kountouri prin vrexei 700

Για τη συλλογή διηγημάτων της Ζέτας Κουντούρη «Λίγο πριν βρέξει» (εκδ. Κέδρος).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Προσωπογραφίες που προδίδουν ένταση ακόμα και κάτω από επιφάνεια γαλήνης, σε φόντο όπου αποτυπώνονται στοιχεία από τοπία της εξωτερικής (αστικής, κοινωνικής, φυσικής) και κυρίως της εσωτερικής/υποκειμενικής πραγματικότητας, συνθέτουν μια ενδιαφέρουσα πινακοθήκη γραμματικών εικόνων ως κεντρικό άξονα για τη θεματική οργάνωση της συλλογής διηγημάτων της Ζέτας Κουντούρη με τον τίτλο Λίγο πριν βρέξει. Με αυτή την προϋπόθεση η ανά χείρας έκδοση είναι δυνατόν να εκτιμηθεί ως ένα ενιαίο σύνολο με σύνθετη δομή, καθ’ υπέρβαση των συνθηκών που υπαγόρευσαν την πρώτη δημοσίευση των διηγημάτων (πλην του τελευταίου).

Οι προσωπογραφίες (ποικίλες μορφές ανδρών και γυναικών, γονείς – κυρίως μητέρες και παιδιά, φίλοι και εραστές, θύτες και θύματα, ανθρώπινοι τύποι σε διαπροσωπικούς και κοινωνικούς συσχετισμούς αλλά και στο περιθώριο αυτών, όπου συμμετέχουν και οι αφηγητές) ως προϊόντα επεξεργασίας υλικού που αναγνωρίζεται να προέρχεται από καταστάσεις της αντικειμενικής πραγματικότητας, αποτελούν πύλες για την προσέγγιση ενός ευρύτατου φάσματος εννοιών, σύμφωνα με τις επιλογές της Ζέτας Κουντούρη: συμπόνοια και συμπάθεια, φόβος, μοναξιά, θυμός, οργή, λύπη, ευγνωμοσύνη, καλωσύνη, αλήθεια και ψέμα, μετάνοια και εξιλέωση, μνήμη και νοσταλγία, έρωτας και αγάπη, βία, υποψία, οίκτος.

Στο σημασιολογικό αυτό τοπίο αναπτύσσονται ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις με ιδιαίτερη φόρτιση, με μυστικά, με δισταγμούς και με αμφιβολίες, τα όνειρα εναλλάσσονται με τους εφιάλτες, η κοινή λογική υπόκειται σε συνεχείς ανατροπές.

Στο σημασιολογικό αυτό τοπίο αναπτύσσονται ποικίλες διαπροσωπικές σχέσεις με ιδιαίτερη φόρτιση, με μυστικά, με δισταγμούς και με αμφιβολίες, τα όνειρα εναλλάσσονται με τους εφιάλτες, η κοινή λογική υπόκειται σε συνεχείς ανατροπές ή παραβιάσεις ως εκδοχές μιας υποκειμενικής λογικής που διέπει τη συμπεριφορά των κειμενικών χαρακτήρων, συμπεριλαμβανομένων και των αφηγητών, ακραίες καταστάσεις καλύπτονται με επίφαση ομαλότητας μέχρι την τελική έκρηξη, προβλήματα απαιτούν συχνά ανέφικτες λύσεις, εγκλήματα διαφεύγουν τις τιμωρίες, ενώ ο θάνατος κυκλοφορεί ανεξέλεγκτος κραδαίνοντας ποικίλα προσωπεία: ως φυσική κατάληξη του βίου, ως φόνος και ως αυτοχειρία, ως ρυθμιστικός παράγων της ζωής ανθρώπων και ζώων, αλλά και ως άυλη μορφή του κενού.

Αφήγηση οργανωμένη σε εναλλασσόμενες πρωτοπρόσωπες και τριτοπρόσωπες εκδοχές αποδίδει ασαφή ή διαρκώς παραβιαζόμενα, μάλλον καταργημένα όρια ανάμεσα στην αντικειμενική πραγματικότητα και στην πραγματικότητα της φαντασίας και των ονείρων/εφιαλτών ως περιοχών ενός σύνθετου υποκειμενικού κόσμου.

Υπ’ αυτές τις συνθήκες, ο αφηγητής παρακολουθεί σκέψεις, παρατηρήσεις και εκμυστηρεύσεις των (λοιπών) κειμενικών χαρακτήρων για καταστάσεις υποκειμενικών κόσμων σε άμεση σχέση ή κατά παραβίαση της αντικειμενικής πραγματικότητας, και προβαίνει στη διατύπωση συλλογισμών και υποθέσεων για την κάλυψη κενών στην πληροφόρησή του.

Η Ζέτα Κουντούρη αξιοποιεί το μοτίβο του απροσδόκητου με τις συνακόλουθες ανατροπές ως βασικόν υφολογικό παράγοντα.

Η Ζέτα Κουντούρη αξιοποιεί το μοτίβο του απροσδόκητου με τις συνακόλουθες ανατροπές ως βασικόν υφολογικό παράγοντα, με έμφαση σε ποικίλες λεπτομέρειες, ακόμα και στις (σε μια πρώτη ανάγνωση) δευτερεύουσες ή ασήμαντες, οι οποίες πάντως αποδεικνύονται απαραίτητο υλικό για τη θεματική οργάνωση των διηγημάτων, και επιπλέον προβάλλονται τόσο κατά τη σύνθεση τίτλων (π.χ. «Χαρτί στον άνεμο», «Το κενό», «Ένα φλιτζάνι τσάι, παρακαλώ», «Βροχή με χώμα», «Σπίτια σε χρώμα κεραμιδί»), όσο και κατά την επιλογή μιας παρά προσδοκίαν εξόδου από τον κειμενικό κόσμο (όπως αναγνωρίζουμε π.χ. στα διηγήματα «Χαρτί στον άνεμο» ή «Ένα φλιτζάνι τσάι, παρακαλώ»).

Από την άλλη πλευρά, οι ποικίλες μορφές εκκρεμοτήτων στην πληροφόρηση, την οποία παρέχουν τα διηγήματα της συλλογής, δεν συνιστούν βεβαίως νοηματικό κενό, αλλά λειτουργούν ως δίαυλοι για τη δημιουργική προσέγγιση ποικίλων σημασιολογικών πεδίων, όπου εντοπίζεται η συμπεριφορά ως εκδήλωση της εσωτερικής πραγματικότητας κειμενικών χαρακτήρων.

alt
Η Ζέτα Κουντούρη

Προς αυτή την κατεύθυνση συμβάλλουν και ποικίλα πραγματικά στοιχεία από τον εξωτερικό, αντικειμενικό κόσμο, τα οποία εμπλέκονται σε καίρια στάδια της αφηγηματικής ροής, όπως: κοινωνικά και πολιτισμικά δεδομένα, λεπτομέρειες από αστικές και φυσικές περιοχές, όψη και εσωτερικό κτηρίων (οικιών, εργασιακών χώρων ή χώρων κοινωνικής δραστηριότητας), καθώς και πραγματικά γεγονότα (π.χ. η πτώση των Δίδυμων Πύργων του Παγκόσμιου Εμπορικού Κέντρου στη Νέα Υόρκη, 11 Σεπτεμβρίου 2001).

Η Ζέτα Κουντούρη φαίνεται να δηλώνει και πάλι με σαφήνεια ότι εξακολουθεί να διευρύνει τον ορίζοντα των κειμενικών γεγονότων που συνθέτουν τη λογοτεχνική παραγωγή της, στο πλαίσιο της λειτουργίας ενός καλώς οργανωμένου εργαστηρίου για την επιλεκτική επεξεργασία δεδομένων καταγόμενων από καταστάσεις της αντικειμενικής πραγματικότητας.

Το πραγματικό στην κοινή, καθημερινή του διάσταση, κατά την άμεση βιωματική πρόσληψη αυτού, προσδιορίζει και την υφολογική οργάνωση των κειμένων της Ζέτας Κουντούρη (και) στην προ οφθαλμών συλλογή διηγημάτων, πράγμα που αποδίδεται με την αξιοποίηση γλωσσικών φαινομένων, όπως είναι η μεταφορά σε συνδυασμό με τις γραμματικές εικόνες: «Η βοηθός του άντρα μου, η Ψιψινέλ, χαμογελάει γαλαζοπράσινα κάθε φορά που με συναντάει», «οι άνθρωποι πεσμένοι στους δρόμους σαν τις μύγες κι από πάνω ο ήλιος να τους ψήνει», «Έξω έβρεχε δυνατά, μια βροχή που δεν έδειχνε την παραμικρή διάθεση να σταματήσει», «μια ησυχία που φάνταζε απειλητική είχε απλωθεί ολόγυρα», «το φεγγάρι βρισκόταν στη χάση του και δημιουργούσε πάνω στα νερά εκείνη την παράξενη χρυσή γραμμή που αφότου την πρωτοαντίκρυσα με είχε μαγέψει και με προκαλούσε κάθε φορά με την ίδια ένταση να την ακολουθήσω», «Φύσαγε ένας σκονισμένος νοτιάς», «Ξέρεις πολλούς που δεν νιώθουν έτσι; Και μάλιστα μια βραδιά τόσο στοιχειωμένη σαν την αποψινή;», «Την ώρα του φαγητού επικρατούσε μια ασυνήθιστη βουβαμάρα, σαν να κόχλαζε στην ατμόσφαιρα μια τρικυμία».

Ομόλογη είναι και η χρήση της αφοριστικής διατύπωσης: «Ο ορισμός της ευτυχίας δεν είναι ο ίδιος για όλους», ή: «Ένας θάνατος, όμως, είναι πάντα ένας θάνατος και όταν καλύπτεται από ψήγματα μυστηρίου, […], μπορεί να αποτελέσει, εκτός των άλλων, και πρόκληση για βέβηλα σχόλια».

Όσοι κυκλοφορούμε συστηματικά σε χώρους με πολιτισμική κινητικότητα, έχουμε κατά καιρούς εντοπίσει οδόσημα που ορίζουν την προσωπική συγγραφική διαδρομή της Ζέτας Κουντούρη, όπως αυτά τα οδόσημα αντιστοιχούν π.χ. στα μυθιστορήματα Η Λεγάμενη (2005) και Ρωγμές στη σιωπή (2010), ή στις συλλογές διηγημάτων Σας είδα (1995) και Όμορφη ζωή (2007).

Τώρα με τη νέα συλλογή διηγημάτων υπό τον τίτλο Λίγο πριν βρέξει, η Ζέτα Κουντούρη φαίνεται να δηλώνει και πάλι με σαφήνεια ότι εξακολουθεί να διευρύνει τον ορίζοντα των κειμενικών γεγονότων που συνθέτουν τη λογοτεχνική παραγωγή της, στο πλαίσιο της λειτουργίας ενός καλώς οργανωμένου εργαστηρίου για την επιλεκτική επεξεργασία δεδομένων καταγόμενων από καταστάσεις της αντικειμενικής πραγματικότητας.

Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Η πορεία είχε προσπεράσει και οι πρώτοι περίεργοι είχαν αρχίσει να μαζεύονται γύρω από το ακίνητο σώμα.

Αν δεν έβλεπε πάνω στο τραπεζάκι όπου είχε σερβίρει νωρίτερα το τσάι έναν κλειστό φάκελο, θα προσπαθούσε να πείσει τον εαυτό της πως ο άνθρωπος αυτός, που μόνον η ίδια είχε συναντήσει, δεν υπήρξε στην πραγματικότητα ποτέ. Πως όλα όσα συνέβησαν δεν ήταν παρά ένας εφιάλτης, ένα παιχνίδι που της σκάρωσε η αχαλίνωτη φαντασία της, φορτισμένη από την υπερβολική κόπωση των τελευταίων ημερών». 


altΛίγο πριν βρέξει
Ζέτα Κουντούρη
Κέδρος 2017
Σελ. 168, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΖΕΤΑΣ ΚΟΥΝΤΟΥΡΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

Για τη νουβέλα του Σπύρου Κιοσσέ «Τα πρωτοβρόχια – Μικρή ιστορία ενηλικίωσης» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Ποια στιγμή σηματοδοτεί την πορεία προς την ενηλικίωση; Μέσα από ποιες διαδικασίες δρομολογείται; Ποιες ενδότερες δυνάμεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ