alpoum-390

Για το βιβλίο του Αντώνη Γεωργίου Ένα αλπούμ ιστορίες (εκδ. Το ροδακιό)

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Ο κύπριος συγγραφέας (και νομικός) Αντώνης Γεωργίου έχει παρουσιάσει ενδιαφέροντα δείγματα δημιουργικής παραγωγής ως ευρηματική διαχείριση ζητημάτων σχετικά με τον (εσωτερικό) άνθρωπο και τη διάθεσή του απέναντι στον εαυτό του και στο περιβάλλον, όπως εντοπίζονται π. χ. στην ποιητική συλλογή Πανσέληνος παρά μία (2006), στη συλλογή διηγημάτων Γλυκιά bloody life (2006), ή ακόμα σε θεατρικά έργα (Αγαπημένο μου πλυντήριο 2007, Η Νόσος 2009, Ο κήπος μας 2011, La belote 2012). Εξίσου δημιουργική συμπεριφορά αναπτύσσει ο Α. Γεωργίου και με τη συμμετοχή του στη συντακτική ομάδα του καλού κυπριακού περιοδικού λόγου, τέχνης και προβληματισμού με τον τίτλο Άνευ. 

Στο βιβλίο Ένα αλπούμ ιστορίες ο Α. Γεωργίου προτείνει μια εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σύνθεση με ενιαία καλειδοσκοπική ανάπτυξη ως παραστατική, ευρείας κλίμακας αποτύπωση γεγονότων καταρχήν και πρωτίστως από τον προσωπικό βίο, που αντιστοιχούν σε έναν εκτενή υποκειμενικό κόσμο. Πρόκειται για μια πολυεπίπεδη πινακοθήκη χαρακτήρων, εσωτερικών και εξωτερικών τοπίων, αστικών, αγροτικών και φυσικών χώρων.

Κλειδί για την επίσκεψη στη σύνθεση αυτή αντιπροσωπεύει ο θάνατος της γιαγιάς που φαίνεται να αποτελεί συνδήλωση για το προσωπικό παρελθόν όπως αποσύρεται οριστικά, ενώ δίοδοι για την προσπέλαση ποικίλων λεπτομερειών του υποκειμενικού κόσμου αναγνωρίζονται κυρίως στις διηγήσεις των μανάδων που συμπληρώνονται κατά περίπτωση από άλλους παράπλευρους κειμενικούς χαρακτήρες.

Με τον τρόπο αυτόν ο προσωπικός βίος και κατ’ επέκταση ο υποκειμενικός κόσμος υπερβαίνουν τον ατομικό χαρακτήρα και προβάλλουν μια πολυφωνική και πολυεστιακή διάσταση, μέσα σε ένα πολύμορφο πεδίο που συνθέτουν κοινωνικά, ιστορικά, πολιτικά, πολιτισμικά δεδομένα, εντοπιζόμενα κατά τη διαχρονική πορεία της Κύπρου αλλά και εκτός αυτής.

Προσωπικές διαδρομές, διαπροσωπικές σχέσεις

Ο θάνατος γίνεται αποδεκτός ως αυτονόητο και συνηθισμένο γεγονός και παύει να είναι τρομερός.

Στο πεδίο αυτό διασταυρώνονται προσωπικές διαδρομές, αναπτύσσονται διαπροσωπικές σχέσεις αλλά και σχέσεις ανάμεσα σε ζωντανούς και σε νεκρούς, ο θάνατος γίνεται αποδεκτός ως αυτονόητο και συνηθισμένο γεγονός (όπως ισχύει και με τη ζωή) και επομένως παύει να είναι τρομερός, είτε έρχεται πολύ νωρίς είτε αργεί παρά τους συνεχείς αποχαιρετισμούς, τα όρια ανάμεσα στον φίλο και στον εχθρό είναι δυσδιάκριτα, ο υποκειμενικός και βιωματικός χρόνος αποκλίνει από τον φυσικό, η μνήμη και η λήθη έχουν επιλεκτική συμπεριφορά ως προς τη διάσωση και την καταχώρηση δεδομένων τόσο από το ατομικό όσο και από το γενικό/ιστορικό παρελθόν.

Ιδιαίτερη έμφαση αναγνωρίζεται στη μορφή και στη λειτουργικότητα των οικογενειών, των επίσημων σύμφωνα με τα θεσμικώς ισχύοντα, αλλά και των άτυπων με παιδιά νόθα, υιοθετημένα ή «δοσμένα». Η μάνα ως εστίαση ενδιαφέροντος στο πλαίσιο της δομής των οικογενειών και περαιτέρω του κειμενικού κόσμου αποτελεί προσωποποίηση της αντοχής, της ανοχής, της δικαιοσύνης, της ισότητας, της προστασίας, ένα διαρκές σημείο αναφοράς, και όταν διηγείται ιστορίες, ακόμα και τα πλέον τραγικά γεγονότα φαντάζουν ηπιότερα αφήνοντας έναν απόηχο μελαγχολίας και συγκίνησης.

georgiou-antonis
   Ο Αντώνης Γεωργίου
 

Ο Α. Γεωργίου με συνδυαστική ικανότητα έχει οργανώσει τον ευρύ ορίζοντα των υποκειμενικών γεγονότων αξιοποιώντας ποικίλα δεδομένα κοινωνικά (π. χ. οι προσωπικές διαδρομές και δραστηριότητες των Κυπρίων μέσα στην Κύπρο, καθώς και στην Ελλάδα, στην Αγγλία, στην Αυστραλία, στην Αφρική, η αντιμετώπιση της διαφορετικότητας, μεικτοί γάμοι, δουλεμπόριο, μετανάστες και πολιτικοί πρόσφυγες στην Κύπρο), πολιτισμικά (π. χ. λαϊκή παράδοση της Κύπρου, ήθη και έθιμα, ποιητάρηδες, ο λαϊκός ζωγράφος Μιχαήλ Κκάσιαλος, μνημεία της Κύπρου, οι ανασκαφές των Σουηδών στην Κύπρο το 1927, τουρκοκύπριοι που μιλούν ελληνικά, θέατρο, κινηματογράφος), κυρίως ιστορικά με έμφαση στην πολιτική διάσταση αυτών (π. χ. η ιστορία της Κύπρου από τον 19ο αιώνα και εξής, οι αγχόνες των Άγγλων, η πολλαπλώς φορτισμένη περίοδος 1964-1974, ΕΟΚΑ και ΕΟΚΑ Β’, Γρίβας και Μακάριος, η πολιτική που χωρίζει φίλους, γείτονες και συγγενείς, η τουρκική εισβολή, διακοινοτική σε διαχρονική διάσταση διελκυστίνδα με ό,τι αυτό συνεπάγεται εκατέρωθεν σε βία, σε φόνους, σε ομαδικούς τάφους, σε αγνοούμενους, αλλά και σε κοινό πόνο, σε βοήθεια, σε προστασία, σε προσπάθειες για την απόδοση δικαιοσύνης).

Στο βάθος του ορίζοντα ο Α. Γεωργίου με διακριτικότητα, με ιδιαίτερη ευαισθησία και με υψηλή αντίληψη περί κοινωνικής ισορροπίας τόσο σε ενδο-ελληνοκυπριακό όσο και σε διακοινοτικό επίπεδο, έχει τοποθετήσει μείζονα ζητήματα που αφορούν την Ιστορία και βρίσκουν εφαρμογή στην ιδιαιτέρως σύνθετη κυπριακή πραγματικότητα, όπως: επιλεκτική και πολυφωνική ερμηνεία, αποσιώπηση γεγονότων, προκλητική μεροληψία και σχετική αντικειμενικότητα.

Φωτογραφίες ασπρόμαυρες και έγχρωμες, φωτογραφίες ατόμων, ζευγών και ομάδων, φωτογραφίες με παρέες γυναικών, με παρέες ανδρών και με μεικτές παρέες, ως εμπόδιο της λησμονιάς, ως πεδία βιωμάτων και ιδεολογιών, φωτογραφίες ως ατραπός για την επίσκεψη στον χωρόχρονο, ως παραμυθία για τον χαμένο (προσωπικό) χρόνο.

Όλα αυτά τα δεδομένα βρίσκονται σε διαρκή διάλογο με μια πλούσια συλλογή από σχετικές ή αντίστοιχες φωτογραφίες που λειτουργούν ως όχημα για την παραστατική υποστήριξη των σημαινομένων, και παράλληλα οδηγούν και στην ανάγνωση του τίτλου το βιβλίου (αλπούμ λέγεται το άλμπουμ φωτογραφιών στην κυπριακή διάλεκτο). Φωτογραφίες ασπρόμαυρες και έγχρωμες, φωτογραφίες ατόμων, ζευγών και ομάδων, φωτογραφίες με παρέες γυναικών, με παρέες ανδρών και με μεικτές παρέες, φωτογραφίες ως εμπόδιο της λησμονιάς, ως πεδία βιωμάτων και ιδεολογιών, ως ατραπός για την επίσκεψη στον χωρόχρονο, ως παραμυθία για τον χαμένο (προσωπικό) χρόνο. Ακόμα περιγραφή φωτογραφιών και οπτική πρόσληψη αυτών ως αποτύπωση της διαφοράς ανάμεσα στην εξ αντικειμένου μετάδοση και στη βιωματική προσέγγιση πληροφοριών, και επίσης ανταλλαγή φωτογραφιών ως διαδικασία βιωματικής επικοινωνίας.

Ο συνδυασμός κειμένου και οπτικού υλικού παρακολουθεί μια συνεχή παλινδρόμηση στον χώρο και στον χρόνο και αποδίδει ένα χωροχρονικό συνεχές ως ανάπτυξη του περιεχομένου της μνήμης και ως εφαλτήριο για τη διαφυγή προς το μέλλον, γιατί «Ποιος σας λέει πως η μνήμη είναι μόνο παρελθόν;», όπως υποστηρίζει ο γηραιός χαρτοπώλης διά χειρός Γιάννη Ευσταθιάδη στο βιβλίο Εκατό (εκδ. Μελάνι 2013).

Προς το μέλλον είναι προσανατολισμένοι και οι αφηγητές του Α. Γεωργίου μεταφέροντας το περιεχόμενο του προσωπικού τους παρελθόντος όπως έχει διαβρωθεί από τη γενική ιστορία της Κύπρου με όλο τον παραλογισμό της αντικειμενικής πραγματικότητας, ενισχυμένο όμως με όνειρα, προσδοκίες και ελπίδες.

Γέγυρες επικοινωνίας

Ο συγγραφέας αποτελεί τη γέφυρα για να επικοινωνούν οι αφηγητές μεταξύ τους, και όλοι μαζί με τον αναγνώστη. Στην πραγματικότητα οι αφηγητές μπλέκουν τις διαδρομές τους σε τέτοιον βαθμό, που τελικά υποχωρούν κάτω από τον ρυθμό της ανάπτυξης των γεγονότων, όπως αποδίδει η συνεχής, καταιγιστική, παλινδρομική, καλειδοσκοπική ροή υλικού από τα φορτία της ατομικής μνήμης και των συνειδήσεων, χωρίς να παρεμβαίνει η στίξη ως όριο κειμενικών ενοτήτων, ενώ συχνά μένει μετέωρο το τέλος των επιμέρους αφηγήσεων.

Συνδυάζει την κυπριακή διάλεκτο με την κοινή, καθομιλουμένη ελληνική γλώσσα.

Με τον τρόπο αυτόν ο Α. Γεωργίου έχει οργανώσει έναν ενιαίο αφηγηματικό λόγο που διεκπεραιώνει ένα ενιαίο σύνολο βιωματικών πληροφοριών, με όχημα το αποτέλεσμα του συνδυασμού της κυπριακής διαλέκτου με την κοινή, καθομιλουμένη ελληνική γλώσσα. Ο συνδυασμός αυτός αποδίδει αφενός τη βιωματική φόρτιση που αντιστοιχεί στην «οικειότητα» της κυπριακής διαλέκτου, και αφετέρου την αμεσότητα ενός γενικού εργαλείου μετάδοσης των σημαινομένων και εκτός των στενών κυπριακών (γλωσσικών) ορίων που εξασφαλίζει η κοινή ελληνική. Στο πλαίσιο αυτό εμπλέκονται και ορισμένα διακείμενα, τόσο από την κυπριακή παράδοση (π. χ. ποιητάρηδες), όσο και από τη νεοελληνική λογοτεχνία (π. χ. Πηνελόπη Δέλτα, Γ. Σεφέρης).

Για τη σύνθεση του κειμενικού κόσμου αναγνωρίζεται δημιουργική επεξεργασία υλικού, και όχι απλή καταγραφή αυτού. Με αυτή την προϋπόθεση ο Α. Γεωργίου προσφέρει ένα πρωτότυπο δημιουργικό κράμα που περιέχει έναν πολυφωνικό υποκειμενικό κόσμο και μια κρίσιμη περιρρέουσα ατμόσφαιρα. Από αυτή την άποψη το βιβλίο Ένα αλπούμ ιστορίες είναι δυνατόν να εκτιμηθεί ως ένας χρήσιμος δίαυλος για την προσέγγιση της βαθύτερης δομής ατομικών και γενικών ζητημάτων της σύγχρονης κατεστημένης κυπριακής πραγματικότητας.

* Η ΑΛΚΗΣΤΙΣ ΣΟΥΛΟΓΙΑΝΝΗ είναι διδάκτωρ Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών και κριτικός βιβλίου.

georgiou-alpoum-exofΈνα αλπούμ ιστορίες
Αντώνης Γεωργίου
Εκδόσεις Το Ροδακιό 2014
Σελ. 280, τιμή € 19,17

politeia-link

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΑΝΤΩΝΗ ΓΕΩΡΓΙΟΥ

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ