alt

Για το βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού «Θύματα Ειρήνης» (εκδ. Γκοβόστη)

Του Κώστα Αγοραστού

Το μυθιστόρημα Θύματα Ειρήνης (εκδ. Γκοβόστης, Εισαγωγή: Θανάσης Αγάθος) είναι το δεύτερο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, το οποίο κυκλοφόρησε το 1956. Λίγα χρόνια νωρίτερα ο Βασιλικός είχε συστηθεί με τη νουβέλα Η διήγηση του Ιάσονα, προκαλώντας αίσθηση στους συγγραφικούς κύκλους.

altΜε τα Θύματα Ειρήνης, ο συγγραφέας αφηγείται την ιστορία επτά νέων στη Θεσσαλονίκη των αρχών της δεκαετίας του '50. Η διαρκής αναζήτηση του έρωτα, των ιδεολογικών σχημάτων, της ανάγκης για φυγή με σκοπό την εκπλήρωση ενός μεγάλου οράματος είναι κάποια από τα θέματα του βιβλίου.

Οι επτά ήρωες και το φιλόδοξο σχέδιο

Οι επτά κεντρικοί ήρωες του βιβλίου του Βασιλικού παίρνουν τα ονόματά τους από τα επτά πρώτα γράμματα της αλφαβήτου κι έχουν καθένας μια ιδιαίτερη ιστορία να αφηγηθεί. Ο εσωστρεφής Ανδρέας, ο οποίος έχασε το αριστερό του πόδι στα χρόνια της Κατοχής, συχνάζει στο ζαχαροπλαστείο "Οδυσσέας", μαζί με άλλους λογοτέχνες και διανοούμενους και φιλοδοξεί να εκδώσει ένα λογοτεχνικό περιοδικό με τον τίτλο "Πυρσός". Η προσπάθειά του καταλήγει σε παταγώδη αποτυχία και τα αντίτυπα του πρώτου τεύχους μένουν χωρίς αγοραστές. Ο εύπιστος Βύρων, αθλητικογράφος στο επάγγελμα, εργάζεται στην εφημερίδα "Αθλητική Ηχώ" μέχρι την αιφνίδια αναστολή της λειτουργίας της. Ο κρυπτομοφυλόφιλος Γεράσιμος δραστηριοποιείται σε χριστιανικές οργανώσεις και προσπαθεί να καλύψει τη σεξουαλική έλξη που νιώθει για τον Βύρωνα πίσω από τον μανδύα της φιλίας. Ο μοναχικός Δημήτρης ιδρύει έναν Όμιλο Φίλων με σκοπό των εξωραϊσμό της Θεσσαλονίκης αλλά λίγο καιρό μετά αλλάζει τα σχέδιά του και γίνεται ξεναγός. Ο ιδεαλιστής Ευτύχιος συγκεντρώνει οπαδούς στην "Ευρωπαϊκή Κίνηση Νέων" αλλά σύντομα παραιτείται μιας και μια αντίστοιχη "Ευρωπαϊκή Λέσχη" απλώνει τη φήμη της σε όλη τη Θεσσαλονίκη. Ο τυχοδιώκτης Ζήσιμος αρχικά διαδίδει ότι γυρίζει κινηματογραφική ταινία, έπειτα οργανώνεται σε μια σοσιαλιστική οργάνωση και στο τέλος ασχολείται με το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης. Τέλος, ο έβδομος ήρωας του βιβλίου, ο Ηλίας συλλέγει υλικό για το πρώτο του μυθιστόρημα.

Η πόλη της Θεσσαλονίκης δίνει το έναυσμα και τις ευκαιρίες να την αντιπαλέψουν, να την αμφισβητήσουν, να την αποποιηθούν αλλάζοντας ορίζοντα πλεύσης

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου όλοι οι παραπάνω ήρωες θέτουν έναν κοινό στόχο. Την "απελευθέρωση" της Νίκης της Σαμοθράκης, την "απαγωγή" της από το μουσείο του Λούβρου και την επιστροφή της σε ελληνικό έδαφος. Ο Ζήσιμος πείθει τον Βύρωνα, τον Ηλία, τον Ανδρέα και τον Δημήτρη να συμμετέχουν στο ριψοκίνδυνο αυτό σχέδιο, ενώ επ' έξω μένουν ο Ευτύχιος και ο Γεράσιμος. Τελικά αποκαλύπτεται ότι όλη αυτή η ιστορία είναι ένα πρόσχημα για να το σκάσουν οι τέσσερεις τους από τη Θεσσαλονίκη. Θα αναγκαστούν όμως να εμπλακούν στη δολοφονία ενός ταξιτζή και την κλοπή του αυτοκινήτου του.

Ο κόσμος που φτιάχνει ο Βασιλικός στο μυθιστόρημά του είναι ένας ανδροκρατούμενος κατά βάσιν κόσμος. Οι γυναικείες μορφές σκιαγραφούνται με αδρές πινελιές, ενώ διαδραματίζουν δευτερεύοντα ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής. Η πόλη της Θεσσαλονίκης είναι ο "αντίπαλος χαρακτήρας" των επτά ηρώων. Αυτή τους δίνει το έναυσμα και τις ευκαιρίες να την αντιπαλέψουν, να την αμφισβητήσουν, να την αποποιηθούν αλλάζοντας ορίζοντα πλεύσης. Ο Βασιλικός περιγράφει με ζηλευτή οξύνοια τις κλιματολογικές εναλλαγές της βορειοελλαδικής πόλης και την αντανάκλασή τους στην ψυχολογία των ηρώων του. Η Θεσσαλονίκη προκαλεί στους ήρωες το αίσθημα του εγκλωβισμού και του αποκλεισμού και την ανάγκη απόδρασης.

Η περιπέτεια της έκδοσης και οι επιστολές του Θεοτοκά και του Κουμανταρέα

thess vasilikos1Η πρώτη μορφή των Θυμάτων Ειρήνης έφτασε στα χέρια του Αλέκου Πατσιφά, εκ των τριών εκδοτών του Ίκαρου, μέσω του Καραγάτση -έπειτα από παρότρυνση της Μαρίνας Καραγάτση-, όσο και μέσω του Θεοτοκά. Παρ' όλα αυτά όταν ο Βασιλικός πέρασε από το γραφείο του Ίκαρου για να πάρει πίσω το χειρόγραφο ο Πατσιφάς του είπε: «Γιατί γράφετε έτσι εσείς οι νέοι συγγραφείς; Δεν βλέπετε η Σαγκάν, τι θέματα πιάνει;». Τελικά ο Βασιλικός, μετά και απο την παρότρυνση του Αντώνη Σαμαράκη, αυτοεκδίδει το μυθιστόρημα, το 1956 αλλά παίρνει στα χέρια του μόνο 100 αντίτυπα, καθώς τα υπόλοιπα πολτοποιούνται, λόγω της αδυναμίας του να πληρώσει τον τυπογράφο. Παρά την εκδοτική του ατυχία το μυθιστόρημα αποσπά εγκωμιαστικά σχόλια από τον Γιώργο Θεοτοκά, τον Παύλο Ζάννα, τον Γιώργο Σαββίδη. Η κριτική παρ' όλα αυτά το υποδέχεται, κατά κύριο λόγο, με επιφύλαξη επισημαίνοντας τις αδυναμίες στην εξέλιξη των χαρακτήρων και της πλοκής.

Να έχεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου, γιατί την αξίζει και να μην μένεις ποτέ μόνο σ' αυτήν την εμπιστοσύνη, να προχωράς ολοένα πιο πέρα και πιο βαθιά στη μεγάλη σπηλιά της Τέχνης, προσέχοντας να διατηρείς τον δαυλό σου αναμμένο.        Μένης Κουμανταρέας

Την ίδια χρονιά, το 1956, ο Βασίλης Βασιλικός λαμβάνει δύο επιστολές με σχόλια και παρατηρήσεις από τον Γιώργο Θεοτοκά και τον Μένη Κουμανταρέα. Ο Θεοτοκάς επισημαίνει ότι «το κείμενο διαβάζεται ευχάριστα, διαθέτει χιούμορ και αποδίδει επιτυχημένα την ψυχολογία του εφήβου της εποχής και τη συλλογική ψυχολογία της "πόλης"». Ωστόσο εντοπίζει «ελλείψεις στη γλωσσική διατύπωση, στη σύνταξη και το ύφος». Χαρακτηρίζει «χαλαρή τη σύνθεση και ειδικά την παρεμβολή του ωμού, ρεαλιστικού επεισοδίου της δολοφονίας του οδηγού σε μια ιστορία φανταιζίστικη, όπως η απελευθέρωση των αγαλμάτων».

Λίγους μήνες μετά ο Μένης Κουμανταρέας συντάσσει μια χειρόγραφη επιστολή δεκατριών σελίδων, στην οποία διευκρινίζει ότι δεν σκοπεύει να ασκήσει κριτική ει μη μόνον να βοηθήσει τον συγγραφέα να δει σφάλματα που μόνο ένα τρίτο μάτι μπορούσε να εντοπίσει. Πλήθος ειδικών παρατηρήσεων για λέξεις, φράσεις, εκφράσεις, για τις περιγραφές, τη δομή του μυθιστορήματος και το ύφος της αφήγησης βρίσκονται στην επιστολή του Κουμανταρέα. Δεν είναι, βεβαίως, όλες επικριτικές. Ο Κουμανταρέας δεν χάνει την ευκαιρία να τονίσει τις αρετές του κειμένου και να δώσει τα εύσημα τον Βασιλικό. Η επιστολή του κλείνει ως εξής: «Τέλος θέλω να σου πω ότι τα Θύματα μου έδωσαν τη σιγουριά ότι θα μπορέσεις μια μέρα να γράψεις πάρα πολύ καλά. Αυτό φαίνεται μόλις ανοίξεις και διαβάσεις μερικές σελίδες. Αυτό που σου χρειάζεται είναι να φύγεις γρήγορα από τη Θεσσαλονίκη, να πας στο Παρίσι ή όπου αλλού νομίζεις καλό και να κοιτάξεις να είσαι πάντα το ίδιο αγνός και το ίδιο ωραίος στην ψυχή, έστω και αν αυτά τα δύο σου κοστίσουν πάρα πολλά –και συνήθως κοστίζουν. Ν' αποφύγεις τη φθορά, με δυο λόγια. Να έχεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου, γιατί την αξίζει και να μην μένεις ποτέ μόνο σ' αυτήν την εμπιστοσύνη, να προχωράς ολοένα πιο πέρα και πιο βαθιά στη μεγάλη σπηλιά της Τέχνης, προσέχοντας να διατηρείς τον δαυλό σου αναμμένο. Τι άλλο να σου γράψω περισσότερο; Σου εύχομαι το καινούργιο σου βιβλίο να δει σύντομα το φως της μέρας και να είναι στην πραγματοποίησή του όπως ακριβώς το φαντάστηκες στην ώρα της σύλληψης».

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


altΘύματα Ειρήνης
Βασίλης Βασιλικός
Εκδόσεις Γκοβόστη 2014
Σελ. 320, τιμή € 15,00

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

«Κιθαιρώνας» του Νίκου Α. Μάντη (κριτική) – Στη μαγική ενδοχώρα των Βακχών

Για το μυθιστόρημα του Νίκου Α. Μάντη «Κιθαιρώνας» (εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ένας άντρας και μια γυναίκα κοιτάζουν τον διάσημο πίνακα του William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - The Youth of Bacchus. Νέο βλέμμα, σε ένα αρχέγονο θέμα. 

Γράφει ο Διονύση...

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

«Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» του Μιχάλη Μακρόπουλου (κριτική) – Μικροί συμπυκνωμένοι κόσμοι

Για τη συλλογή διηγημάτων του Μιχάλη Μακρόπουλου «Ιστορίες από ένα περασμένο μέλλον» (εκδ. Κίχλη). Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την ταινία «Στάλκερ» του Αντρέι Ταρκόφσκι. 

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Μπορεί τα διηγήματα του Μιχάλη Μα...

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

«Μπέμπης» του Θωμά Κοροβίνη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Θωμά Κοροβίνη «Μπέμπης» (εκδ. Άγρα). Κεντρική εικόνα: Ο Δημήτρης Στεργίου ή «Μπέμπης».

Γράφει ο Νίκος Χρυσός

«Κάθε κομμάτι που παίζουμε αφηγείται κι από μια ιστορία, ένα περιστατικό, μια χαρά, ένα ντέρτι, μια πεθυμιά, ένα όν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης: «Σύγχρονες ιαπωνικές ταινίες»

Η Πρεσβεία της Ιαπωνίας σε συνεργασία με το Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης και το Japan Foundation και με την ευγενική υποστήριξη της εταιρίας JT International Hellas, διοργανώνει το Φεστιβάλ Ιαπωνικού Κινηματογράφου 2023 από τις 16 έως τις 19 Φεβρουαρίου 2023 στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Κεντρική εικόνα, πλάνο από τ...

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Πέθανε ο ηθοποιός και συγγραφέας Μάκης Πανώριος

Θλίψη στον καλλιτεχνικό κόσμο, καθώς έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 88 ετών ο λογοτέχνης, εικαστικός και ηθοποιός, Μάκης Πανώριος.

Επιμέλεια: Book Press

Τη δυσάρεστη είδηση έκανε γνωστή o Σπύρος Μπιμπίλας, ο πρόεδρος του Σ...

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

«Χώρος ιδιωτικός»: Μια έκθεση αφιερωμένη στον Γιάννη Μόραλη και στις απαρχές της καλλιτεχνικής πορείας του

Με τίτλο «Χώρος ιδιωτικός» παρουσιάστηκε έως τις 08/01 στο Μουσείο Μπενάκη μεγάλη αφιερωματική έκθεση στη ζωή και το έργο του μεγάλου δασκάλου της ελληνικής ζωγραφικής, Γιάννη Μόραλη. Η έκθεση θα παρουσιαστεί και σε άλλες πόλεις, με πιθανότερο επόμενο σταθμό την Πάτρα.  Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία της Καίτ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

«Το πράσινο μίλι» του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ [Stephen King] «Το πράσινο μίλι» (μτφρ. Πητ Κωνσταντέας), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπήρχε καθόλου ζέστη, κα...

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

«Ρολόι χωρίς δείκτες» της Κάρσον ΜακΚάλερς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Κάρσον ΜακΚάλερς [Carson McCullers] «Ρολόι χωρίς δείκτες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο θάνατος εί...

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

«Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» του Θόδωρου Σούμα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα - πολιτική μαρτυρία του Θόδωρου Σούμα, «Ο Βασίλης –ψευδώνυμο Γιάννης– στην αριστερά (1971 - 2008)» το οποίο θα κυκλοφορήσει την ερχόμενη εβδομάδα από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

7 μυθιστορήματα από όλον τον κόσμο για τους φίλους του φανταστικού

Πρώτος μήνας του νέου έτους και πριν δούμε τι θα φέρει η φετινή πραγματικότητα ας επιτρέψουμε στον εαυτό μας ένα φανταστικό λογοτεχνικό ταξίδι. Οι εκδόσεις Βακχικόν προτείνουν επτά μυθιστορήματα για τους φίλους του φανταστικού. Γιατί η φαντασία σε πάει παντού...

Επιμέλεια: Book Press

...
Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Γουίλιαμ Χ. Γκας: «Τα δώδεκα σημαντικότερα βιβλία που διάβασα στη ζωή μου»

Στο βιβλίο του με τίτλο «The William H. Gass Reader», ο Αμερικανός πεζογράφος William H. Gass επέλεξε τα δώδεκα βιβλία που διαμόρφωσαν τη λογοτεχνική ματιά του. Μια λίστα που, όπως σημειώνει και ο ίδιος στην εισαγωγή του, δεν περιλαμβάνει απαραιτήτως τα «δώδεκα καλύτερα βιβλία» που έχει διαβάσει, καθώς «κάθε σπουδαί...

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Τα 100 καλύτερα μυθιστορήματα στην αγγλόφωνη πεζογραφία σύμφωνα με τον Γκάρντιαν

Ο κριτικός λογοτεχνίας της βρετανικής εφημερίδας, Guardian, Robert McCrum επέλεξε τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία γραμμένα στα αγγλικά. Στη λίστα του εντοπίζουμε έργα που θεωρούνται πλέον κλασικά, από συγγραφείς όπως οι Ντίκενς, Μέλβιλ, κ.ά., καθώς και μυθιστορήματα από τους ΝτεΛίλο, Ισιγκούρο, Ροθ, Κουτσί, κ.ά. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

13 Δεκεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2022

Έφτασε η στιγμή και φέτος για την καθιερωμένη εδώ και χρόνια επιλογή των εκατό από τα καλύτερα βιβλία λογοτεχνίας της χρονιάς που φτάνει σε λίγες μέρες στο τέλος της. Ε

ΦΑΚΕΛΟΙ