vradi marinos700

Για τη συλλογή διηγημάτων του Διονύση Μαρίνου «Όπως και αν έρθει αυτό το βράδυ» (εκδ. Μελάνι).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ποιος είναι ο Διονύσης Μαρίνος; Είναι ο ίδιος των δύο μυθιστορημάτων του και της μίας νουβέλας του; Είναι ο ίδιος της ποίησής του; Είναι το πέμπτο του βιβλίο ίδιο με τα προηγούμενα;

Όχι ακριβώς. Καταρχήν, το διήγημα ως είδος παραμερίζει τα στοιχεία εκείνα που φαίνονται σημαντικά στη μεγάλη φόρμα κι επιζητεί την πυκνότητα και τη γλωσσική ευστοχία. Κι ο Διονύσης Μαρίνος καταφέρνει να αποδώσει με εύστοχη εστίαση –σε καθένα από τα δεκαεννέα διηγήματά του– το στίγμα της οικογένειας, που απειλείται από αδιόρατους κινδύνους και ρωγμές που καραδοκούν να ανατινάξουν την επιφανειακή ομαλότητα. Αυτό το στίγμα είναι σαφές σε όλα τα κείμενα του τόμου, τα οποία συστήνουν ένα δίχτυ τριγμών, κλονισμών και σιωπών.

Στο κέντρο τους είναι η οικογένεια όπως την ξέρουμε... Τα θέματα του βιβλίου μοιάζουν στην αρχή κοινότοπα και συνηθισμένα. Φαίνονται να επιστρέφουν το μυαλό του αναγνώστη σε εποχές όπου τα μυστικά της οικογένειας δεν έπρεπε να βγαίνουν στο φως κι η αξιοπρέπεια ήταν η επιχρισμένη επιφάνεια ενός υγρού τάφου. Κι όμως ο διηγηματογράφος καταφέρνει σταδιακά να κερδίσει την προσοχή μας, επειδή παίρνει αυτό το πολυφορεμένο ρούχο και το ξαναράβει με αξιοπρόσεκτη δεξιότητα.

Η οπτική γωνία του εκάστοτε αφηγητή αποκαλύπτει μια φυσιολογική κατάσταση, η οποία διαρρηγνύεται από εξωλογικές εμφανίσεις. Εκεί ξεπροβάλλει το άλογο, το οποίο ενίοτε μοιάζει καφκικά ακατανόητο, απρόοπτο, λανθάνον, αλλά συνάμα απειλητικό, επικίνδυνο, ανισόρροπο, εκφοβιστικό.

Αυτή η δεξιότητα εκτιμάται από όποιον καταλάβει ότι τα διηγήματα της συλλογής συναρμόζουν το ρεαλιστικό, το άλογο και το συμβολικό. Το πρώτο αφορά στον κοινό παρονομαστή τους που σχετίζεται με την απώλεια, τον θάνατο, τις σχέσεις των ανθρώπων, τα πάθη, τα μίση, τις έριδες, τις ανείπωτες έχθρες, τις σημαίνουσες σιωπές, τις βουβές κραυγές κ.λπ. Η οπτική γωνία του εκάστοτε αφηγητή αποκαλύπτει μια φυσιολογική κατάσταση, η οποία διαρρηγνύεται από εξωλογικές εμφανίσεις. Εκεί ξεπροβάλλει το άλογο, το οποίο ενίοτε μοιάζει καφκικά ακατανόητο, απρόοπτο, λανθάνον, αλλά συνάμα απειλητικό, επικίνδυνο, ανισόρροπο, εκφοβιστικό. Άλλοτε παίρνει τη μορφή της τρέλας κι άλλοτε ενός ασύλληπτου βόμβου, ενός τρακαρίσματος χωρίς θύμα, μιας αιφνίδιας παρουσίας που δεν εξηγείται, κι έτσι δονεί την ατμόσφαιρα με την απειλητική του φύση.

Κι ανάμεσα σε αυτά εμφιλοχωρεί το συμβολικό που δίνει υπόσταση στα ρεαλιστικά δεδομένα, ανάγοντάς τα στη σφαίρα μιας δεύτερης πραγματικότητας. Το βαθούλωμα στο στρώμα υποδεικνύει την απουσία της γυναίκας που δεν υπάρχει πια, ενώ το βαθούλωμα στο αυτοκίνητο υπονοεί κάτι το απερίγραπτο που έρχεται να συγκρουστεί με την καθημερινότητα. Με άλλα λόγια το περιστατικό που έρχεται ολόσωμο από τη βιωμένη πραγματικότητα του καθενός παίρνει σε μερικά διηγήματα τον χαρακτήρα συμβόλου και ανάγεται στο επίπεδο της επισήμανσης μιας βαθύτερης δομής.

Αυτό που ίσως εισπράττει ο αναγνώστης από την ώσμωση πραγματικού, αλλόκοτου και συμβολικού είναι καταρχάς ο κλονισμός της αρραγούς συνοχής της σύγχρονης οικογένειας. Η εξωτερική, πιθανόν ευπρεπής εικόνα κρύβει υπόγειες ρωγμές, καταστάσεις τρέλας, χάσματα που μεγαλώνουν, ενοχές για σχέσεις που δεν είναι άρτιες και αρμονικές. Σε δεύτερο επίπεδο ο κλονισμός αυτός δεν οφείλεται σε διαφυλικές συγκρούσεις αλλά σε εγγενείς του θεσμού τριγμούς που δεν μπορούν να αποφευχθούν, που συνδέονται με την ανθρώπινη φθορά, με το βάρος της συγγένειας και με το άχθος της υποχρεωτικής αγάπης. Και μέσα απ' αυτές τις συνθήκες προβάλλει μια αυτοκαταστροφική μανία, η οποία προκύπτει ως απόρροια μιας βαθύτερης (άλογης) ορμής των ανθρώπων να σμπαραλιάσουν το ασφυκτικό πλαίσιο του βρόγχου.

Για να θεωρηθεί όλη αυτή η πραγμάτευση λογοτεχνία, πρέπει ο συγγραφέας να της δώσει το κατάλληλο ύφος, κατάλληλο για το είδος και για το θέμα. Κι ο Διονύσης Μαρίνος επενδύει στο μεστό, στο καίριο, στο περιεκτικό, αποσπά από τις λέξεις τη σιωπή τους κι από την αφήγηση το λέγειν της. Οι φράσεις κινούνται κι αυτές ανάμεσα στη σαφήνεια της κυριολεξίας και στην υπαινικτικότητα της πλαγιοκόπησης. Μ' αυτόν τον τρόπο, κάθε διήγημα αποκτά αυτονομία, βάθος κι αναγνωστικό βάρος που τέμνει το φρικτό με συμβολικούς αποήχους.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

afto to vradi MarinosΌπως και αν έρθει αυτό το βράδυ
Διονύσης Μαρίνος
Μελάνι 2017
Σελ. 150, τιμή εκδότη €10,60
 
politeia link more
 
 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ίνκουμπους», του Βαγγέλη Γιαννίση (εκδ. Διόπτρα).

Της Κατερίνα Σιδέρη

Το Ίνκουμπους του Βαγγέλη Γιαννίση αποτελεί τη συνέχεια μιας σειράς βιβλίων μυστηρίου και θρίλερ του συγγραφέα, με κεντρικό ήρωά τους τον επιθεωρητή Άντερς. Τούτη τη φορά ...

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

«Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» του Θανάση Βαλτινού (κριτική)

Παράλληλη ανάγνωση της νέας νουβέλας του Θανάση Βαλτινού «Νέα Σελήνη – Ημέρα πρώτη» (εκδ. Εστία), με τον τόμο που συγκεντρώνει συνεντεύξεις του των τελευταίων πενήντα χρόνων «Όπως ο έρωτας – Επιλογή συνεντεύξεων 1972-2018» (εκδ. Εστία) σε επιμέλεια του Κωστή Δανόπουλου.

Του Ηλία Κ...

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

«Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» του Απόστολου Δοξιάδη (κριτική)

Για το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Απόστολου Δοξιάδη «Το τηλεφώνημα που δεν έγινε» (εκδ. Ίκαρος). 

Του Θόδωρου Σούμα

Tο τηλεφώνημα που δεν έγινε του Απόστολου Δοξιάδη είναι ένα σύνθετο, περίπλοκο λογοτεχνικό αφήγημα. Μια αυτοαναλυτική...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων – κάτι αλήθεια συμβαίνει εδώ...

Η τρίτη μέρα του Φεστιβάλ Βιβλίου εδώ στα Χανιά, η χθεσινή βραδιά δηλαδή, αποτέλεσε από μια άποψη και την κορύφωσή του, με τον Σταύρο Ζουμπουλάκη να συζητάει σε βάθος με τον Ουκρανό συγγραφέα Αντρέι Κούρκοφ (βλ. κεντρική φωτογραφία).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

...
Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Δύο ποιήματα του Γεράσιμου Βουτσινά

Σε αυτή τη στήλη αναρτώνται αδημοσίευτα ποιήματα σύγχρονων Ελλήνων ποιητών. Σήμερα, ο Γεράσιμος Βουτσινάς.

Επιμέλεια στήλης: Γιώργος Αλισάνογλου

Κενό μνήμης
            &n...

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

«Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923» της Εμινέ Γεσίμ Μπεντλέκ (κριτική)

Για τη μελέτη της Emine Yeşim Bedlek «Η Ανταλλαγή Πληθυσμών του 1923 – Τραύμα και φαντασιακές κοινότητες σε Ελλάδα και Τουρκία» (μτφρ. Αικατερίνη Χαλμούκου, επιστ. επιμ.: Σπυρίδων Γ. Πλουμίδης, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Ενετικό Λιμάνι Χανίων, Νεώρια του Μόρο. Οι τελευταίοι Κρητι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ