Για τη συλλογή διηγημάτων του Τάσου Κουδούνη Η αμηχανία του ασανσέρ και άλλες ιστορίες (εκδ. Το κεντρί).
Του Κώστα Δρουγαλά
Η συλλογή διηγημάτων Η αμηχανία του ασανσέρ και άλλες ιστορίες είναι το πρώτο βιβλίο του Θεσσαλονικιού Τάσου Κουδούνη και αποτελείται από 18 ευσύνοπτες ιστορίες. Τα περισσότερα από τα διηγήματα προέρχονται από την παιδική, εφηβική και πρώιμα νεανική εμπειρία του συγγραφέα και στηρίζονται στην πολύ προσεκτική παρατήρηση του χώρου, που σχεδόν πάντα είναι η Θεσσαλονίκη.
Ο αφηγητής «παίζει» με τις πέντε αισθήσεις: γεύεται, μυρίζει, βλέπει, ακούει και ακουμπάει πάνω σε εικόνες, μνήμες, συγκινήσεις και νοσταλγίες.
Ο αφηγητής εμφανίζεται περισσότερο ως παρατηρητής και λιγότερο ως πρωταγωνιστής: οι κινήσεις του σπάνια επηρεάζουν την εξέλιξη των διηγημάτων. Ο αφηγητής «παίζει» με τις πέντε αισθήσεις: γεύεται, μυρίζει, βλέπει, ακούει και ακουμπάει πάνω σε εικόνες, μνήμες, συγκινήσεις και νοσταλγίες· άλλωστε η πόλη των φαντασμάτων –κατά Μαζάουερ– προσφέρεται για όλα τα παραπάνω. Μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις («Τσάρτερ», «Ο Άγιος Μηνάς») το διήγημα παίρνει την ιδιότυπη μορφή του πεζογραφήματος, έτσι όπως μας το σύστησε ο Γιώργος Ιωάννου τη δεκαετία του 1960 στο Για ένα φιλότιμο.
Ως προς το περιεχόμενο τα διηγήματα είναι αρκετά διαφορετικά μεταξύ τους: συναντούμε ένα ενήλικο παιχνίδι ζωής και θανάτου ανάμεσα στη σύζυγο και στην ερωμένη· την υποκρισία μιας θολής οικογενειακής σχέσης· έναν ομοφυλόφιλο που αγαπούσε ως το τέλος του κόσμου· μία ερωτική εμπειρία με μία μεγαλύτερη γυναίκα καταμεσής του καλοκαιριού· ένα καλοκαιρινό σκηνικό στη Μαρώνεια τη δεκαετία του 1980· το δις εξαμαρτείν ενός μπάτσελορ πάρτι· έναν ηλικιωμένο, πρώην δωσίλογο της Κατοχής· την αξιοπρέπεια ενός τυπικού φτωχόπαιδου της πόλης· μια ιστορία από την εκκλησία του Αγίου Μηνά στο κέντρο της Θεσσαλονίκης· τη μοναξιά, τη γενναιοδωρία και την ανθρωπιά μιας ηλικιωμένης γυναίκας σε κάποιο από τα πολλά ξεχασμένα χωριά της Ελλάδας· την ερημική συμπαρουσία της πόλης στη ζωή ενός χωρισμένου. Η ομώνυμη ιστορία, για οικείες και ανοίκειες σκέψεις που ανεβοκατεβαίνουν μαζί με τους ανελκυστήρες, είναι η πιο συγκινητική του βιβλίου: μια υπηρεσία για την εξυπηρέτηση των ανθρώπων μετατρέπεται σε μια μηχανή φαντασμαγορίας για τους θνητούς.
Μερικά διηγήματα θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερα σε έκταση («Πασχάλης»), ενώ άλλα σαφώς μικρότερα («Λούτσα», «Μαρώνεια»). Οι πιο ωραίες ιστορίες του βιβλίου είναι εκείνες που οι πρωταγωνιστές τους έχουν ένα εύληπτο πρόσωπο εντός της ελληνικής κοινωνίας και καταλήγουν να ζουν στα ρείθρα της ή έστω στα υπόγεια των συλλογικών ανθρωπίνων συνειδήσεων: άνθρωποι που άλλαξαν ρότα χωρίς να χρειαστεί να περπατήσουν τον δρόμο για τη Δαμασκό· οι έσχατοι των εσχάτων· η συνάντησή τους με το χάος του κόσμου, που δεν βοηθάει παρά μόνο στην εκτόνωση της αισχρότητας των άλλων ανθρώπων. Όπως ο κύριος Μιχάλης στο ομώνυμο διήγημα· ή ο Θόδωρος στην ιστορία «Στην καρότσα με τα σκυλιά» – την καλύτερη ιστορία του βιβλίου.
* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΔΡΟΥΓΑΛΑΣ είναι εκπαιδευτικός και κριτκός βιβλίου.
Η αμηχανία του ασανσέρ και άλλες ιστορίες
Τάσος Κουδούνης
Το κεντρί 2014
Σελ. 74, τιμή εκδότη €8,96
