baladeur

Για τη συλλογή διηγημάτων της Γιούλης Αναστασοπούλου «Η προθεσμία του νερού» (εκδ. Ενύπνιο). 

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στα καινούργια διηγήματα της Γιούλης Αναστασοπούλου Η προθεσμία του νερού (εκδ. Ενύπνιο, 2022) η γλώσσα γίνεται ακόμη πιο κοφτερή και άμεση, ενώ είναι αναγνωρίσιμο πλέον το προσωπικό της ύφος. Σπαράγματα από τις πιο χυμώδεις περιοχές του ανθρώπινου σώματος συνθέτουν ένα σκληρό ψυχαναλυτικό υπόβαθρο αφήγησης, όπου κάθε λεπτομέρεια συντείνει στην ίδια, σταθερή αίσθηση: πως ένας κανιβαλισμός επικρατεί στις ανθρώπινες σχέσεις, και ιδιαίτερα στις σχέσεις που είναι λιμπιντινικά φορτισμένες.

Το ρέον, συνεκτικό στοιχείο του βιβλίου είναι το υγρό στοιχείο, στις ποικίλες εκφάνσεις του -ομίχλη, πάχνη, χιόνι ή βροχή-, στις πιο απρόσμενες, δυσδιάκριτες πτυχές και υποστάσεις του -νερό θάλασσας, νερό πισίνας ή πηγάδι όπου καταδύεται η ηρωίδα κατά την ερωτική συνεύρεση («Πηγάδι»)-, στην αφθονία των μεταστοιχειώσεών του -αίμα, σπέρμα, ούρα, κολπικά υγρά, αμνιακά υγρά, εκκρίσεις των αδένων, χολή, ιδρώτας-, υπό μορφήν αλοιφών με ελαιώδη σύσταση («Χλώριο», «Στόμιο»), σε ψυχρές, υδαρείς υφές, σε κρυστάλλους και σε γαλακτώδεις εκχυμώσεις, στη θερμή, ενοχλητική υγρασία που ευνοεί τους μικροοργανισμούς και τις μυκητιάσεις, τέλος έως και στην πλημμύρα: σαν να είναι το κορμί του ανθρώπου μια σύμπτυξη του σύμπαντος και σαν η κίνησή του να ρυθμίζει τη χρονικότητα, προσδίδοντάς της διαφορετικές «ανθρωποσμές».

Οι ηρωίδες της, με πυξίδα τη γυναικεία τους αισθαντικότητα, αντιπαραθέτουν διαρκώς την ανθρωπινότητα και την αγάπη στο σκηνικό συναισθηματικής στειρότητας και ένδειας ενσυναίσθησης που βιώνουν.

Η ματιά της Αναστασοπούλου παραμένει κινηματογραφική («Ζεστό») όπως συνέβαινε και στα προηγούμενα βιβλία της: αυτό σημαίνει πως ο κόσμος αντικρίζεται από μιαν oblique οπτική γωνία λήψης, υπό ένα λοξό, παραμορφωτικό πρίσμα που κατά περίπτωσιν ποικίλλει, εστιάζει όμως σταθερά στην ηβική χώρα και εδώ ευαγγελίζεται το συναίσθημα της αγάπης. Οι ηρωίδες της, με πυξίδα τη γυναικεία τους αισθαντικότητα, αντιπαραθέτουν διαρκώς την ανθρωπινότητα και την αγάπη στο σκηνικό συναισθηματικής στειρότητας και ένδειας ενσυναίσθησης που βιώνουν. Στο διήγημα «Τσατ» γίνεται πιο απτή αυτή η διαπίστωση, καθώς η ανδρική παρουσία-με υπαινιγμούς για τον παλιό κινηματογράφο-κομίζει ειδήσεις πολέμου, χωρισμού και καταστροφής και το υποκείμενο αναδιπλώνεται στον εαυτό του.

Ο υποκειμενισμός κερδίζει έδαφος εκ πεποιθήσεως και συνιστά γνώρισμα των καλύτερων διηγημάτων της συλλογής, όπως ο «Ατμός», όπου η νοερή αντίληψη των κινήσεων και των αισθήσεων του ερωτικού αντικειμένου συμπίπτουν με την ανάδευση ή άμβλυνση του ερωτικού συναισθήματος. «Φοράει βρόμικα σουτιέν γιατί είναι κόρη της μάνας της. απ’έξω μπέλα μπέλα κι από μέσα κατσιβέλα» («Σκόρος»): με τον σαρκασμό ως κύριο όπλο, η συγγραφέας χαϊδεύει με τρυφερότητα και λαγνεία τις κρυφές γωνιές του ανθρώπινου κορμιού, απενοχοποιώντας και τις πιο κρύφιες φαντασιώσεις γυμνότητας. Αυτό εντείνεται με την ακριβή, μεγεθυντική χαρτογράφηση κάθε ερωτογόνου ζώνης («Στόμιο»), ενώ εκχέεται σε κοσμογονικών διαστάσεων ποτάμια, υπονόμους, βάλτους, χειμάρρους και κατακλυσμούς (στα διηγήματα όπου καταλύεται η χρονικότητα και μαζί και το ανθρώπινο πολιτισμικό σκηνικό, αλλού ελληνοπρεπές και αλλού αγγλοσαξονικό , πχ. στο «Χλώριο»).

Σε κάθε περίπτωση οι αισθήσεις πρωταγωνιστούν, είτε πρόκειται για οσμές είτε για γεύσεις είτε για αφές είτε, ακόμη, για διαφορετικές θερμοκρασίες και ισχυρά ακουστικά ερεθίσματα.

enupnio i prothesmia tou nerouΕίναι φανερή η πρόθεση της συγγραφέως να αναγάγει κάθε επιμέρους περιστατικό σε υπαρξιακό συμβάν, και αυτό δικαιώνει τον υετό που διατρέχει (ήδη, από τίτλου της) τη συλλογή. Διάτρητη, εκτεθειμένη, διεγερμένη και επιδιδόμενη σε μιαν αυνανιστική αναβίωση ερωτικών στιγμών που ως βέλος εξακοντίζεται προς τον θάνατο, μια ηρωίδα βιώνει καθήλωση στο (φροϋδικό) στοματικό στάδιο, αίσθηση που οδηγεί στη σιελόρροια («Αλμυρό») και κατατάσσει την οικειότητα των συναισθημάτων με γνώμονα την πιο επιθυμητή γευστική ποιότητα. Σε κάθε περίπτωση οι αισθήσεις πρωταγωνιστούν, είτε πρόκειται για οσμές είτε για γεύσεις είτε για αφές είτε, ακόμη, για διαφορετικές θερμοκρασίες και ισχυρά ακουστικά ερεθίσματα: «το ουρλιαχτό του νερού» είναι αναγνωρίσιμο, μεν, αλλά μόνο με τον κοινό παρονομαστή της ανάκλησης της μνήμης, που θα συντεθεί στη βάση μιας συνεχούς παροντικότητας.

Σ’αυτήν τη μικρο-κοσμολογία, που επιτελείται με περιήγηση στις πιο ερμητικές περιοχές του σώματος, η σφύζουσα γυναικεία υπόσταση μεταμορφώνεται –σε κάθε διήγημα η ταυτότητά της μετακυλίεται και σχηματίζει μια νέα περσόνα. Οι κινήσεις της γυναίκας, της έφηβης ή του κοριτσιού είναι ανεπαίσθητες διελεύσεις ανάμεσα σε αντικείμενα του πολύ οικείου, προσωπικού φεμινικού διαστήματος. Στον φακό αυτής της τυπολογίας που καθιστά έκτυπη την ανδρική παρερμηνεία, που καταγγέλλει τη γλοιώδη ιδιοσυγκρασία του αιμομείκτη βιαστή («Ταμπόν») και που εξαίρει την καμπυλότητα, τη γλυκύτητα και τον πρωτεϊκό χαρακτήρα της θηλυκότητας, ο χρόνος παραμένει απατηλός και τα μεγέθη, οι αποστάσεις, τα διαστήματα σχετικοποιούνται.

Έτσι δικαιώνεται ο τίτλος: προσωποποίηση του ύδατος, που θέτει όρια στο αέναο αυτής της αιμάσσουσας αναζήτησης μιας αγκαλιάς και αυτού του εγρηγορότος συναισθήματος που μεταστοιχειώνεται σε δάκρυα.


* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Όταν ο Στέφαν Τσβάιχ αποστρεφόταν τον χορό, το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο

Σκέψεις με αφορμή το κείμενο του Στέφαν Τσβάιχ [Stefan Zweig] «Η ομογενοποίηση του κόσμου» (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, Άγγελος Αγγελίδης), το οποίο κυκλοφορεί στη σειρά «Βιβλίδια» των εκδόσεων Άγρα.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Θα σου μιλήσω για ένα...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ