν παρά ένας εφιάλτης, ένα παιχνίδι που της σκάρωσε η αχαλίνωτη φαντασία της, φορτισμένη από την υπερβολική κόπωση των τελευταίων ημερών». 


altΛίγο πριν βρέξει
Ζέτα Κουντούρη
Κέδρος 2017
Σελ. 168, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΖΕΤΑΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

«Όσο περιμένεις να συμβεί», του Γιάννη Τσίρμπα (κριτική)

Για το βιβλίο του Γιάννη Τσίρμπα με τίτλο «Όσο περιμένεις να συμβεί» (εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Ο Γιάννης Τσίρμπας πρωτοε...

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

«Ας φύγουμε λοιπόν» του Αλέξανδρου Διαμαντή (κριτική)

Για τη νουβέλα του Αλέξανδρου Διαμαντή «Ας φύγουμε λοιπόν», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, και «καταλήγει να εκφράζει τον θρήνο μιας γενιάς, η οποία ενηλικιώθηκε απότομα και εξίσου απότομα προσγειώθηκε». Κεντρική εικόνα: Οι Jeanne Moreau, Oskar Werner, Henri Serre στην ταινία του François Truf...

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

«Πλατωνικοί διάλογοι, ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» του Χάρη Βλαβιανού (κριτική)

Για το βιβλίο του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι, Ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα: Men with Boxes on Head, Brunswick, GA, 2001 © Rodney Smith (1947- 2016)

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Άντρες και γυ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση, ο Ρούσντι βγάζει νέο βιβλίο – Το μήνυμά του: «Οι λέξεις είναι οι μόνοι νικητές»

Πέντε μήνες μετά τη δολοφονική επίθεση που δέχθηκε ενώ ετοιμαζόταν να δώσει μια διάλεξη στη Νέα Υόρκη, ο συγγραφέας των «Σατανικών Στίχων» βγάζει νέο βιβλίο. Το μυθιστόρημα «Victory City» του Σαλμάν Ρούσντι έχει ηρωίδα μια νεαρή ποιήτρια που ζει τον 14ο αιώνα στη νότια Ινδία. Τα βιβλία του Ρούσντι κυκλοφορούν σ...

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

«Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» του Δημήτρη Αγγελή (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση του Δημήτρη Αγγελή «Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου» (εκδ. Πόλις).

Γράφει ο Διογένης Σακκάς

Η ποιητική συλλογή Πάντα βρέχει στο κεφάλι του σκύλου του Δημήτρη Αγγελή εκτείνεται σε είκοσι εννέα ποιήματα, χωρισμέν...

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Καζούο Ισιγκούρο: «Το να είσαι υποψήφιος για Όσκαρ είναι συναρπαστικό»

Τη φετινή χρονιά, ανάμεσα στους υποψηφίους για το Όσκαρ Καλύτερου Διασκευασμένου Σεναρίου βρίσκεται και ο νομπελίστας Kazuo Ishiguro, για το σενάριο της ταινίας «Αισθάνομαι ζωντανός», μια διασκευή του «Ikiru» του Akira Kurosawa. Ο συγγραφέας μίλησε για την υποψηφιότητά του σε πρόσφατη συνέντευξή του στο The Wrap. Τα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

«Τις μέρες που λιγόστευε το φως» του Όιγκεν Ρούγκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Όιγκεν Ρούγκε [Eugen Ruge] «Τις μέρες που λιγόστευε το φως» (μτφρ. Τεό Βότσος), το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

1 ΟΚΤΩΒΡΙ...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον», που θα κυκλοφορήσει στις 19 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Γιανγκσὶ-ντιέναο (τρεῖς σκηνὲς)  ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ