stavrakopoulou360

Της Έλενας Μαρούτσου

Έναν στίχο από τραγούδι διάλεξε η Σωτηρία Σταυρακοπούλου για τίτλο του τελευταίου της βιβλίου, που η ίδια ονομάζει μυθιστόρημα αλλά θα μπορούσε πολύ ωραία να είναι και συλλογή τεσσάρων εκτενών διηγημάτων, αφού το καθένα «στέκει» από μόνο του: οι ήρωες του ενός καθόλου δεν εμπλέκονται με αυτούς κάποιου άλλου, οι χώροι και χρόνοι δράσης είναι διαφορετικοί, οι πλοκές δεν «πλέκονται» σε κανένα σημείο μεταξύ τους.

Δεν θέλω να υπονοήσω πρόθεση εκ μέρους της συγγραφέως ή του εκδότη να «πλασαριστεί» το βιβλίο με την πολύ πιο δημοφιλή ταμπέλα του μυθιστορήματος αντί αυτής των διηγημάτων. Θέτω όμως ένα ερώτημα. Στο ερώτημα αυτό ίσως η απάντηση να βρίσκεται στον τίτλο, όπως μάλλον θα έλεγε προς υπεράσπισή της η συγγραφέας: «Αχ, Ελλάδα, σ’ αγαπώ» ιδού το πλαίσιο που ενώνει όλες αυτές τις ιστορίες κυρία μου (εγώ είμαι αυτή): η Ελλάδα και τα συναισθήματα που τρέφουν προς αυτήν τα ζεύγη ηρώων που πρωταγωνιστούν σε κάθε ιστορία. Εντάξει, θα πω τότε εγώ, μια κουβέντα είπαμε, πάντως ξανασκεφτείτε το αυτό με τα διηγήματα. Δεν έχω να σκεφτώ τίποτα, είπαμε: μυθιστόρημα. Να το πούμε τότε σπονδυλωτό; Μόνο μαλάκιο, μην το πείτε, θα έπρεπε ν’ απαντήσει τότε η Σωτηρία Σταυρακοπούλου, σ’ έναν από τους φανταστικούς διαλόγους που λαμβάνουν χώρα στο μυαλό μου καλοκαιριάτικα αλλά και σε άλλες εποχές του χρόνου.

Ας επιστρέψουμε στον τίτλο γιατί ενώ τον θίξαμε δεν τον εξαντλήσαμε: ο τίτλος προέρχεται από ένα τραγούδι λαϊκό ή έντεχνο (νομίζω πως αυτοί που γράφουν έντεχνα χαίρονται να τα λένε λαϊκά και το αντίστροφο) και διαβάζοντάς τον συνειδητοποίησα πως μου ήταν τόσο οικείος που δεν θυμόμουν καθόλου συνθέτη και τραγουδιστή, σαν να είχε το τραγούδι ενσωματωθεί αυτούσιο στη μνήμη μου, αυτοδημιούργητο, χωρίς πατέρα, μητέρα κι αφεντικό. Τόσο οικείο μάλιστα μου ήταν, που δυσανασχέτησα. Σκέφτηκα πως ποντάροντας σε ένα τόσο δημοφιλές τραγούδι, η συγγραφέας επιχειρεί να δρέψει εύκολες δάφνες. Προχωρώντας στο εσωτερικό, στην αφιέρωση διάβασα: «Στη μνήμη του Μανόλη Ρασούλη και του Νίκου Παπάζογλου, που μου χάρισαν τον τίτλο αυτού του βιβλίου». Η σκληρή μου καρδιά μαλάκωσε. Οι αναμνήσεις γίνανε βόλια, όπως λέει κι ένα άλλο λαϊκό τραγούδι, τα γλυκά φαντάσματα των δυο εκλιπόντων χαλάρωσαν τον ασφυκτικό κλοιό των ενστάσεών μου και ξεκίνησα το διάβασμα μ’ ένα αχνό χαμόγελο.

Τέσσερις ιστορίες, ένα μυθιστόρημα 

Στην πρώτη ιστορία πρωταγωνιστεί ένας Γάλλος διπλωμάτης ρωσικής καταγωγής κι ο Αλβανός που φροντίζει τα κτήματά του στη Μάνη. Τις ιστορίες τους τις ακούμε, πρώτα του ενός και μετά του άλλου, από τα στόματά τους, όχι όμως σαν εσωτερικούς μονολόγους αλλά σαν να μιλούν απευθυνόμενοι σε έναν αόρατο ακροατή. Στη δεύτερη ιστορία μιλάει μια νεαρή πτυχιούχος κοινωνικών σπουδών που απασχολείται σε διάφορες δουλειές σχετικές ή κι εντελώς άσχετες με τις σπουδές της, όπως σ’ ένα μίνι μάρκετ όπου βοηθάει τη μεσήλικη ιδιοκτήτριά του, η οποία μας αφηγείται κι αυτή την ιστορία της στο ίδιο στυλ μονολόγου ή μονομερούς διαλόγου που είδαμε και στο πρώτο ζεύγος αφηγητών και που επαναλαμβάνεται σε όλες τις ιστορίες. Στην τρίτη ιστορία ακούμε μια Γεωργιανή που αντλεί χαρά και δύναμη απ’ τις ραδιοφωνικές εκπομπές της Θεσσαλονίκης και φροντίζει έναν υπερήλικα, λάτρη της αρχαίας ιστορίας. Ο υπερήλιξ παίρνει κι αυτός με τη σειρά του τη σκυτάλη της αφήγησης έτσι που ξεκινώντας από τη λατρεία του για την αρχαία Ελλάδα σιγά σιγά διαφαίνεται η λατρεία του για τη Γεωργιανή. Στην τελευταία ιστορία σπάει το μοτίβο των ζευγών κι έχουμε τρεις αφηγητές: δυο γυναίκες συγγραφείς. Η πρώτη εκπροσωπεί αυτό που η ίδια αντιλαμβάνεται ως ποιοτική λογοτεχνία ενώ η δεύτερη δηλώνει ανερυθρίαστα μπεστσελερίστρια που «παίζει» τους εκδότες. Ένας από αυτούς τους εκδότες, με πνευματικά ενδιαφέροντα κι ιστορία στο χώρο του είναι ο τρίτος αφηγητής, ο οποίος σχετίζεται επαγγελματικά και με τις δυο συγγραφείς.

Στα υπέρ του βιβλίου συγκαταλέγω την επιλογή της συγγραφέως κάθε ζεύγος απ’ τις τρεις πρώτες ιστορίες να απαρτίζεται από εργοδότη και εργαζόμενο. Στο τρίο της τελευταίας, αν και δεν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτούς ακριβώς τους όρους, και πάλι η σχέση των τριών καθορίζεται από τις υπηρεσίες που προσφέρει ο ένας στον άλλον. Η εργασία λοιπόν κι οι σχέσεις εξάρτησης κι εξουσίας που συνεπάγεται δίνουν ένα ενδιαφέρον πλαίσιο στις σχέσεις που περιγράφονται και μια διαφορετική οπτική γωνία κάθε φορά στον εκάστοτε αφηγητή για να πει την ιστορία του.

Η ρεαλιστική διάθεση είναι εμφανής κι έχει γίνει ευσυνείδητη προσπάθεια από τη συγγραφέα κάθε πρόσωπο που μιλάει να έχει τη δική του «φωνή», ανάλογα με το χαρακτήρα, το φύλο, τη μόρφωση κι εν γένει τις περιστάσεις. Παρ’ όλ’ αυτά, κοινός παρονομαστής σε όλους είναι μια υπερχειλίζουσα φλυαρία, η ανοικονόμητη παράθεση μικρογεγονότων, παρενθέσεων, αναμνήσεων, σχολίων, παρεκβάσεων και κόντρα παρεκβάσεων, που «μπουκώνουν» τη ροή της αφήγησης, θάβοντας συχνά ενδιαφέρουσες σκηνές και συναισθήματα κάτω από ένα βουνό από «σφήνες» που δεν τα αφήνουν, κατά τη γνώμη μου, να αναδειχθούν. Μόνο μία εκ των πρωταγωνιστριών-αφηγητριών, η φοιτήτρια κοινωνικών σπουδών, δηλώνεται εκ χαρακτήρος «φλύαρη». Εκ των πραγμάτων όμως, η αφήγησή της, δεν είναι περισσότερο φλύαρη από των υπολοίπων.

Μια δόση τσαχπινιάς

Για να επιστρέψουμε όμως στα πλεονεκτήματα του βιβλίου, οφείλουμε να παραδεχτούμε πως η συγγραφέας αφηγείται πολύ πειστικά όχι μόνο γεγονότα και καταστάσεις που άπτονται των δικών της σπουδών κι εμπειρίας (η Σωτηρία Σταυρακοπούλου είναι φιλόλογος και διδάσκει στην Φιλοσοφική Σχολή του ΑΠΘ) αλλά παρουσιάζει εξίσου ρεαλιστικά και χώρους «ξένους» για τους οποίους είναι εμφανές πως έχει κάνει καλή έρευνα.

Αν όμως ερχόταν κάποιος (αυτός ο κάποιος θα μπορούσε να είναι κι η ίδια η συγγραφέας, έτσι ώστε να κλείσουμε τον ωραίο φανταστικό διάλογο τον οποίο είχαμε ξεκινήσει) και με ρωτούσε: Με λίγα λόγια (υπονοώντας πως -φευ- κι εγώ τείνω προς τη φλυαρία και τις απανωτές παρενθέσεις) τι σου άρεσε κυρία μου σε αυτό το βιβλίο; Αυτό που μου άρεσε πιο πολύ, θα έλεγα, είναι ο υπόγειος τρόπος με τον οποίο το βιβλίο επικοινωνεί με το τραγούδι του Ρασούλη. Αν δηλαδή μια καθηγήτρια έβαζε ποτέ σαν θέμα «Γράψτε μου μια ιστορία που να εικονογραφεί το "Αχ Ελλάδα σ’ αγαπώ"» ένα τέτοιο κείμενο θα περίμενα να διαβάσω, γεμάτο επίγνωση, ειρωνεία, περηφάνια, πικρία και μια δόση θεσσαλονικιώτικης τσαχπινιάς.

 

stavrakopoulouΑχ, Ελλάδα, σ’ αγαπώ
Σωτηρία Σταυρακοπούλου
Βιβλιοπωλείον της Εστίας, 2012
Τιμή € 14,00, σελ.288

politeia-link

 

 

 

 

 

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΣΩΤΗΡΙΑΣ ΣΤΑΥΡΑΚΟΠΟΥΛΟΥ 

 

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

«Τηρούμενες αναλογίες» της Πόπης Φιρτινίδου (κριτική) – Ζωντανές ανταποκρίσεις από την ηλικία της ήττας

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογί...

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

«De Mysteriis» του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη (κριτική) – black metal μυστήρια στην ελληνική επαρχία

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χρυσόστομου Τσαπραΐλη «De Mysteriis» (εκδ. Αντίποδες), εμπνευσμένη από τους στίχους της black metal μουσικής των Mayhem.

Γράφει ο Σόλωνας Παπαγεωργίου

Pagan fears / The past is alive /&nbs...

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) –  Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

«Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο» του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (κριτική) – Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη

Για το βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ο Θεός φταίει, που έκανε τον κόσμο τόσο ωραίο. Αλληγορίες από τον Καζαντζάκη» (εκδ. Κέδρος).

Γράφει η Γεωργία Κακούρου–Χρόνη

Αναλογίζομαι πολλές φορές τον διάλογό μου με φίλο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ