volcano

Για το συλλογικό μυθιστόρημα «Ηφαίστειο» (πρόλογος – επιμέλεια: Κώστας Β. Κατσουλάρης, εκδ. Ιωλκός).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Στο συλλογικό μυθιστόρημα Ηφαίστειο (εκδ. Ιωλκός) των δέκα (όχι απολύτως) πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων της ομάδας του Κώστα Κατσουλάρη, η πλοκή συνίσταται σε μια σειρά ψυχικών συμβάντων, άλλοτε αποκαλυπτικών και άλλοτε ιδιαίτερα κρυπτικών, πάντως συνομολογημένων, θεματολογικά συγκλινόντων και αρκούντως συναρπαστικών.

Έπειτα από ενάμιση χρόνο διαδικτυακών μαθημάτων λόγω καραντίνας, παραμονές Πάσχα, δέκα επίδοξοι συγγραφείς αναχωρούν μαζί με τον δάσκαλό τους της λογοτεχνίας για ένα τριήμερο get to know us better σε παραδοσιακό ξενώνα της ηφαιστειογενούς Νισύρου, όπου αποκλείονται λόγω έκτακτων καιρικών συνθηκών –τρεις διαζευγμένοι, τρεις ανύπαντροι, τρεις παντρεμένοι και μια χήρα– «αφήνοντας τον κόσμο απέξω». Αυτές οι εσχατιές στην άκρη του Αιγαίου είναι το σκηνικό και η κεντρική ιδέα-ερέθισμα για να συγγραφούν δέκα διηγήματα από δέκα πραγματικούς μαθητές της ομάδας δημιουργικής γραφής του Κώστα Κατσουλάρη και ένα ακόμη διήγημα, επιλογικό, από τον ίδιο.

Έπειτα από ενάμιση χρόνο διαδικτυακών μαθημάτων λόγω καραντίνας, παραμονές Πάσχα, δέκα επίδοξοι συγγραφείς αναχωρούν μαζί με τον δάσκαλό τους της λογοτεχνίας για ένα τριήμερο get to know us better σε παραδοσιακό ξενώνα της ηφαιστειογενούς Νισύρου...

Η Μαρία Καλιόρη γράφει με την ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα φωνή μιας ανοικονόμητης Ουκρανής μετανάστιδος, που φέρει ενστιγματικά το τραύμα του Τσέρνομπιλ και του πρόσφατου πολέμου και έχει κληρονομήσει, ως χήρα που είναι, ένα μεγάλο ποσόν που στην Ελλάδα θα την ενθαρρύνει να επιδοθεί στη λογοτεχνία. Η επιδείνωση του καιρού την ωθεί να παραμείνει στο νησί και ν’αναζητήσει τη σωτηρία της ψυχής της. Η Μαρία Καλιόρη είναι η πρώτη που δίνει διακριτή «φωνή» στην ηρωίδα της.

Η Νάνσυ της Μάριας Διαμάντη είναι η δεύτερη αλλοδαπή της ομάδας. Γραφίστρια, μητέρα ενός δεκατετράχρονου παιδιού που θα υποβληθεί σε αιμοκάθαρση και μεταμόσχευση νεφρού, είναι κυρίως η συγγραφέας μιας ιστορίας με καγκουρώ, αμπορίτζιναλς, μπούμερανγκ, ντίτζεριντού και άλλα δηλωτικά της ημι-αυστραλιανής καταγωγής της και της μεγάλης της νοσταλγίας για την πατρίδα.

Η Ιωάννα Περλίγκα βάζει τη διαζευγμένη πιανίστα ηρωίδα της να επανεπισκέπτεται τη Νίσυρο, κουβαλώντας τις μνήμες μιας χαμένης φίλης του παρελθόντος. Φωτογραφική ματιά στις νιτρώδεις πλαγιές του ηφαιστείου, μια κυρίαρχη, ενοχογόνος πατρική φιγούρα, χρήση ecstasy και χασίς, συμπαντικές αναζητήσεις και –κυρίως– πάλη με τη συγγραφή είναι τα κύρια χαρακτηριστικά της Αγάπης.

Φωτογραφική ματιά στις νιτρώδεις πλαγιές του ηφαιστείου, μια κυρίαρχη, ενοχογόνος πατρική φιγούρα, χρήση ecstasy και χασίς, συμπαντικές αναζητήσεις και –κυρίως– πάλη με τη συγγραφή...

Ο νεώτερος και πιο εκκεντρικός μαθητής της ομήγυρης, ο λιμοκοντόρος Ορέστης της Μαργαρίτας Γ., φέρει ανεξίτηλη την ενοχή ενός μοιραίου ομαδικού μαστουρώματος και του τραυματισμού της –συνομήλικης– εικοσιτριάχρονης αγαπημένης του, αναλώνεται σε μιαν υπόσχεση ανεκπλήρωτη και λιώνει στον μυστικισμό των αναθυμιάσεων του ηφαιστείου αγκαλιά με τη δίμετρη Ουκρανή, επιδιδόμενος σ’ έναν οχετό αναθέματος του σύγχρονου τρόπου ζωής και αντίληψης. A broken heart, ένα διεγνωσμένο σύνδρομο Τουρέτ και, κυρίως, ένας ρομαντικός αντικαπιταλιστής, που καθιερώνει τη δεύτερη αναγνωρίσιμη αφηγηματική «φωνή» του βιβλίου.

Το ίχνος της καταδικασμένης, παρθενικής αγάπης του ισχνού νεαρού ανιχνεύεται διαφορετικά στο διήγημα της Χριστίνας Μουκούλη, όπου ο Ορέστης απαγγέλλει ένα ποίημα αφιερωμένο στην απρόσιτη «Αγαπημένη» του, σχεδόν «υφαρπάζοντάς το» από τη δημιουργική φαντασία της ηρωίδας της: η δική της Ανδριάνα θα παραμείνει επίσης στη Νίσυρο μετά την ανακοίνωση της απαγόρευσης απόπλου και, μέσα από ονειρική περιπλάνηση στον κρατήρα του ηφαιστείου, θα ανακαλύψει μια βαθύτερη, ψυχική σύνδεση με τον Ορέστη.

Η Γιώτα Κόκκινου θα φιλοτεχνήσει την –επίσης επιρρεπή στις καταχρήσεις και παρφουμαρισμένη με Chanel– Κάτια συνδέοντάς την με τον αμφιφυλόφιλο επιστάτη του ξενώνα, διηθώντας την ανεπεξέργαστη έλξη τους στο φίλτρο ενός παράταιρου για την πασχαλινή περίοδο γλεντιού και σκηνοθετώντας μια κοσμογονική κακοκαιρία. Εδώ προκύπτει ένας αθροιστικός –και διαολεμένος– συνειρμός προς τη Μέρα των Νεκρών στο Κάτω από το Ηφαίστειο του Μάλκολμ Λάουρι.

...διηθώντας την ανεπεξέργαστη έλξη τους στο φίλτρο ενός παράταιρου για την πασχαλινή περίοδο γλεντιού και σκηνοθετώντας μια κοσμογονική κακοκαιρία. Εδώ προκύπτει ένας αθροιστικός –και διαολεμένος– συνειρμός προς τη Μέρα των Νεκρών στο Κάτω από το Ηφαίστειο του Μάλκολμ Λάουρι.

Με ξεκαρδιστικό χιούμορ ο Μάνος Μπονάνος θα περιγράψει τη μαστούρα του Αντίνοου, που για δεύτερη φορά εκτίθεται θανάσιμα στις αναθυμιάσεις του ηφαιστείου: μια εμμονή τον κατατρύχει σχετικά με το «βουνό» αυτό. Στη δική του εκδοχή η Κάτια κάνει σεξ με τον Μάριο και με τον Αντίνοο και μετά εξαφανίζεται με τον επιστάτη, κάνοντας τους πάντες να ανησυχήσουν. Είναι η τρίτη –και τελευταία– από τις ιστορίες που φέρνει επιδεικτικά την πλοκή σε πρώτο πλάνο και προσδίδει ξεχωριστή, σπαρταριστή «φωνή» στον αφηγητή.

Στην κατηγορία των παντρεμένων κατατάσσει και η Λήδα Μιχαλοπούλου τη δική της Μαρίνα, την οργανωτική, επιφυλακτική «παρατηρήτρια» της παρέας. Το ομαδικό παιχνίδι που προτείνει υπό τη μουσική υπόκριση του «Roxanne» δεν είναι παρά διπλότυπος υπαινιγμός της συγγραφικής τακτικής της ομάδας, ενώ με έντονο εξπρεσιονισμό και σε ρυθμούς θρίλερ αποκαλύπτει τον διάχυτο ερωτισμό που διακατέχει τους πάντες και δίνει διαστάσεις μεταφυσικές στα αποσπάσματα από τον Βίο του Γαλιλαίου του Μπρεχτ που απαγγέλλει δεξιοτεχνικά ο ηθοποιός Μάριος υπό τους ήχους της καταιγίδας.

Ο χαρακτήρας του Μάριου προσλαμβάνει σεναριακή μορφή στο κείμενο του Γιάννη Μπουγιούκα, όπου εκτίθενται οι προθέσεις συγγραφής και ο χρόνος εκτυλίσσεται κατά ημέρες, ενώ η αναπάντεχη έκρηξη του ερωτισμού συμβαίνει μόνο στο απαγγελλόμενο με συνοδεία Λέοναρντ Κοέν κείμενο, «κείμενο εν κειμένω», με απρόσμενη τροπή σε τριτοπρόσωπη αφήγηση. Κατά τον Μπουγιούκα, η Κάτια κλείνει το ενδιαφέρον διάλειμμα απευθύνοντας στον δάσκαλο δημιουργικής γραφής το «Βακχικόν» του Κ.Π. Καβάφη.

Αντιθέτως, ο κλειστοφοβικός, εσωστρεφής και πένθιμος Μάρκος της Δήμητρας Πισκοπάνη, που έχει πρόσφατα χάσει και τους δύο γονείς του από κορονοϊό, αυτός απευθύνει το καβαφικό ποίημα στον ελκυστικό επιστάτη, εκθέτοντας, σε εσωτερικό μονόλογο και υπό αντίξοες καιρικές και κοινωνικές συνθήκες, τον έρωτά του γι’ αυτόν. Ομολογουμένως πολύ ενδιαφέρον διήγημα, όχι τόσο λόγω της τόλμης του θέματος, όσο λόγω του ελεγχόμενου τόνου της αφήγησης.

Ειρήσθω εν παρόδω: το λακωνικό, τελευταίο αφήγημα του Κώστα Κατσουλάρη δεν προδίδει ίχνος ομοφυλόφιλης επιθυμίας εκ μέρους του πρωτεϊκού, σέξυ επιστάτη – σαν να μην προέκυψε ποτέ αυτό το ειδύλλιο. Η ενύπνια αγωνία του μυθικού κρατήρα Πολυβώτη εδώ αναδεικνύεται σε ποιητική σφραγίδα που τον διαφοροποιεί από τους «Αθηναίους» – με μοναδική εξαίρεση την Ουκρανή που τελικά «έμεινε» στο νησί ώστε να γραφεί, εν καιρώ, το sequel.

Δεν προκύπτει ένας κεντρικός ήρωας σε κάποια καμπή της ζωής του αλλά μια πλειάδα προσώπων που βιώνουν εκρηκτικά τη συνύπαρξή τους δίπλα στο φωτισμένο από τα αστραπόβροντα και ασθμαίνον ηφαίστειο της Νισύρου...

Η εξέλιξη του κειμένου γίνεται όλο και πιο περίπλοκη καθώς προχωρεί η συλλογή: φαντάζομαι πως όσοι καθυστέρησαν να συγγράψουν το δικό τους διήγημα θα πρέπει να τα βρήκαν σκούρα, παρά το γεγονός ότι δεν δεσμεύονταν να συνεχίσουν τις ιστορίες των προηγουμένων αλλά είχαν το ελεύθερο να παρουσιάσουν διαφορετικές εκδοχές της ίδιας ιστορίας.

iolkos syllogiko IfaisteioΈτσι, με μια διπλή προβολή ιδιαίτερα δημιουργική και, ταυτόχρονα, επικίνδυνη, οι δέκα συν-συγγράφοντες αναπτύσσουν όλα τα εκφραστικά τους μέσα στο μονοπάτι που διανοίγει η δημιουργική φαντασία όσων προηγούνται: φυσικό επακόλουθο της μεθόδου αυτής δόμησης της υπόθεσης είναι να στενεύει, από διήγημα σε διήγημα και από συγγραφέα σε συγγραφέα, η χοάνη των αφηγηματικών επιλογών.

Δεν προκύπτει ένας κεντρικός ήρωας σε κάποια καμπή της ζωής του αλλά μια πλειάδα προσώπων που βιώνουν εκρηκτικά τη συνύπαρξή τους δίπλα στο φωτισμένο από τα αστραπόβροντα και ασθμαίνον ηφαίστειο της Νισύρου, που ήδη από τη μέση του βιβλίου αναδεικνύεται σε κοινό παρονομαστή όλων των αφηγήσεων και που –σε μια παρατραβηγμένη αναγωγή– γίνεται αυτόπτης μάρτυρας όλων των τεκταινομένων (παρέα με ένα λεκιασμένο κοραλί φουλάρι που επανέρχεται πεισματικά σε όλες τις ιστορίες).

Το Ηφαίστειο θα δυσκολευόμουν να το ορίσω ως «συλλογικό μυθιστόρημα», για τον επιπλέον λόγο ότι δεν συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά μυθιστορήματος με συγκεκριμένη πλοκή – οι πραγματικότητες που παρουσιάζει παραμένουν έντεκα παράλληλα σύμπαντα που (με μοναδική εξαίρεση το εξόδιο κείμενο του καταξιωμένου δασκάλου) συμφωνούν ως προς το ότι ο πραγματικός «κόσμος» βρίσκεται εκτός λογοτεχνίας. Συνιστά, όμως, ένα ιδιαίτερο δείγμα δημιουργικής συνεργατικής δουλειάς, πρωτότυπο ως προς τη σύλληψη και απρόοπτο ως προς την εκτέλεση, ένα αξιόλογο εγχείρημα που αξίζει το χειροκρότημα όλων μας.


 Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

«Brandy Sour» της Κωνσταντίας Σωτηρίου (κριτική) – Μυθιστόρημα επιστροφής και μνήμης με επίκεντρο το ιστορικό Λήδρα Πάλας

Για το μυθιστόρημα της Κωνσταντίας Σωτηρίου «Brandy Sour – Μυθιστόρημα σε είκοσι δύο δωμάτια» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Χριστούγεννα στο Λήδρα Πάλας, το 1954.

Γράφει ο Δημήτρης Χριστόπουλος

«Ο τόπος ανήκ...

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

«Λάδι σε καμβά» του Αλέξη Πανσέληνου (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Πανσέληνου «Λάδι σε καμβά» (εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φοιτητές συγκεντρωμένοι έξω από το Πολυτεχνείο στις 15.11.1973 γράφουν συνθήματα σε διερχόμενα τρόλεϊ «Κάτω η χούντα» © Ντίμης Αργυρόπουλος / Πρακτορείο Φωτογραφικών Επικαίρων Ελληνικού και Ξένου Τύπου...

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

«Φυγόδικος δεν ήμουν» της Ισμήνης Καρυωτάκη (κριτική) – Από τη Φρειδερίκη στον «Κατήφορο»

Για το μυθιστόρημα της Ισμήνης Καρυωτάκη «Φυγόδικος δεν ήμουν» (εκδ. Ποταμός). Κεντρική εικόνα: Η Ζωή Λάσκαρη στον «Κατήφορο» (σκην. Γιάννης Δαλιανίδης).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Θα ήθελα, πρώτα απ’ όλα, να δώσω τα εύσημα στην Ισμήνη Καρυω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ