alt

Για το βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού «Θύματα Ειρήνης» (εκδ. Γκοβόστη)

Του Κώστα Αγοραστού

Το μυθιστόρημα Θύματα Ειρήνης (εκδ. Γκοβόστης, Εισαγωγή: Θανάσης Αγάθος) είναι το δεύτερο βιβλίο του Βασίλη Βασιλικού, το οποίο κυκλοφόρησε το 1956. Λίγα χρόνια νωρίτερα ο Βασιλικός είχε συστηθεί με τη νουβέλα Η διήγηση του Ιάσονα, προκαλώντας αίσθηση στους συγγραφικούς κύκλους.

altΜε τα Θύματα Ειρήνης, ο συγγραφέας αφηγείται την ιστορία επτά νέων στη Θεσσαλονίκη των αρχών της δεκαετίας του '50. Η διαρκής αναζήτηση του έρωτα, των ιδεολογικών σχημάτων, της ανάγκης για φυγή με σκοπό την εκπλήρωση ενός μεγάλου οράματος είναι κάποια από τα θέματα του βιβλίου.

Οι επτά ήρωες και το φιλόδοξο σχέδιο

Οι επτά κεντρικοί ήρωες του βιβλίου του Βασιλικού παίρνουν τα ονόματά τους από τα επτά πρώτα γράμματα της αλφαβήτου κι έχουν καθένας μια ιδιαίτερη ιστορία να αφηγηθεί. Ο εσωστρεφής Ανδρέας, ο οποίος έχασε το αριστερό του πόδι στα χρόνια της Κατοχής, συχνάζει στο ζαχαροπλαστείο "Οδυσσέας", μαζί με άλλους λογοτέχνες και διανοούμενους και φιλοδοξεί να εκδώσει ένα λογοτεχνικό περιοδικό με τον τίτλο "Πυρσός". Η προσπάθειά του καταλήγει σε παταγώδη αποτυχία και τα αντίτυπα του πρώτου τεύχους μένουν χωρίς αγοραστές. Ο εύπιστος Βύρων, αθλητικογράφος στο επάγγελμα, εργάζεται στην εφημερίδα "Αθλητική Ηχώ" μέχρι την αιφνίδια αναστολή της λειτουργίας της. Ο κρυπτομοφυλόφιλος Γεράσιμος δραστηριοποιείται σε χριστιανικές οργανώσεις και προσπαθεί να καλύψει τη σεξουαλική έλξη που νιώθει για τον Βύρωνα πίσω από τον μανδύα της φιλίας. Ο μοναχικός Δημήτρης ιδρύει έναν Όμιλο Φίλων με σκοπό των εξωραϊσμό της Θεσσαλονίκης αλλά λίγο καιρό μετά αλλάζει τα σχέδιά του και γίνεται ξεναγός. Ο ιδεαλιστής Ευτύχιος συγκεντρώνει οπαδούς στην "Ευρωπαϊκή Κίνηση Νέων" αλλά σύντομα παραιτείται μιας και μια αντίστοιχη "Ευρωπαϊκή Λέσχη" απλώνει τη φήμη της σε όλη τη Θεσσαλονίκη. Ο τυχοδιώκτης Ζήσιμος αρχικά διαδίδει ότι γυρίζει κινηματογραφική ταινία, έπειτα οργανώνεται σε μια σοσιαλιστική οργάνωση και στο τέλος ασχολείται με το ανέβασμα μιας θεατρικής παράστασης. Τέλος, ο έβδομος ήρωας του βιβλίου, ο Ηλίας συλλέγει υλικό για το πρώτο του μυθιστόρημα.

Η πόλη της Θεσσαλονίκης δίνει το έναυσμα και τις ευκαιρίες να την αντιπαλέψουν, να την αμφισβητήσουν, να την αποποιηθούν αλλάζοντας ορίζοντα πλεύσης

Στο δεύτερο μέρος του βιβλίου όλοι οι παραπάνω ήρωες θέτουν έναν κοινό στόχο. Την "απελευθέρωση" της Νίκης της Σαμοθράκης, την "απαγωγή" της από το μουσείο του Λούβρου και την επιστροφή της σε ελληνικό έδαφος. Ο Ζήσιμος πείθει τον Βύρωνα, τον Ηλία, τον Ανδρέα και τον Δημήτρη να συμμετέχουν στο ριψοκίνδυνο αυτό σχέδιο, ενώ επ' έξω μένουν ο Ευτύχιος και ο Γεράσιμος. Τελικά αποκαλύπτεται ότι όλη αυτή η ιστορία είναι ένα πρόσχημα για να το σκάσουν οι τέσσερεις τους από τη Θεσσαλονίκη. Θα αναγκαστούν όμως να εμπλακούν στη δολοφονία ενός ταξιτζή και την κλοπή του αυτοκινήτου του.

Ο κόσμος που φτιάχνει ο Βασιλικός στο μυθιστόρημά του είναι ένας ανδροκρατούμενος κατά βάσιν κόσμος. Οι γυναικείες μορφές σκιαγραφούνται με αδρές πινελιές, ενώ διαδραματίζουν δευτερεύοντα ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής. Η πόλη της Θεσσαλονίκης είναι ο "αντίπαλος χαρακτήρας" των επτά ηρώων. Αυτή τους δίνει το έναυσμα και τις ευκαιρίες να την αντιπαλέψουν, να την αμφισβητήσουν, να την αποποιηθούν αλλάζοντας ορίζοντα πλεύσης. Ο Βασιλικός περιγράφει με ζηλευτή οξύνοια τις κλιματολογικές εναλλαγές της βορειοελλαδικής πόλης και την αντανάκλασή τους στην ψυχολογία των ηρώων του. Η Θεσσαλονίκη προκαλεί στους ήρωες το αίσθημα του εγκλωβισμού και του αποκλεισμού και την ανάγκη απόδρασης.

Η περιπέτεια της έκδοσης και οι επιστολές του Θεοτοκά και του Κουμανταρέα

thess vasilikos1Η πρώτη μορφή των Θυμάτων Ειρήνης έφτασε στα χέρια του Αλέκου Πατσιφά, εκ των τριών εκδοτών του Ίκαρου, μέσω του Καραγάτση -έπειτα από παρότρυνση της Μαρίνας Καραγάτση-, όσο και μέσω του Θεοτοκά. Παρ' όλα αυτά όταν ο Βασιλικός πέρασε από το γραφείο του Ίκαρου για να πάρει πίσω το χειρόγραφο ο Πατσιφάς του είπε: «Γιατί γράφετε έτσι εσείς οι νέοι συγγραφείς; Δεν βλέπετε η Σαγκάν, τι θέματα πιάνει;». Τελικά ο Βασιλικός, μετά και απο την παρότρυνση του Αντώνη Σαμαράκη, αυτοεκδίδει το μυθιστόρημα, το 1956 αλλά παίρνει στα χέρια του μόνο 100 αντίτυπα, καθώς τα υπόλοιπα πολτοποιούνται, λόγω της αδυναμίας του να πληρώσει τον τυπογράφο. Παρά την εκδοτική του ατυχία το μυθιστόρημα αποσπά εγκωμιαστικά σχόλια από τον Γιώργο Θεοτοκά, τον Παύλο Ζάννα, τον Γιώργο Σαββίδη. Η κριτική παρ' όλα αυτά το υποδέχεται, κατά κύριο λόγο, με επιφύλαξη επισημαίνοντας τις αδυναμίες στην εξέλιξη των χαρακτήρων και της πλοκής.

Να έχεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου, γιατί την αξίζει και να μην μένεις ποτέ μόνο σ' αυτήν την εμπιστοσύνη, να προχωράς ολοένα πιο πέρα και πιο βαθιά στη μεγάλη σπηλιά της Τέχνης, προσέχοντας να διατηρείς τον δαυλό σου αναμμένο.        Μένης Κουμανταρέας

Την ίδια χρονιά, το 1956, ο Βασίλης Βασιλικός λαμβάνει δύο επιστολές με σχόλια και παρατηρήσεις από τον Γιώργο Θεοτοκά και τον Μένη Κουμανταρέα. Ο Θεοτοκάς επισημαίνει ότι «το κείμενο διαβάζεται ευχάριστα, διαθέτει χιούμορ και αποδίδει επιτυχημένα την ψυχολογία του εφήβου της εποχής και τη συλλογική ψυχολογία της "πόλης"». Ωστόσο εντοπίζει «ελλείψεις στη γλωσσική διατύπωση, στη σύνταξη και το ύφος». Χαρακτηρίζει «χαλαρή τη σύνθεση και ειδικά την παρεμβολή του ωμού, ρεαλιστικού επεισοδίου της δολοφονίας του οδηγού σε μια ιστορία φανταιζίστικη, όπως η απελευθέρωση των αγαλμάτων».

Λίγους μήνες μετά ο Μένης Κουμανταρέας συντάσσει μια χειρόγραφη επιστολή δεκατριών σελίδων, στην οποία διευκρινίζει ότι δεν σκοπεύει να ασκήσει κριτική ει μη μόνον να βοηθήσει τον συγγραφέα να δει σφάλματα που μόνο ένα τρίτο μάτι μπορούσε να εντοπίσει. Πλήθος ειδικών παρατηρήσεων για λέξεις, φράσεις, εκφράσεις, για τις περιγραφές, τη δομή του μυθιστορήματος και το ύφος της αφήγησης βρίσκονται στην επιστολή του Κουμανταρέα. Δεν είναι, βεβαίως, όλες επικριτικές. Ο Κουμανταρέας δεν χάνει την ευκαιρία να τονίσει τις αρετές του κειμένου και να δώσει τα εύσημα τον Βασιλικό. Η επιστολή του κλείνει ως εξής: «Τέλος θέλω να σου πω ότι τα Θύματα μου έδωσαν τη σιγουριά ότι θα μπορέσεις μια μέρα να γράψεις πάρα πολύ καλά. Αυτό φαίνεται μόλις ανοίξεις και διαβάσεις μερικές σελίδες. Αυτό που σου χρειάζεται είναι να φύγεις γρήγορα από τη Θεσσαλονίκη, να πας στο Παρίσι ή όπου αλλού νομίζεις καλό και να κοιτάξεις να είσαι πάντα το ίδιο αγνός και το ίδιο ωραίος στην ψυχή, έστω και αν αυτά τα δύο σου κοστίσουν πάρα πολλά –και συνήθως κοστίζουν. Ν' αποφύγεις τη φθορά, με δυο λόγια. Να έχεις εμπιστοσύνη στον εαυτό σου, γιατί την αξίζει και να μην μένεις ποτέ μόνο σ' αυτήν την εμπιστοσύνη, να προχωράς ολοένα πιο πέρα και πιο βαθιά στη μεγάλη σπηλιά της Τέχνης, προσέχοντας να διατηρείς τον δαυλό σου αναμμένο. Τι άλλο να σου γράψω περισσότερο; Σου εύχομαι το καινούργιο σου βιβλίο να δει σύντομα το φως της μέρας και να είναι στην πραγματοποίησή του όπως ακριβώς το φαντάστηκες στην ώρα της σύλληψης».

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


altΘύματα Ειρήνης
Βασίλης Βασιλικός
Εκδόσεις Γκοβόστη 2014
Σελ. 320, τιμή € 15,00

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΗ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ