kouyoumtzi360

Της Αρχοντούλας Διαβάτη

H Μαρία Κουγιουμτζή μετά τις συλλογές διηγημάτων: «Άγριο βελούδο», Καστανιώτης 2008 – βραβευμένη από το περιοδικό "Διαβάζω" και το Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών– και «Γιατί κάνει τόσο κρύο στο δωμάτιό σου;», έγραψε το πρώτο της μυθιστόρημα με τον αμλετικό τίτλο «Κι αν δεν ξημερώσει;»

Άνθρωποι σε ζοφερούς καιρούς

Οι τρεις αξιωματικοί με τα συμβολικά-σιβυλικά ονόματά τους γυρίζουν για διαφορετικούς λόγους ο καθένας από τη Στρατιωτική Ακαδημία Πολέμου και Εκδημοκρατισμού –κατ’ όνομα– στην πατρίδα. Στην αόρατη πόλη της επιθυμίας και της μνήμης –πόλη χωρίς όνομα, που κάποτε είναι περισσότερο η Θεσσαλονίκη παρά η Αθήνα, παρόλο το επινοημένο ποτάμι της, με τη λογοτεχνική της παράδοση να διασώζεται τουλάχιστον στα ονόματα των οδών, Ζωής Καρέλλη, Νικολάου Πεντζίκη ή Θέμελη, τους συλημένους τάφους των Εβραίων και το Πανεπιστήμιο, χτισμένο πάνω στα εβραίικα μνήματα– ένα παλίμψηστο στις σελίδες του Γιώργου Ιωάννου, με τα παλιότερα και τα σημερινά ονόματα των δρόμων της: Σβώλου ή Πρίγκηπος Νικολάου ή Πολωνίας.

Κι όσο κυκλοφορούν στους δρόμους περιμένοντας εντολές, το φανταστικό συναντά το ρεαλιστικό, τη δυστοπία της σημερινής οικονομικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα: λουκέτα στα μαγαζιά, σκουπίδια κι οδοφράγματα, άνεργοι, αυτοκτονίες, αποτρόπαιο επίκαιρο σκηνικό, η δύσκολη ανάσα από τα δακρυγόνα, κλομπ και ΜΑΤ – κι οι νέοι μάρτυρες ξανά στο θυσιαστήριο- «Τι είν’ αυτό που την κάνει να αγωνίζεται και να παλεύει, όπως το σκουλήκι που το κόβεις στη μέση κι αυτά τα δυο κομμάτια εξακολουθούν να κινούνται αυτόνομα, μάταια σ’ έναν απάνθρωπο νόμο που τα υποτάσσει σε κάτι τόσο εξευτελιστικό…»

Διαφορετικοί μεταξύ τους οι τρεις άντρες, με διαφορετική αποστολή, γεμάτοι ενοχές και μυστικά κι ανάμεσά τους γυναίκες με καλή αύρα, ξαδέρφη, αγαπημένη, μητέρα ή η θεία των ηρώων αντίστοιχα, νεκρές και ζωντανές, είναι «το πρόσωπο του καλού θεού», «τρυφερές και δημιουργικές». Από τους τρεις τελικά μόνον ο στρατηγός είναι που καταλήγει ένας επαναστατημένος άνθρωπος ενάντια στον ολοκληρωτισμό της εξουσίας.

Ένα αλληγορικό μυθιστόρημα

Το μυθιστόρημα φανταστικό και ρεαλιστικό κατά τις ανάγκες της αφήγησης, έχει τη φόρμα της αλληγορίας: η Στρατιωτική Ακαδημία-Κυβέρνηση και παράλληλοι μονόλογοι, όπου ο παντογνώστης αφηγητής παρακολουθεί τους τρεις αξιωματικούς στην περιδιάβασή τους, τις σκέψεις τους σε πλαγιογράμματα, σε πρώτο πρόσωπο αλλά και σε τρίτο, και την αργή τους δράση, παρεμβάλλοντας ως στάσιμα δικές του φιλοσοφημένες σκέψεις και εμπνευσμένες ποιητικές σελίδες ανένδοτης τρυφερότητας, καταγγελτικής σκληρότητας και λυρισμού: Το στόμα της τηλεόρασης ή του Δ/ντή, τα μαλλιά ή η κοιλιά της εξουσίας, τα μάτια του ανακριτή (σελ.25): μαύρες ποιητικές εικόνες ως το γκροτέσκο.

Είναι ένα ρωμαλέο μεγαλόστομο έργο που αποτυπώνει και καταγγέλλει τον ολοκληρωτισμό της Κυβέρνησης-Ακαδημίας, μαζί με την επίκαιρη φρίκη που σέρνεται στους δρόμους και κατατρώει την ανθρώπινη ύπαρξη. Διάχυτη καφκική ατμόσφαιρα στις σκέψεις των τριών αντρών και τις περιπλανήσεις στην πόλη και στον εαυτό τους. Όπου κι αν πάνε ο Μεγάλος Αδελφός θα τους βρει. Πρέπει να πληρώσουν την εμπλοκή τους με το οργουελικό κράτος της Ακαδημίας. Ξέρει η συγγραφέας με τα ξεχωριστά της διηγήματά ως τώρα να ανιχνεύει και να αποκαλύπτει την κοινοτοπία του κακού και να τη χρησιμοποιεί ως αφηγηματική ύλη. Η ερώτηση του τίτλου βέβαια ακυρώνεται με την αφύπνιση στο τέλος του στρατηγού Βέλλα και τη στάση του απέναντι στην εξουσία.

Αλλά βέβαια η καλή λογοτεχνία δεν γράφεται με τις υψηλές ιδέες, είναι κατόρθωμα της γλώσσας – κι η γλώσσα και το ύφος στο μυθιστόρημα της Μαρίας Κουγιουμτζή. θυμίζει τη λογοτεχνία που γράφεται και εκδίδεται στην Ελλάδα μετά τη χούντα, στον καιρό τη μεταπολίτευσης. Το νοσταλγεί κανείς αυτό το είδος μετά το ασπόνδυλο μεταμοντέρνο των τελευταίων χρόνων, παρόλο που το μυθιστόρημα –κι όχι μόνο για να μην είναι αναμενόμενο, αλλά για να είναι μυθιστόρημα– πρέπει να καταφέρνει κάθε φορά να σηκώνει τον πέπλο και να «φέρνει στο φως ένα άγνωστο κομμάτι της ύπαρξης».

kouyoumtziΚι αν δεν ξημερώσει;
Μαρία Κουγιουμτζή
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2013
Τιμή: € 14,91, σελ. 263

politeia-link

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΜΑΡΙΑΣ ΚΟΥΓΙΟΥΜΤΖΗ 

 

 

 

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Ουρανός απ’ άλλους τόπους, του Σωτήρη Δημητρίου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Σωτήρη Δημητρίου «Ουρανός απ’ άλλους τόπους» (εκδ. Πατάκη). Οικογενειακή φωτογραφία: Άγνωστος δημιουργός  © Λαογραφικό και Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης.

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Έχετε δει χειροποίητους σεμέδες...

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

...
Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Η λεπτουργία της αφήγησης

Για την επανέκδοση της πρώτης συλλογής διηγημάτων του Η.Χ. Παπαδημητρακόπουλου «Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη» (εκδ. Κίχλη).

Της Διώνης Δημητριάδου

Έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που πρωτοεμφανίστηκαν (Τραμ, 1973) τα έντεκα μικρά διηγήματα (γραμμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Ο νομπελίστας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα στις εκδόσεις Ψυχογιός

Τον φετινό νομπελίστα λογοτεχνίας Αμπντουλραζάκ Γκούρνα θα συστήσουν στους Έλληνες αναγνώστες οι εκδόσεις Ψυχογιός, ξεκινώντας με το τελευταίο του μυθιστόρημα, Afterlives.

Επιμέλεια: ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Πράκτορας Σόνυα, του Μπεν Μακιντάιρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Ben Macintyre «Πράκτορας Σόνυα: Η κατάσκοπος που έκλεψε τα σχέδια της ατομικής βόμβας» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ