alt

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Καπετανάκη Ας πέσουμε (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το σκηνικό, σ’ αυτό το νέο βιβλίο του Δημήτρη Καπετανάκη, κινείται σε δύο επίπεδα· από τη μία το πραγματικό σκηνικό που είναι η Ύδρα με τα σοκάκια της, την απουσία αυτοκινήτων, την παρουσία πλουσίων με πολυτελή οικήματα κι από την άλλη το συμβολικό σκηνικό που είναι το σκάκι με τα άσπρα και μαύρα τετράγωνά του, με τα λευκά και μαύρα πιόνια, με τη στρατηγική σε άμυνα και επίθεση, με τον διωκόμενο βασιλιά και την παντοδύναμη βασίλισσα.

Το αστυνομικό σκέλος του βιβλίου, που συναρμόζει όλα τα άλλα, αφορά στην εξαφάνιση της Διδώς Λύρα και του Χρύσανθου Μποργκοπά, γιου του εύπορου Ισίδωρου Μποργκοπά, τις επιθέσεις στη θαλαμηγό του τελευταίου και σε μια αίθουσα τέχνης, μέχρι τον τετραπλό φονικό στη βίλα των Πάλλα. Χρέη ερευνητών αναλαμβάνουν επίσημα ο αστυνόμος Ντίνος Μαρτίνης, η ψυχολόγος παραβατικότητας (profiler) Ρωξάνη Ρήγα και ανεπίσημα ο σύντροφος της τελευταίας Άγις Πλατής, ο οποίος ζει επαγγελματικά από το σκάκι, καθώς συμμετέχει επί πληρωμή σε παρτίδες με τα παιδιά του τοπικού συλλόγου και με τους ενήλικους πλούσιους του νησιού. Ο Άγις είναι και ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής, μέσα από τη ματιά του οποίου διυλίζονται και καταγράφονται τα πάντα.

Στην ουσία η επιφανειακή δομή της υδραίικης πραγματικότητας με τους πατρίκιους και τους πληβείους αλλά και τις απανωτές εξαφανίσεις και θανάτους αντανακλά τη σκακιστική πραγματικότητα, όπου ένα ένα τα πιόνια τρώγονται, ακούσια ή εκούσια, για να προστατεύσουν τον βασιλιά τους… ή για να εξοντώσουν τον φερόμενο βασιλιά της αντίπαλης παράταξης.

Στην ουσία η επιφανειακή δομή της υδραίικης πραγματικότητας με τους πατρίκιους και τους πληβείους αλλά και τις απανωτές εξαφανίσεις και θανάτους αντανακλά τη σκακιστική πραγματικότητα, όπου ένα ένα τα πιόνια τρώγονται, ακούσια ή εκούσια, για να προστατεύσουν τον βασιλιά τους… ή για να εξοντώσουν τον φερόμενο βασιλιά της αντίπαλης παράταξης. Αλλά και η εξιχνίαση ακολουθεί τους κανόνες του παιχνιδιού, όχι μόνο στις προβλέψεις και στις πιθανές κινήσεις (αυτές που έγιναν και όχι αυτές που θα γίνουν), αλλά και στην αναπαράσταση του παιχνιδιού ξεκινώντας από το τέλος (τον θάνατο) και προχωρώντας καρκινικά προς τα πίσω (μέχρι την αρχή της παρτίδας).

Η ευφυής διάταξη των παραμέτρων δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά, καθώς όλα κινούνται μέσα στη ζέστη της υδραίικης μέρας: αφενός στους χαλαρούς ρυθμούς του ελληνικού καλοκαιριού με τον (υπερβολικά πυκνό) ερωτισμό να διαχέεται στην ατμόσφαιρα και να κολλάει σαν ιδρωμένο μπλουζάκι στο δέρμα του πρωταγωνιστή κι αφετέρου στις ταχείες έρευνες της αστυνομίας, που κινητοποιεί δυνάμεις προς όλες τις κατευθύνσεις. Φαίνεται όμως, από ένα σημείο και μετά, ότι ποικίλα περιμετρικά στοιχεία, όπως η αντικομφορμιστική διάθεση των νέων, το κινηματογραφικό σενάριο που ετοιμάζει μια ομάδα ξένων και αφορά έναν άνθρωπο-καρχαρία, η ιστορία του κόμη Δράκουλα και άλλα παίζουν τελικά πιο καταλυτικό ρόλο στην καλοστημένη παρτίδα.

Η εξέλιξη της υπόθεσης και η λύση του αινίγματος δεν συνταιριάζει όλα αυτά με τον καταλληλότερο τρόπο, κι αυτό κοστίζει στην αφηγηματική ενότητα και ακολουθία του έργου. Ωστόσο, αυτό αναπληρώνεται εν μέρει από την ιδεολογική γραμμή που το μυθιστόρημα περνάει, αφού οι θύτες είναι η απηνής νέα γενιά που προτιμά να τιμωρήσει την ύβριν των μεγάλων, να σκοτώσει παρά να πεθάνει από τα λάθη των προγόνων της και να φέρει μια αιματηρή κάθαρση παρά να μείνει αμέτοχη και απαθής.

Η εξέλιξη της υπόθεσης και η λύση του αινίγματος δεν συνταιριάζει όλα αυτά με τον καταλληλότερο τρόπο, κι αυτό κοστίζει στην αφηγηματική ενότητα και ακολουθία του έργου. Ωστόσο, αυτό αναπληρώνεται εν μέρει από την ιδεολογική γραμμή που το μυθιστόρημα περνάει, αφού οι θύτες είναι η απηνής νέα γενιά που προτιμά να τιμωρήσει την ύβριν των μεγάλων, να σκοτώσει παρά να πεθάνει από τα λάθη των προγόνων της και να φέρει μια αιματηρή κάθαρση παρά να μείνει αμέτοχη και απαθής. Αν λοιπόν ο κόσμος της Ύδρας και των πλουσίων της, το σκάκι και η νεανική επαναστατικότητα δέσουν στο μυαλό του αναγνώστη σε ένα ενιαίο σύνολο, θα μπορέσει να δει πίσω από τον αστυνομικό γρίφο την κοινωνία να κινείται στα ασπρόμαυρα τετράγωνα και να τρώει τις σάρκες της. 

Ο Δημήτρης Καπετανάκης έχει ήδη αφήσει το στίγμα του με δυο βιβλία επιστημονικής σκέψης και λογοτεχνικής φαντασίας (οι επιθετικοί προσδιορισμοί μπορεί να τεθούν και αντίστροφα). Ο ιππότης της βαρύτητας (Εστία 2005) και κυρίως Η συμμορία της συγκίνησης (Εστία 2007) συνδυάζουν το μυστήριο με τα θαύματα της επιστήμης και δείχνουν μια μαθηματική σκέψη που μπορεί να δώσει λύσεις. Αυτή η σκέψη εδώ μεταφέρεται στο σκάκι, το οποίο εκλαμβάνεται ως πεδίο υπολογιστικής λογικής και νόμων των πιθανών συνάψεων, αν και ο ανθρώπινος νους εντέλει μπορεί, όπως αποδεικνύεται, να νικήσει οποιοδήποτε μηχανιστικό σύστημα υπολογισμών.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΑς πέσουμε
Δημήτρης Καπετανάκης
Εστία 2016
Σελ. 272, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

5 λεπτά με τον Γρηγόρη Καλαϊτζή

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Γρηγόρης Καλαϊτζής με αφορμή το δίτομο βιβλίο του «fiction black - 3 Iστορίες».

Επιμέλεια: Book Press

Πώς ξεκινήσατε να γράφετε το βιβλίο σας; Θυμάστε το αρχικό ερέθισμα; ...

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Θέατρο στη Στέγη: Ο ελληνικός «Παράδεισος» της Κατερίνας Γιαννοπούλου

Η παράσταση «Παράδεισος» του Αυστριακού συγγραφέα Thomas Köck, σε σκηνοθεσία Κατερίνας Γιαννοπούλου, θα παρουσιαστεί στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση από 29 Οκτωβρίου μέχρι και 7 Νοεμβρίου. 

Επιμέλεια: Book Press

Η Κατ...

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Ο Φραντς Κάφκα στο εργαστήρι του Αλέξανδρου Κυπριώτη

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας τα μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφραστής Αλέξανδρος Κυπριώτης, με αφορμή τη δίγλωσση έκδοση του αφηγήματος του Franz Kafka «Ο Μπλούμ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

1ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Ένα νέο βραβείο για τη μεταφρασμένη λογοτεχνία από ισπανικά, πορτογαλικά και καταλανικά στα ελληνικά είναι γεγονός. Διαβάστε τη βραχεία λίστα των υποψηφίων πρ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ