alt

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα του Δημήτρη Καπετανάκη Ας πέσουμε (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το σκηνικό, σ’ αυτό το νέο βιβλίο του Δημήτρη Καπετανάκη, κινείται σε δύο επίπεδα· από τη μία το πραγματικό σκηνικό που είναι η Ύδρα με τα σοκάκια της, την απουσία αυτοκινήτων, την παρουσία πλουσίων με πολυτελή οικήματα κι από την άλλη το συμβολικό σκηνικό που είναι το σκάκι με τα άσπρα και μαύρα τετράγωνά του, με τα λευκά και μαύρα πιόνια, με τη στρατηγική σε άμυνα και επίθεση, με τον διωκόμενο βασιλιά και την παντοδύναμη βασίλισσα.

Το αστυνομικό σκέλος του βιβλίου, που συναρμόζει όλα τα άλλα, αφορά στην εξαφάνιση της Διδώς Λύρα και του Χρύσανθου Μποργκοπά, γιου του εύπορου Ισίδωρου Μποργκοπά, τις επιθέσεις στη θαλαμηγό του τελευταίου και σε μια αίθουσα τέχνης, μέχρι τον τετραπλό φονικό στη βίλα των Πάλλα. Χρέη ερευνητών αναλαμβάνουν επίσημα ο αστυνόμος Ντίνος Μαρτίνης, η ψυχολόγος παραβατικότητας (profiler) Ρωξάνη Ρήγα και ανεπίσημα ο σύντροφος της τελευταίας Άγις Πλατής, ο οποίος ζει επαγγελματικά από το σκάκι, καθώς συμμετέχει επί πληρωμή σε παρτίδες με τα παιδιά του τοπικού συλλόγου και με τους ενήλικους πλούσιους του νησιού. Ο Άγις είναι και ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής, μέσα από τη ματιά του οποίου διυλίζονται και καταγράφονται τα πάντα.

Στην ουσία η επιφανειακή δομή της υδραίικης πραγματικότητας με τους πατρίκιους και τους πληβείους αλλά και τις απανωτές εξαφανίσεις και θανάτους αντανακλά τη σκακιστική πραγματικότητα, όπου ένα ένα τα πιόνια τρώγονται, ακούσια ή εκούσια, για να προστατεύσουν τον βασιλιά τους… ή για να εξοντώσουν τον φερόμενο βασιλιά της αντίπαλης παράταξης.

Στην ουσία η επιφανειακή δομή της υδραίικης πραγματικότητας με τους πατρίκιους και τους πληβείους αλλά και τις απανωτές εξαφανίσεις και θανάτους αντανακλά τη σκακιστική πραγματικότητα, όπου ένα ένα τα πιόνια τρώγονται, ακούσια ή εκούσια, για να προστατεύσουν τον βασιλιά τους… ή για να εξοντώσουν τον φερόμενο βασιλιά της αντίπαλης παράταξης. Αλλά και η εξιχνίαση ακολουθεί τους κανόνες του παιχνιδιού, όχι μόνο στις προβλέψεις και στις πιθανές κινήσεις (αυτές που έγιναν και όχι αυτές που θα γίνουν), αλλά και στην αναπαράσταση του παιχνιδιού ξεκινώντας από το τέλος (τον θάνατο) και προχωρώντας καρκινικά προς τα πίσω (μέχρι την αρχή της παρτίδας).

Η ευφυής διάταξη των παραμέτρων δεν φαίνεται με την πρώτη ματιά, καθώς όλα κινούνται μέσα στη ζέστη της υδραίικης μέρας: αφενός στους χαλαρούς ρυθμούς του ελληνικού καλοκαιριού με τον (υπερβολικά πυκνό) ερωτισμό να διαχέεται στην ατμόσφαιρα και να κολλάει σαν ιδρωμένο μπλουζάκι στο δέρμα του πρωταγωνιστή κι αφετέρου στις ταχείες έρευνες της αστυνομίας, που κινητοποιεί δυνάμεις προς όλες τις κατευθύνσεις. Φαίνεται όμως, από ένα σημείο και μετά, ότι ποικίλα περιμετρικά στοιχεία, όπως η αντικομφορμιστική διάθεση των νέων, το κινηματογραφικό σενάριο που ετοιμάζει μια ομάδα ξένων και αφορά έναν άνθρωπο-καρχαρία, η ιστορία του κόμη Δράκουλα και άλλα παίζουν τελικά πιο καταλυτικό ρόλο στην καλοστημένη παρτίδα.

Η εξέλιξη της υπόθεσης και η λύση του αινίγματος δεν συνταιριάζει όλα αυτά με τον καταλληλότερο τρόπο, κι αυτό κοστίζει στην αφηγηματική ενότητα και ακολουθία του έργου. Ωστόσο, αυτό αναπληρώνεται εν μέρει από την ιδεολογική γραμμή που το μυθιστόρημα περνάει, αφού οι θύτες είναι η απηνής νέα γενιά που προτιμά να τιμωρήσει την ύβριν των μεγάλων, να σκοτώσει παρά να πεθάνει από τα λάθη των προγόνων της και να φέρει μια αιματηρή κάθαρση παρά να μείνει αμέτοχη και απαθής.

Η εξέλιξη της υπόθεσης και η λύση του αινίγματος δεν συνταιριάζει όλα αυτά με τον καταλληλότερο τρόπο, κι αυτό κοστίζει στην αφηγηματική ενότητα και ακολουθία του έργου. Ωστόσο, αυτό αναπληρώνεται εν μέρει από την ιδεολογική γραμμή που το μυθιστόρημα περνάει, αφού οι θύτες είναι η απηνής νέα γενιά που προτιμά να τιμωρήσει την ύβριν των μεγάλων, να σκοτώσει παρά να πεθάνει από τα λάθη των προγόνων της και να φέρει μια αιματηρή κάθαρση παρά να μείνει αμέτοχη και απαθής. Αν λοιπόν ο κόσμος της Ύδρας και των πλουσίων της, το σκάκι και η νεανική επαναστατικότητα δέσουν στο μυαλό του αναγνώστη σε ένα ενιαίο σύνολο, θα μπορέσει να δει πίσω από τον αστυνομικό γρίφο την κοινωνία να κινείται στα ασπρόμαυρα τετράγωνα και να τρώει τις σάρκες της. 

Ο Δημήτρης Καπετανάκης έχει ήδη αφήσει το στίγμα του με δυο βιβλία επιστημονικής σκέψης και λογοτεχνικής φαντασίας (οι επιθετικοί προσδιορισμοί μπορεί να τεθούν και αντίστροφα). Ο ιππότης της βαρύτητας (Εστία 2005) και κυρίως Η συμμορία της συγκίνησης (Εστία 2007) συνδυάζουν το μυστήριο με τα θαύματα της επιστήμης και δείχνουν μια μαθηματική σκέψη που μπορεί να δώσει λύσεις. Αυτή η σκέψη εδώ μεταφέρεται στο σκάκι, το οποίο εκλαμβάνεται ως πεδίο υπολογιστικής λογικής και νόμων των πιθανών συνάψεων, αν και ο ανθρώπινος νους εντέλει μπορεί, όπως αποδεικνύεται, να νικήσει οποιοδήποτε μηχανιστικό σύστημα υπολογισμών.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΑς πέσουμε
Δημήτρης Καπετανάκης
Εστία 2016
Σελ. 272, τιμή εκδότη €14,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΗ ΚΑΠΕΤΑΝΑΚΗ

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ