vienna2 0

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αντώνη Γκόλτσου Η αφιέρωση (εκδ. Μεταίχμιο).

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

Ο 35χρονος Αλκιβιάδης Πικρός, ένας μοναχικός κι εμμονικός τύπος, είναι συγγραφέας αστυνομικών μυθιστορημάτων. Ή όπως περιγράφει ο ίδιος τον εαυτό του: «Ήταν σίγουρος, μικρός πρέπει να είχε καταπιεί έναν μεγεθυντικό φακό, κάτι σαν το μαγικό ζουμί των Γαλατών. Τα έβλεπε όλα υπό κλίμακα, μεγαλύτερη ή μικρότερη και πάντως διαφορετική από όσο τα έβλεπαν οι άλλοι, εντόπιζε στροφές εκεί όπου όλοι έβλεπαν ευθείες, έφτιαχνε μικρές ιστορίες με ανθρώπους τυχαίους που συναντούσε στο δρόμο: Αυτή η κυρία με τα ψώνια, με αυτό τον κύριο που κούτσαινε· το παιδί που πούλαγε κουλούρια, με τον ζητιάνο που το 'βλεπε πεινασμένα· ένα περιστέρι που έτρεχε ανάμεσα στα αυτοκίνητα και που βαριόταν να πετάξει· ο τροχαίος που τηλεφωνούσε στο κορίτσι του την ώρα που μια θάλασσα πεζών περνούσε με κόκκινο. Το ίδιο κι όταν έπεφτε να κοιμηθεί. Αν δεν σκάρωνε μια μικρή ιστορία ήταν αδύνατο να τον πάρει ο ύπνος. Παραμυθάς από κούνια».

Ολοκληρώνεται ποτέ η ενηλικίωση αν δεν γνωρίσει κανείς σε βάθος την ιστορία του, αν δεν σκαλίσει τα πιο βαθιά τραύματα της ψυχής του; Στην αναζήτηση στοιχείων για την προσωπικότητα των γονέων του, ο Άλκης πέφτει σ' ένα παλιό βιβλίο που περιέχει μια μυστηριώδη αφιέρωση της μεταφράστριας προς τον πατέρα του.

Ο Αλκιβιάδης κουβαλάει μια τραγική οικογενειακή ιστορία: η μητέρα του δολοφονήθηκε όταν ο ίδιος ήταν δύο μηνών, και στα εννιά του χρόνια έχασε τον πατέρα του από τροχαίο ατύχημα. Ευτυχώς για τον Άλκη, είχε πάντοτε δίπλα του τον bon viveur θείο Αλέξανδρο, προστάτη και αρωγό του σε κάθε δυσκολία της ενηλικίωσής του. Ωστόσο, ολοκληρώνεται ποτέ η ενηλικίωση αν δεν γνωρίσει κανείς σε βάθος την ιστορία του, αν δεν σκαλίσει τα πιο βαθιά τραύματα της ψυχής του; Στην αναζήτηση στοιχείων για την προσωπικότητα των γονέων του, ο Άλκης πέφτει σ' ένα παλιό βιβλίο που περιέχει μια μυστηριώδη αφιέρωση της μεταφράστριας προς τον πατέρα του.

Η εν λόγω αφιέρωση θα αποτελέσει την άκρη του μίτου της Αριάδνης που θα πρέπει να ξετυλίξει ο Άλκης, μέχρι να φτάσει στην κάθαρση της αλήθειας. Σαν άλλος Θησέας, θα ρισκάρει τη ζωή του αγνοώντας τις προειδοποιήσεις του θείου Αλέξανδρου και της αγαπημένης του Δήμητρας. Μόνο που εκτός από τη δική του ζωή, θα θέσει σε κίνδυνο τις ζωές τόσο των αγαπημένων του, όσο και αγνώστων ανθρώπων. Με τον εμμονικό τρόπο που χαρακτηρίζει τη γραφή του και κάθε πράξη της καθημερινότητάς του, θα συνεχίσει να σκαλίζει θαμμένα μυστικά, ιστορίες φρίκης και προδοσίες μέχρι να φτάσει στο φως.

alt
   Ο Αντώνης Γκόλτσος
 

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στάδια στην εξέλιξη της αστυνομικής λογοτεχνίας είναι αναμφίβολα η εισαγωγή στοιχείων ψυχολογίας στην πλοκή και τη διαμόρφωση των χαρακτήρων. Η στιγμή που από τις έξυπνες ατάκες των κυνικών ντετέκτιβ περνάμε στο ψυχογράφημα ηρώων που θα μπορούσαν να είναι οι άνθρωποι της διπλανής πόρτας. Έχοντας χωνέψει δημιουργικά την ατμόσφαιρα των βιβλίων του Σιμενόν και του Μαρή, ο Αντώνης Γκόλτσος έγραψε ένα αμιγώς ελληνικό αστυνομικό/νουάρ μυθιστόρημα, που ανατρέχει στην πιο πρόσφατη ιστορία και δεν διστάζει να σκαλίσει πληγές.

Με μια αληθινά έξοχη εισαγωγή -ένα απόσπασμα από το ημερολόγιο του εννιάχρονου Άλκη, ο οποίος έρχεται για πρώτη φορά αντιμέτωπος με τον θάνατο- συνδέει το παρελθόν και με το σήμερα, ή μάλλον με το έτος 0 της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας. Το έτος 2008, την περίοδο πριν και μετά τη δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου. Ο ήρωας του, γεννημένος το 1974, δεν μπορεί να πάρει τη ζωή του στα χέρια του αν δεν γυρίσει πίσω, στην επταετία της Χούντας και στα εγκλήματα που έμειναν ανεξιχνίαστα, στους αδικαίωτους νεκρούς όπως η μητέρα του και ο δολοφόνος της.

Η Αφιέρωση είναι μια νουάρ πολιτική αλληγορία, κυρίως όμως ένα καλογραμμένο βιβλίο. Διαθέτει τη γκρίζα και απειλητική ατμόσφαιρα των κλασικών νουάρ, την οποία διακόπτει κάθε τόσο η καταιγιστική δράση που προχωράει την αφήγηση παρακάτω.

Ο Άλκης θα γνωρίσει έναν θίασο αλλόκοτων ανθρώπων που βασανίζονται ακόμα από τις προ τριακονταετίας αποφάσεις και πράξεις τους και θα τους αναγκάσει να κοιτάξουν κατάματα τις συνέπειες των πράξεων αυτών. Γύρω από τον ήρωα κινούνται και μερικοί εκπρόσωποι της δικής του γενιάς, όπως η κοπέλα του η Δήμητρα ή η μπαργούμαν Ζουλού, που θα αποτελέσουν μια ανάσα ανακούφισης στο βαρύ κλίμα των "φαγιούμ" - όπως αποκαλεί ο Άλκης τους γεροντότερους της ιστορίας.

Η Αφιέρωση είναι μια νουάρ πολιτική αλληγορία, κυρίως όμως ένα καλογραμμένο βιβλίο. Διαθέτει τη γκρίζα και απειλητική ατμόσφαιρα των κλασικών νουάρ, την οποία διακόπτει κάθε τόσο η καταιγιστική δράση που προχωράει την αφήγηση παρακάτω. Ο Αντώνης Γκόλτσος κέρδισε το στοίχημα: το πρώτο του μυθιστόρημα είναι άρτιο από κάθε άποψη. Και είναι γραμμένο με γλώσσα καθαρά λογοτεχνική, επ' ουδενί λογοτεχνίζουσα. Ένα παράδειγμα: «Όλα καλά, αλλά μετά τη Βάρκιζα θα πέσουν επάνω σε έναν καταρράκτη νερού. Θα κόψει με τους υαλοκαθαριστήρες στη μεγάλη ταχύτητα. Κι έπειτα, πλησιάζοντας στο Σούνιο, μετά τις στροφές, κάποιος εκεί επάνω θα έχει την πρόνοια να κλείσει τη στρόφιγγα, να πείσει τα σύννεφα για έναν αγώνα δρόμου και να μεταφέρει το φεγγάρι επάνω από τις κολόνες του Ποσειδώνα. […] Τα κύματα θα συνεχίσουν τον αγώνα με τους βράχους, ενώ ένα τεράστιο μαύρο σύννεφο με ασημένια μπορντούρα θα καλύψει το φεγγάρι και θα αρχίσει να ψιχαλίζει».

* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι μεταφράστρια και συγγραφέας.

altΗ αφιέρωση
Αντώνης Γκόλτσος
Μεταίχμιο 2016
Σελ. 456, τιμή εκδότη €16,60

alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Ο Woody Allen από την ταινία του «Love and death» / «Ο ειρηνοποιός» (1975).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο μέγας διαιρέτης. Ο ατελεύτητος του τέλους. Το...

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια, μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Μάνος Κοντολέων: «Η καθαρή λογοτεχνία δεν έχει ηλικιακά όρια, μήτε δημιουργίας μήτε πρόσληψης»

Συνέντευξη εφ' όλης της ύλης με τον πολυβραβευμένο συγγραφέα Μάνο Κοντολέων.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Πάνε κιόλας, Μάνο, τρία χρόνια απ’ όταν έκλεισες 40 χρόνια δημιουργικής πορείας στον χώρο της λογοτεχνίας, κι έγινε μάλιστα μια ημερίδα προς τ...

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ