alt

Για το μυθιστόρημα Πρωινή γαλήνη του Ηλία Μαγκλίνη (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Το μυθιστόρημα του Ηλία Μαγκλίνη αφορά στην προσπάθεια του Δημήτρη να γίνει αεροπόρος ξεκινώντας από το σιδεράδικο του πατέρα του στην Έδεσσα κι ακολουθώντας διαδοχικά την πορεία προς την Αθήνα, την Αμερική, την Κορέα. Τελικά δεν το πέτυχε κι αυτό έμεινε για πάντα ένα μαράζι, ένα ακανθώδες απωθημένο, παρόλο που ακολούθησε στρατιωτική καριέρα στον στρατό ξηράς.

Σε μια πρώτη ανάγνωση το έργο ασχολείται με την απόπειρα του ανθρώπου να πετύχει τα όνειρά του και να ανυψωθεί, κυριολεκτικά ή μεταφορικά, πάνω από τη γήινη, πεζή πραγματικότητα που τον γέννησε.

Έτσι, σε μια πρώτη ανάγνωση το έργο ασχολείται με την απόπειρα του ανθρώπου να πετύχει τα όνειρά του και να ανυψωθεί, κυριολεκτικά ή μεταφορικά, πάνω από τη γήινη, πεζή πραγματικότητα που τον γέννησε. Ο ουρανός με τα ποικιλόσχημα σύννεφά του είναι ίσως αλληγορικά ο στόχος μιας προσωπικής ανόδου, όπως είναι γενικότερα η κοινωνική ανέλιξη από το χωριό στην πόλη κι από το άσημο χειρωνακτικό επάγγελμα στην καταξίωση της στολής.

Παράλληλα μ’ αυτήν την ωρίμαση, διαβάζουμε και για την ενηλικίωση της ερωτικής φύσης του πρωταγωνιστή. Κυριολεκτικά τη βλέπουμε στις επαφές του με κοπέλες ή με πόρνες και σε μια μονιμότερη σχέση με την Εύα, που φαίνεται να οδηγεί σε γάμο. Συμβολικά τη συναντάμε σε διάφορες νύξεις σεξουαλικού χαρακτήρα, όπως η προς τα πάνω ανόρθωση και η ορθότητα των ουρανοξυστών σαν ντούροι φαλλοί. Γενικότερα, το ερωτικό στοιχείο στο έργο, παρόλο που φαίνεται να βρίσκεται σε δεύτερη μοίρα, συνοδεύει τον κεντρικό χαρακτήρα και αναδεικνύει τις εξωεπαγγελματικές του φιλοδοξίες.

Φυσικά όμως στο κέντρο όλης της ιστορίας είναι ο στρατός, είτε στην αρχική του έκφανση, αυτήν της πολεμικής αεροπορίας, είτε στη μετέπειτα σταδιοδρομία του Δημήτρη ως ανθυπολοχαγού που πέρασε ξώφαλτσα τον Εμφύλιο αλλά εν τέλει πολέμησε στην Κορέα, με όλα τα τραύματα και τις εμπειρίες της οδύνης και του θανάτου. Κι αν μέχρι τον 20ο αιώνα ο πόλεμος στη λογοτεχνία αφορούσε κατά βάση τον ηρωισμό και την αίγλη της πατρίδας, ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ανέδειξε μυθιστορήματα με αντιπολεμικό χαρακτήρα και αντιηρωικό πρόσημο. Τότε, σήμερα, τον 21ο αιώνα, ποια η σκοπιμότητα ενός τέτοιου κειμένου, σαν αυτό του Ηλία Μαγκλίνη;

Ο ήρεμος και νηφάλιος ρυθμός της αφήγησης οδηγείται σε ένα οδυνηρό κρεσέντο, όπου η Ιστορία αποδεικνύει ότι δεν γνωρίζει από προσωπικές φιλοδοξίες, κι ούτε το χάπι έντ για μια ενδεχόμενη επάνοδο στους αιθέρες επιβεβαιώνεται.

Μια πρώτη σκέψη έχει να κάνει με τον πόλεμο ως πεδίο όπου μεστώνει ο άνθρωπος, φτάνει στα άκρα του, αποτυγχάνει, χάνει φίλους και έτσι ωριμάζει με τον δύσκολο τρόπο. Αυτό θα ίσχυε αν το τέλος δεν ήταν συνταρακτικό, δεν ανέτρεπε όσα συναισθηματικά μαξιλαράκια είχε τοποθετήσει στην ψυχή μας το κείμενο και δεν οδηγούσε σε μια πιο σκληρή όσο και συγκινητική έξοδο. Εκεί, ο αφηγητής-συγγραφέας, με πατέρα στην αεροπορία, εξηγεί πώς έμαθε για τον Δημήτρη Μ., τον εικοσάχρονο που ήθελε να γίνει πιλότος της πολεμικής αεροπορίας και βρέθηκε στην Κορέα άπειρος ανθυπολογαγός. Επομένως, η τελική μου εξήγηση, που φέρνει και ένα είδος κάθαρσης, σχετίζεται με το στυγνό πέλμα της Ιστορίας που έρχεται να ποδοπατήσει τα όνειρα του ανθρώπου και να συντρίψει οποιαδήποτε αίσθηση για ευόδωση των ονείρων του. Κι όχι μόνο αυτό αλλά και ο θάνατος, η πλήρης δηλαδή εξαφάνιση κάθε προοπτικής, δεν είναι ένα μυθιστορηματικό αποφευκτό δεδομένο, αλλά μια απηνής, αντιηρωική πολλές φορές, πραγματικότητα.

Ο Ηλίας Μαγκλίνης πιάνει τους δύο τελευταίους, πριν από τη δική μας συμμετοχή στα γεγονότα της Κύπρου, πολέμους στους οποίους χύθηκε ελληνικό αίμα, τον Εμφύλιο και τον πόλεμο στην Κορέα. Κι οι δύο έχουν στιγματιστεί για το πολιτικό τους πλαίσιο, όπου η Δεξιά, με τη βοήθεια της Αμερικής, επιχείρησε να πατάξει την κομμουνιστική απειλή. Ο συγγραφέας φέρνει την κάμερά του στην πλευρά των καθεστωτικών, όχι βέβαια με πολιτική και ιδεολογική παντιέρα, αλλά εστιάζοντας στη μοίρα ενός ανθρώπου που βρέθηκε να πολεμά τους Αριστερούς, και μάλιστα τον θείο του, και έπειτα να πετάγεται στην άλλη άκρη της γης σε έναν άδοξο πόλεμο, ο οποίος τελικά δείχνει τα κοφτερά του δόντια.

Ο ήρεμος και νηφάλιος ρυθμός της αφήγησης οδηγείται σε ένα οδυνηρό κρεσέντο, όπου η Ιστορία αποδεικνύει ότι δεν γνωρίζει από προσωπικές φιλοδοξίες, κι ούτε το χάπι έντ για μια ενδεχόμενη επάνοδο στους αιθέρες επιβεβαιώνεται. Η έξοδος, με τα στοιχεία τραγωδίας που ενέχει, φέρνει τον αναγνώστη μπροστά στην αναπόφευκτη μπότα δυνάμεων που σαρώνουν κάθε ατομικό όνειρο και δεν μπορούν να νικηθούν από τη μάχη του καθενός, τις κοελικές επιθυμίες, τις φρούδες προσπάθειες για κάτι καλύτερο. Νιώθει κανείς χαμένος σε έναν λόφο αίματος, στον «ματωμένο» λόφο Σκοτς, αυτό το μικρό αλωνάκι της γης που μπορεί να εξαλείψει κάθε όραμα κι ελπίδα, οδηγώντας σε πεπρωμένους αιθέρες. 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι Διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας και κριτικός βιβλίου.

altΠρωινή γαλήνη
Ηλίας Μαγκλίνης
Μεταίχμιο 2015
Σελ. 466, τιμή εκδότη €17,70

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΗΛΙΑ ΜΑΓΚΛΙΝΗ

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

«Οδός Μακεδονομάχων» της Αντωνίας Γουναροπούλου (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων της Αντωνίας Γουναροπούλου «Οδός Μακεδονομάχων» (εκδ. Petites Maisons). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Christine Cousineau.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Η παιδική ηλικία είναι κατά τον Piaget η περίοδος κατά την οποία...

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

«Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» του Κυριάκου Χαρίτου (κριτική)

Για το βιβλίο του Κυριάκου Χαρίτου «Μικρή εγκυκλοπαίδεια του θανάτου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Ο Woody Allen από την ταινία του «Love and death» / «Ο ειρηνοποιός» (1975).

Του Διονύση Μαρίνου

Ο μέγας διαιρέτης. Ο ατελεύτητος του τέλους. Το...

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Στην Ινδή Γκιτάντζαλι Σρι το Διεθνές Βραβείο Μπούκερ

Η συγγραφέας Γκιτάντζαλι Σρι (Geetanjali Shree) και η μεταφράστρια Daisy Rockwell θα μοιραστούν το χρηματικό έπαθλο των 50,000 λιρών για το «εξαιρετικά διασκεδαστικό και αστείο» βιβλίο «Tomb of Sand» (Τάφος από άμμο). Θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Καστανιώτη.

Επιμέλεια: Book Press ...

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

«Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» του Αλέξιου Μάινα (κριτική)

Για την ποιητική συλλογή του Αλέξιου Μάινα «Προσκόμματα και ποιμαντικές λύσεις για την κατάβαση της αγέλης στον κάμπο σε περίπτωση αντάρας» (εκδ. Μικρή Άρκτος). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Jean-Michel Basquiat «Εκπεπτωκός άγγελος» (1981).

Της Χλόης Κουτσουμπέλη

...
Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

Εθνική Βιβλιοθήκη: Κορνήλιος Καστοριάδης (1922 - 1997) –Εκατό χρόνια από τη γέννησή του

 Η Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος συνεχίζει τον κύκλο εκδηλώσεων «Λόγος 10» που επιµελείται ο Πρόεδρος του Εφορευτικού Συµβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης, κ. Σταύρος Ζουµπουλάκης. Η τρίτη εκδήλωση έχει τίτλο «Κορνήλι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

«Πίσω από τον ήχο του νερού» της Γεωργίας Τάτση (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα της Γεωργίας Τάτση «Πίσω από τον ήχο του νερού», που θα κυκλοφορήσει στις 6 Ιουνίου από τις εκδόσεις Βακχικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μην ανησυχείς. Μην αισθάνεσαι θλίψη. Έλα, χαμογέλα. Για σένα δεν πέθαν...

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

«Σπίτια και τάφοι» του Μπερνάρντο Ατσάγα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μπερνάρντο Ατσάγα (Bernardo Atzaga) «Σπίτια και τάφοι» (μτφρ. Κώστας Αθανασίου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 3 Ιουνίου από τις εκδόσεις Εκκρεμές. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ